Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde Çalışan Eğitmenlerde İş Yükünün Performans ve Örgütsel Bağlılık Üzerindeki Rolü

Öz

Bu çalışma, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışan eğitmenlerin algıladıkları iş yükünün, iş performansı ve örgütsel bağlılık üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Isparta ilinde görev yapan 89 eğitmenin katılımıyla gerçekleştirilmiş ve veriler İş Yükü Ölçeği, İş Performansı Ölçeği ve Örgütsel Bağlılık Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bulgular, iş yükünün iş performansı ve örgütsel bağlılık üzerinde istatistiksel olarak anlamlı negatif etkileri olduğunu göstermiştir. Özellikle, 26-35 yaş grubundaki çalışanların iş yükü algılarının daha yüksek olduğu ve duygusal bağlılık boyutunun iş yükünden en fazla etkilenen boyut olduğu tespit edilmiştir. Çalışanların düşük iş yüküne rağmen örgütsel bağlılıklarının düşük olması, sektördeki diğer faktörlerin (kurumsal destek eksikliği, duygusal tükenmişlik gibi) etkisini düşündürmektedir. Bu sonuçlar, Karasek'in "İş Talepleri-Kontrol" modeli ve JD-R (İş Talepleri-Kaynaklar) modeli ile uyumludur. Araştırma, özel eğitim sektöründe çalışanların iş yükü ve bağlılık dinamiklerini anlamak adına önemli pratik çıkarımlar sunmaktadır. Kurumlara yönelik öneriler arasında iş yükünün dengelenmesi, psikososyal destek mekanizmalarının geliştirilmesi ve çalışanların duygusal bağlılığını artıracak uygulamalar yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İş Yükü
• İş Performansı
• Örgütsel Bağlılık
• Özel Eğitim

The Role of Workload on Performance and Organizational Commitment Among Instructors Working in Special Education and Rehabilitation Centers

Abstract

This study examines the effects of perceived workload on job performance and organizational commitment among instructors working in private special education and rehabilitation centers. The research was conducted with the participation of 89 instructors in Isparta province, using the Workload Scale, Job Performance Scale, and Organizational Commitment Scale. The findings revealed statistically significant negative effects of workload on both job performance and organizational commitment. Notably, employees aged 26-35 reported higher workload perceptions, and the emotional commitment dimension was found to be the most affected by workload. Despite relatively low workload levels, employees showed low organizational commitment, suggesting the influence of other sector-specific factors such as lack of institutional support and emotional exhaustion. These results align with Karasek's Job Demand-Control model and the Job Demands-Resources (JD-R) model. The study provides important practical implications for understanding workload and commitment dynamics in special education settings. Recommendations for institutions include workload balancing, developing psychosocial support mechanisms, and implementing practices to enhance employees' emotional commitment.

Keywords

• Workload
• Organisational Commitment
• Job Performance
• Special Education

References

1. AKOVA, Orhan, TANRIVERDİ, Haluk ve KAHRAMAN, Onur Cüneyt (2015), “Otel İşletmelerinde İşgören Devir Hızına Etki Eden Risk Faktörlerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, S.6(12), ss.87-107.
2. AL BALUSHI, Adil Khamis, THUMIKI, Vankat Ram Raj, NAWAZ, Nişad, JURCIC, Ana ve GAJENDERAN, Vijayakumar (2022), “Role of Organizational Commitment in Career Growth and Turnover İntention in Public Sector of Oman”, Plos One, S.17(5), ss.(E0265535).
3. ALZOUBI, Majdi M., AL-MUGHEED, Khalid, OWEIDAT, İslam, ALRAHBANI, Tahani, ALNAEEM, Moammed M., ALABDULLAH, Amany Anwar Saeed, ABDELALIEM, Sally Mohammed Farghaly ve HENDY, Abdelaziz (2024), “The Moderating Role of Job Satisfaction in the Relationship between Workload and Burnout Among Healthcare Professionals”, BMC Psychology, S.12(1), ss.(57).
4. AYCAN, Zeynep ve ESKİN, Mehmet (2005), “Relative Contributions of Childcare, Spousal Support, and Organizational Support in Reducing Work-Family Conflict for Men and Women: The Case of Turkey”, Sex Roles, S.53, ss.453-471.
5. BAKKER, Arnold B. ve DEMEROUTI, Evangelio (2007), “The Job Demands-Resources Model: State of the Art”, Journal of Managerial Psychology, S.22(3), ss.309–328.
6. BARDAKÇI, Sait ve AĞZITEMİZ, Raşit (2022), “Tren Makinistlerinin İş Yükü Algılarının Aile-İş ve İş-Aile Çatışmaları Üzerindeki Etkisinin Yapısal Eşitlik Modellemesi İle İncelenmesi”, Uluslararası İşletme Bilimi ve Uygulamaları Dergisi, S.2(2), ss.113-130.
7. BELL, Mary ve SHERIDAN, Ann (2020), “How Organisational Commitment Influences Nurses' Intention to Stay in Nursing Throughout Their Career”, International Journal of Nursing Studies Advances, S.2, ss.(100007).
8. COHEN, Jacob (1988), Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences, Routledge Publisher, London, 2nd Edition.

