Derleme

Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü

Cilt: 30 Sayı: 1 31 Mart 2018
PDF İndir
EN TR

Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü

Öz

Programlı hücre ölümü (PHÖ) yaşlanmış, görevini yitirmiş, fazla üretilmiş, düzensiz gelişmiş veya genetik olarak hasarlı hücrelerin, organizma için güvenli bir şekilde yok edilmesini sağlayan, genetik olarak kontrol altında olan bir ölüm mekanizmasıdır. PHÖ vejetatif-generatif organ gelişimi sırasında ve biyotik-abiyotik stres şartları altında bitkilerin farklı organ ve dokularında görülür. Bitkilerde gelişim sırasında hücre ölümü; kök şapkası hücrelerinin değişimi, trakeal elementlerin oluşumu, su bitkilerinde havalandırma parankimasının oluşumu, trikom gelişimi, yaprak senesensi, eşey belirlenmesi ve üreme organlarının gelişimi sırasında ortaya çıkar. Bunun yanında virüs, bakteri, mantar gibi biyotik ve UV ışık, kuraklık, tuzluluk, sıcaklık, donma, sel, ağır metaller, pestisitler gibi birçok abiyotik stres faktörü bitkilerde PHÖ’e yol açar. Bitkilerdeki PHÖ mekanizması hayvan hücrelerindekine benzer şekilde nukleus morfolojisindeki değişiklikler, kromatin yoğunlaşması, DNA fragmentasyonu, protoplastta büzülme, hücre iskeletinde değişikler ve kaspaz benzeri enzimatik aktiviteler ile gelişir. Bitkilerdeki PHÖ, vakuoler ve nekrotik hücre ölümü olmak üzere iki gruba ayrılır. Vakuoler hücre ölümü, hidrolitik enzimleri içeren litik vakuollerin hacminin artması ve tonoplastın parçalanarak hidrolitik enzimlerin sitoplazmaya salınması ile gerçekleşir. Nekrotik hücre ölümünde ise hücre ve hücre organelleri şişer, plazma zarı erken bozulma gösterir. Nekrotik ölümde mitokondri yapısı bozulduğu için hücre solunumu gerçekleşemez, hücrede reaktif oksijen türleri artar ve ATP azalır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Lockshin, R.A., Williams, C.M. (1964). Programmed cell death. II. Endocrine potentiation of the breakdown of the intersegmental muscles of silkmoths. J. Insect Physiol., 10, 643-649.
  2. [2] Greenberg, J.T. (1996). Programmed cell death: A way of life for plants. PNAS, 93, 12094-12097.
  3. [3] Bayles, K.W. (2014). Bacterial programmed cell death: Making sense of a paradox. Nat. Rev. Microbiol., 12, 63-69.
  4. [4] Wang, J., Bayles, K.W. (2013). Programmed cell death in plants: Lessons from bacteria? Trends Plant Sci., 18(3), 133-139.
  5. [5] Kerr, J.F.R., Wyllie, A.H., Currie, A.R. (1972). Apoptosis: a basic biological phenomenon with wide-ranging ımplications in tissue kinetics. Brit J of Cancer, 26, 239-257.
  6. [6] Galluzzi, L., Vitale, I., Abrams, J.M., Alnemri, E.S., Baehrecke, E.H., Blagosklonny, M.V., Dawson, T.M., Dawson, V.L., El-Deiry, W.S., Fulda, S., Gottlieb, E., Green, D.R., Hengartner, M.O., Kepp, O., Knight, R.A., Kumar, S., Lipton, S.A., Lu, X., Madeo, F., Malorni, W., Mehlen, P., Nuñez, G., Peter, M.E., Piacentini, M., Rubinsztein, D.C., Shi, Y., Simon, H.U., Vandenabeele, P., White, E., Yuan, J., Zhivotovsky, B., Melino, G., Kroemer, G. (2012). Molecular definitions of cell death subroutines: recommendations of the Nomenclature Committee on Cell Death. Cell Death Differ., 19(1), 107-120.
  7. [7] Green D.R., Galluzzi L., Kroemer G. (2011). Mitochondria and the autophagy–inflammation–cell death axis in organismal aging. Science, 333(6046), 1109-1112.
  8. [8] Hengartner, M.O. (2000). The biochemistry of apoptosis. Nature, 407, 770-776.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Filiz Vardar
MARMARA ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

Fatma Yanık Bu kişi benim
MARMARA ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

Aslıhan Çetinbaş Genç Bu kişi benim
MARMARA ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2018

Gönderilme Tarihi

4 Nisan 2017

Kabul Tarihi

13 Mart 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 30 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Vardar, F., Yanık, F., & Çetinbaş Genç, A. (2018). Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü. Marmara Fen Bilimleri Dergisi, 30(1), 61-70. https://doi.org/10.7240/marufbd.303836
AMA
1.Vardar F, Yanık F, Çetinbaş Genç A. Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü. MFBD. 2018;30(1):61-70. doi:10.7240/marufbd.303836
Chicago
Vardar, Filiz, Fatma Yanık, ve Aslıhan Çetinbaş Genç. 2018. “Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü”. Marmara Fen Bilimleri Dergisi 30 (1): 61-70. https://doi.org/10.7240/marufbd.303836.
EndNote
Vardar F, Yanık F, Çetinbaş Genç A (01 Mart 2018) Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü. Marmara Fen Bilimleri Dergisi 30 1 61–70.
IEEE
[1]F. Vardar, F. Yanık, ve A. Çetinbaş Genç, “Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü”, MFBD, c. 30, sy 1, ss. 61–70, Mar. 2018, doi: 10.7240/marufbd.303836.
ISNAD
Vardar, Filiz - Yanık, Fatma - Çetinbaş Genç, Aslıhan. “Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü”. Marmara Fen Bilimleri Dergisi 30/1 (01 Mart 2018): 61-70. https://doi.org/10.7240/marufbd.303836.
JAMA
1.Vardar F, Yanık F, Çetinbaş Genç A. Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü. MFBD. 2018;30:61–70.
MLA
Vardar, Filiz, vd. “Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü”. Marmara Fen Bilimleri Dergisi, c. 30, sy 1, Mart 2018, ss. 61-70, doi:10.7240/marufbd.303836.
Vancouver
1.Filiz Vardar, Fatma Yanık, Aslıhan Çetinbaş Genç. Bitkilerde Programlı Hücre Ölümü. MFBD. 01 Mart 2018;30(1):61-70. doi:10.7240/marufbd.303836

Marmara Fen Bilimleri Dergisi

e-ISSN : 2146-5150

 

 

MU Fen Bilimleri Enstitüsü

Göztepe Yerleşkesi, 34722 Kadıköy, İstanbul
E-posta: fbedergi@marmara.edu.tr