Review

Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü

Volume: 30 Number: 1 March 31, 2018
EN TR

Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü

Abstract

Programlı hücre ölümü (PHÖ) yaşlanmış, görevini yitirmiş, fazla üretilmiş, düzensiz gelişmiş veya genetik olarak hasarlı hücrelerin, organizma için güvenli bir şekilde yok edilmesini sağlayan, genetik olarak kontrol altında olan bir ölüm mekanizmasıdır. PHÖ vejetatif-generatif organ gelişimi sırasında ve biyotik-abiyotik stres şartları altında bitkilerin farklı organ ve dokularında görülür. Bitkilerde gelişim sırasında hücre ölümü; kök şapkası hücrelerinin değişimi, trakeal elementlerin oluşumu, su bitkilerinde havalandırma parankimasının oluşumu, trikom gelişimi, yaprak senesensi, eşey belirlenmesi ve üreme organlarının gelişimi sırasında ortaya çıkar. Bunun yanında virüs, bakteri, mantar gibi biyotik ve UV ışık, kuraklık, tuzluluk, sıcaklık, donma, sel, ağır metaller, pestisitler gibi birçok abiyotik stres faktörü bitkilerde PHÖ’e yol açar. Bitkilerdeki PHÖ mekanizması hayvan hücrelerindekine benzer şekilde nukleus morfolojisindeki değişiklikler, kromatin yoğunlaşması, DNA fragmentasyonu, protoplastta büzülme, hücre iskeletinde değişikler ve kaspaz benzeri enzimatik aktiviteler ile gelişir. Bitkilerdeki PHÖ, vakuoler ve nekrotik hücre ölümü olmak üzere iki gruba ayrılır. Vakuoler hücre ölümü, hidrolitik enzimleri içeren litik vakuollerin hacminin artması ve tonoplastın parçalanarak hidrolitik enzimlerin sitoplazmaya salınması ile gerçekleşir. Nekrotik hücre ölümünde ise hücre ve hücre organelleri şişer, plazma zarı erken bozulma gösterir. Nekrotik ölümde mitokondri yapısı bozulduğu için hücre solunumu gerçekleşemez, hücrede reaktif oksijen türleri artar ve ATP azalır.

Keywords

References

  1. [1] Lockshin, R.A., Williams, C.M. (1964). Programmed cell death. II. Endocrine potentiation of the breakdown of the intersegmental muscles of silkmoths. J. Insect Physiol., 10, 643-649.
  2. [2] Greenberg, J.T. (1996). Programmed cell death: A way of life for plants. PNAS, 93, 12094-12097.
  3. [3] Bayles, K.W. (2014). Bacterial programmed cell death: Making sense of a paradox. Nat. Rev. Microbiol., 12, 63-69.
  4. [4] Wang, J., Bayles, K.W. (2013). Programmed cell death in plants: Lessons from bacteria? Trends Plant Sci., 18(3), 133-139.
  5. [5] Kerr, J.F.R., Wyllie, A.H., Currie, A.R. (1972). Apoptosis: a basic biological phenomenon with wide-ranging ımplications in tissue kinetics. Brit J of Cancer, 26, 239-257.
  6. [6] Galluzzi, L., Vitale, I., Abrams, J.M., Alnemri, E.S., Baehrecke, E.H., Blagosklonny, M.V., Dawson, T.M., Dawson, V.L., El-Deiry, W.S., Fulda, S., Gottlieb, E., Green, D.R., Hengartner, M.O., Kepp, O., Knight, R.A., Kumar, S., Lipton, S.A., Lu, X., Madeo, F., Malorni, W., Mehlen, P., Nuñez, G., Peter, M.E., Piacentini, M., Rubinsztein, D.C., Shi, Y., Simon, H.U., Vandenabeele, P., White, E., Yuan, J., Zhivotovsky, B., Melino, G., Kroemer, G. (2012). Molecular definitions of cell death subroutines: recommendations of the Nomenclature Committee on Cell Death. Cell Death Differ., 19(1), 107-120.
  7. [7] Green D.R., Galluzzi L., Kroemer G. (2011). Mitochondria and the autophagy–inflammation–cell death axis in organismal aging. Science, 333(6046), 1109-1112.
  8. [8] Hengartner, M.O. (2000). The biochemistry of apoptosis. Nature, 407, 770-776.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Engineering

Journal Section

Review

Authors

Filiz Vardar
MARMARA ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

Fatma Yanık This is me
MARMARA ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

Aslıhan Çetinbaş Genç This is me
MARMARA ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

Publication Date

March 31, 2018

Submission Date

April 4, 2017

Acceptance Date

March 13, 2018

Published in Issue

Year 2018 Volume: 30 Number: 1

APA
Vardar, F., Yanık, F., & Çetinbaş Genç, A. (2018). Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü. Marmara Fen Bilimleri Dergisi, 30(1), 61-70. https://doi.org/10.7240/marufbd.303836
AMA
1.Vardar F, Yanık F, Çetinbaş Genç A. Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü. MAJPAS. 2018;30(1):61-70. doi:10.7240/marufbd.303836
Chicago
Vardar, Filiz, Fatma Yanık, and Aslıhan Çetinbaş Genç. 2018. “Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü”. Marmara Fen Bilimleri Dergisi 30 (1): 61-70. https://doi.org/10.7240/marufbd.303836.
EndNote
Vardar F, Yanık F, Çetinbaş Genç A (March 1, 2018) Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü. Marmara Fen Bilimleri Dergisi 30 1 61–70.
IEEE
[1]F. Vardar, F. Yanık, and A. Çetinbaş Genç, “Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü”, MAJPAS, vol. 30, no. 1, pp. 61–70, Mar. 2018, doi: 10.7240/marufbd.303836.
ISNAD
Vardar, Filiz - Yanık, Fatma - Çetinbaş Genç, Aslıhan. “Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü”. Marmara Fen Bilimleri Dergisi 30/1 (March 1, 2018): 61-70. https://doi.org/10.7240/marufbd.303836.
JAMA
1.Vardar F, Yanık F, Çetinbaş Genç A. Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü. MAJPAS. 2018;30:61–70.
MLA
Vardar, Filiz, et al. “Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü”. Marmara Fen Bilimleri Dergisi, vol. 30, no. 1, Mar. 2018, pp. 61-70, doi:10.7240/marufbd.303836.
Vancouver
1.Filiz Vardar, Fatma Yanık, Aslıhan Çetinbaş Genç. Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü. MAJPAS. 2018 Mar. 1;30(1):61-70. doi:10.7240/marufbd.303836

Marmara Journal of Pure and Applied Sciences

e-ISSN : 2146-5150