9. ÇELİK, Mazlum ve ÇIRA, Ahmet (2013), “The Mediating Role of Work Overload on the Effects of Organizational Citizenship Behavior on Job Performance and Turnover Intention”, Ege Academic Review, S.13(1), ss.11-20.
10. DAĞDEVİREN, Metin, ERASLAN, Ergün ve KURT, Mustafa (2005), “Çalışanların Toplam İş Yükü Seviyelerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Model ve Uygulaması”, Gazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, S.20(4), ss.517-525.
11. DURNA, Ufuk ve EREN, Veysel (2005), “Üç Bağlılık Unsuru Ekseninde Örgütsel Bağlılık”, Doğuş Üniversitesi Dergisi, S.6(2), ss.210-219.
12. DUXBURY, Linda Elizabeth ve HIGGINS, Cristopher Alan (1991), “Gender Differences in Work-Family Conflict”, Journal of Applied Psychology, S.76, ss.60-74.
13. DYRBYE, Liselotte N., SHANAFELT, Tait D., JOHNSON, Pamelo O., JOHNSON, Lee Ann, SATELE, Daniel ve WEST, Colin P. (2019), “A Cross-Sectional Study Exploring the Relationship Between Burnout, Absenteeism, and Job Performance Among American Nurses”, BMC Nursing, S.18(57), ss.1-8.
14. FAİZ, Emel (2019), “Aşırı İş Yükü ve Tükenmişlik Sendromunun İşten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Satış Personelleri Üzerinde Bir Araştırma”, Çalışma İlişkileri Dergisi, S.10(1), ss.26-38.
15. FEHR, Lucas ve KOOB, Clemens (2025), “Associations between Key Job Resources, Job Demands, and Affective Organizational Commitment Among Nursing Professionals in German Hospitals: A Cross-Sectional Study”, BMC Nursing, S.24(1), ss.(442).
16. FERGUSON, Christopher J. (2009), “An Effect Size Primer: A Guide for Clinicians and Researchers”, Professional Psychology: Research and Practice, S.40(5), ss.532–538.
17. FIELD, Andy (2018), Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics, Sage Publishing, California, 5th Edition.
18. GÜLDURAN, Çağla Aslı ve PERÇİN, Nilüfer Şahin (2020), “Beş Büyük Kişilik Özelliğinin Sanal Kaytarma Davranışı ve İş Performansı Üzerindeki Etkisi: Otel İşletmelerinde Bir Araştırma”, Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.10(1), ss.37-56.
19. GYRNA, M. Frank (2004), Work Overload!: Redesigning Jobs to Minimize Stress and Burnout, ASQ Quality Press, Wisconsin (US).
20. HAIR, Joseph F., RINGLE, Cristian M. ve SARSTEDT, Marco (2013), “Partial Least Squares Structural Equation Modeling: Rigorous Applications, Better Results and Higher Acceptance”, Long Range Planning, S.46(1-2), ss.1-12.
21. HEMPHILL, James F. (2003), “Interpreting the Magnitudes of Correlation Coefficients”, American Psychologist, S.58(1), ss.78-79.
22. HÜLAGU, Songül ve GÜÇLÜ, Abdülkadir (2022), “Sağlık Kuruluşlarında Örgütsel Bağlılığın İş Doyumu Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi”, Aydın Sağlık Dergisi, S.8(3), ss.189-211.
23. İNCE, Mehmet ve GÜL, Hasan (2005), Yönetimde Yeni Bir Paradigma: Örgütsel Bağlılık, Çizgi Kitabevi, Konya.
24. JACOBSEN, Haley (2025), “The Impact of Workload on Special Education Teachers: A Mixed-Methods Analysis of Stress and Professional Commitment”, Master’s Thesis, University of Oslo, Oslo.
25. KAPLAN, Metin (2010), “Otel İşletmelerinde Etiksel İklim ve Örgütsel Destek Algılamalarının Örgütsel Bağlılık Üzerindeki Etkisi: Kapadokya Örneği”, Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
26. KARAHASANOĞLU, Salih Can (2022), “Ebelerde İş Yükü ve Örgütsel Bağlılık İlişkisinin Değerlendirilmesi”, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Esntitüsü, Ankara.
27. KARASEK, Robert A. (1979), “Job Demands, Job Decision Latitude, and Mental Strain: Implications For Job Redesign”, Administrative Science Quarterly, S.24(2), ss.285-308.
28. KESER, Aşkın (2006), “Çağrı Merkezi Çalışanlarında İş Yükü Düzeyi İle İş Doyumu İlişkisinin Araştırılması”, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S.11, ss.100-119.
29. KILIÇ, Burhan (2019), “Örgütsel Bağlılık Algısının Psikolojik İyi Oluşa Etkisi: Sağlık Çalışanları ile Banka Çalışanları Arasında Bir Karşılaştırma”, Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Esntitüsü, Kahramanmaraş.
30. KIRCA, Ayşegül (2019), “Öğrenen Örgüt ile Öğretmen Morali Arasındaki İlişki”, Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
31. KOÇAR, Hatike, TAŞ, İbrahim Ethem ve AVŞAR, Yeter (2018), “6360 Sayılı Kanun İle Büyükşehir Olan İllerde Büyükşehir Belediyelerine Devri Gerçekleşen İl Özel İdaresi Personelinin İş Tatmin ve Motivasyon Düzeyleri: Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Örneği”, The Journal of Social Sciences, S.26, ss.344-370.
32. KOÇEL, Tamer (2011), İşletme Yöneticiliği, Beta Basım Yayın, İstanbul, 13. Baskı.
33. KORKMAZER, Fuat ve AKSOY, Ali (2020), “İş Yükü Fazlalığının Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisinde İş-Aile Çatışmasının Aracı Rolü: Sağlık Sektöründe Bir Uygulama”, Business & Management Studies: An International Journal, S.8(2), ss.1628-1657.
34. KURTOĞLU, Zuhal (2021), “İş Yaşamı Kalitesinin Sosyal Kaytarma ve İş Erteleme Davranışı Üzerindeki Etkisi: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nde Çalışan Hemşireler Üzerinde Bir Araştırma”, Yüksek Lisan Tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kahramanmaraş.
35. LEE, Seung Eun, SEO, Ja Kyung ve MACPHEE, Maura (2024), “Effects of Workplace Incivility and Workload on Nurses' Work Attitude: The Mediating Effect of Burnout”, International Nursing Review, S.71(4), ss.1080–1087.
36. METE, Mustafa (2021), “Sağlık Kurumlarında Performans Yönetimi”, A'dan Z'ye Sağlık Yönetiminde Temel Kavramlar (Ed. Gökhan Aba), Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara, ss.471-529.
37. MEYER, John P. ve ALLEN, Natalie J. (1984), “Testing the Side-Bet Theory of Organizational Commitment: Some Methodological Considerations”, Journal of Applied Psychology, S.69, ss.372-378.
38. MEYER, John P. ve ALLEN, Natalie J. (1991), “A Three-Component Conceptualization of Organizational Commitment”, Human Resource Management Review, S.1(1), ss.61-89.
39. MEYER, John P., STANLEY, David J., HERSCOVITCH, Lyenne ve TOPOLNYTSKY, Laryssa (2002), “Affactive, Continuence, and Normative Commitment to the Organization: A Meta-Analysis of Antecedents, Correlates, and Consequences”, Journal of Vocational Behavior, S.61, ss.20-52.
40. MORGÜL, Gözde ve FINDIKLI, Mine (2023), “The Effect of Proactive Behavior in the Relationshıp of Workload Perception and Creative Work Behavior”, Trends in Business and Economics, S.37(2), ss.111-119.
41. MÜCEVHER, Muhammet Hamdi ve ÇETİNCELİ, Koray (2023), “Aşırı İş Yükünün Tükenmişliğe Etkisinde Özyeterlik ve Dayanıklılığın Aracılık Rolü”, İşletme Araştırmaları Dergisi, S.15(1), ss.671-684.
42. OBUZ, Eda (2022), “İş Yükü ve Örgütsel Bağlılığın Tıbbi Hatalardaki Tutuma Etkisi: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Çalışanları Üzerinde Bir Araştırma”, Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kahramanmaraş.
43. ÖZKAN, Şirin ve UYDACI, Mert (2020), “Kamu Hastanelerinde İş Yüküne Dayalı Hemşire İşgücü Gereksiniminin Belirlenmesi”, Sağlık ve Hemşirelik Yönetim Dergisi, S.7(3), ss.339-351.
44. ÖZYER, Kubilay (2010), “Etik İklim ve İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide Örgütsel Bağlılık ve İş Tatmininin Düzenleyici Rolü”, Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
45. PODSAKOFF, Philip M. ve ORGAN, Dennis W. (1986), “Self-Reports in Organizational Research: Problems and Prospects”, Journal of Management, S.12(4), ss.531-544.
46. POLATCI, Sema ve ATAK, İfakat (2023), “Kişi-Yönetici Uyumunun İş Performansı Üzerine Etkisi: İşe Bağlanmanın Aracı Rolü”, Dynamics in Social Sciences and Humanities, S.4(1), ss.16-23.
47. POOJA, P. Abeeda, DE CLERCQ, Dirk ve BELAUSTEGUIGOITIA, Imanol (2016), “Job Stressors and Organizational Citizenship Behavior: The Roles of Organizational Commitment and Social Interaction”, Human Resource Development Quarterly, S.27(3), ss.373-405.
48. PUBLIC CONSULTING GROUP (2025), Optimizing Staffing in Special Education: Caseload vs. Workload Approaches, PCG Education Publisher, Boston.
49. SARIDİKEN, Nihal (2021), “Sağlık Profesyonellerinin İş Yükü, Tükenmişlik, Örgütsel Bağlılıkları ve Motivasyonlarının Bilgi Uçurma Üzerine Etkisi”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
50. SCHAUFELI, Wilmar B. ve TARIS, Toon W. (2014), “A Critical Review of the Job Demands-Resources Model: Implications for Improving Work and Health”, Bridging Occupational, Organizational and Public Health: A Transdisciplinary Approach (Ed. Georg F. Bauer, Oliver Hämmig), Springer Publisher, Dordrecht, ss.43-68.
51. SCHOLZE, Alexander ve HECKER, Achim (2024), “The Job Demands–Resources Model as a Theoretical Lens for Contemporary Work Psychology Research”, Current Psychology, S.43(2), ss.2145–2158.
52. SERİNİKLİ, Nilüfer (2020), “Sağlık Çalışanlarında İş Özerkliği ve İş Performansı Arasındaki İlişkide Örgütsel Sinizm ve Yaşam Tatmini Seri Çoklu Arabuluculuğu”, İşletme Araştırmaları Dergisi, S.12(2), ss.1693-1711.
53. SOYSAL, Abdullah ve UZAN, Mustafa (2023), “Yönetimin Temel Fonksiyonları Bağlamında Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde Karşılaşılan Sorunlara Çözüm Önerileri”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, S.28(3), ss.387-400.
54. SOYSAL, Abdullah, AYDOĞAN, Sultan ve NURDOĞAN, Büşra (2019), “Örgütsel Vatandaşlık Davranış Algısı ile İş Performansı Arasındaki İlişki: Hemşireler Üzerinde Bir Araştırma”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, S.9(2), ss.73-91.
55. TABACHNICK, Barbara G. ve FIDELL, Linda S. (2019), Using Multivariate Statistics, Pearson Publisher, London, 7th Edition.
56. TAŞKIN, Sevgi ve SEZGİN NARTGÜN, Şenay (2023), “Öğretmen Görüşlerine Göre İş Yükü ile Bireysel ve Örgütsel Performans Arasındaki İlişki”, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, S.23(4), ss.2081-2103.
57. TAŞLIYAN, Mustafa., ÖZYAŞAR, Kevser ve GÖKYAR, Ayşe (2022), “Pandemi (Covid-19) Döneminde, Kariyer Tatmini, Kariyer Platosu, Örgütsel Bağlılık ve İşe Yabancılaşma Değişkenlerinin Etkileşimi: Akademisyenler Üzerine Bir Alan Araştırması”, İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, S.7(17), ss.141-158.
58. TERCAN, Sevda (2017), “Otantik Liderliğin Çalışan Motivasyonu ve İş Performansına Etkisi”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
59. TURUNÇ, Ömer ve ÖĞEN, Ali Rıza (2022), “Aşırı İş Yükü Tükenmişlik İlişkisinde, İş Tatmini ve Örgütsel Vatandaşlık Rolü: Sağlık Çalışanlarında Bir Uygulama”, Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, S.7(2), ss.118-128.
60. TUTAR, Hasan ve ALTINÖZ, Mehmet (2010), “Örgütsel İklimin İşgören Performansı Üzerine Etkisi: Ostim İmalat İşletmeleri Çalışanları Üzerine Bir Araştırma”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, S.65(2), ss.196-218.
61. UĞURLU, Esin (2019), “Örgütsel Bağlılığın İş Performansına Etkisi: Adana İli 112 Acil Servis Çalışanları Örneği”, Yüksek Lisans Tezi, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya.
62. UYSAL, İbrahim ve KILIÇ, Abdullah Faruk (2022), “Normal Distribution Dilemma”, Anadolu Journal of Educational Sciences International, S.12(1), ss.220-248.
63. UZUNSAKAL, Ece ve YILDIZ, Doğan (2018), “Alan Araştırmalarında Güvenilirlik Testlerinin Karşılaştırılması ve Tarımsal Veriler Üzerine Bir Uygulama”, Uygulamalı Sosyal Bilimler Dergisi, S.2(1), ss.14-28.
64. WASTI, Arzu (2000), “Örgütsel Bağlılığı, Evrensel ve Kültürel Etmenler: Türklere Bir Bakış”, Akademisyenler ve Profesyoneller Gözüyle: Türkiye'de Yönetim, Liderlik ve İnsan Kaynakları Uygulamaları (Ed. Zeynep Aycan), Türk Psikologlar Derneği Yayını, Ankara, ss.201-224.
65. WIENER, Yoash (1982), “Commitment in Organizations: A Normative View”, Academy of Management Review, S.7(3), ss.418-428.
66. XIAOMING, Yang, MA, Ben-Jiang, CHANG, Chunchih Lisa ve SHIEH, Chich-Jen (2014), “Effects of Workload on Burnout and Turnover Intention of Medical Staff: A Study”, Studies on Ethno-Medicine, S.8(3), ss.229-237.
67. YENİLMEZ, Mustafa (2021), “Diş Hekimlerinin Örgütsel Adalet, İş Yükü Algısı ve Motivasyonlarının Tıbbi Hata Tutumları Üzerine Etkisi”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
68. YILDIZ, Mehmet Selami, KETHÜDA, Önder ve KURUTKAN, Mehmet Nurullah (2013), “Dengeli Ölçüm Kartının Hastane İşletmelerinde Uygulanması: Örnek Olay Çalışması”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, S.27(4), ss.90-109.
69. YOLDAŞ, Adnan, KILIÇ, Burhan ve KARAMAN, Mesut (2020), “Örgütsel Dışlanmanın İş Performansı ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, S.23(2), ss.479-496.