Sorumluluk Sigortalarında Hukukî Koruma Teminatı

Fevzi Fırat Gözüyeşil

doi:10.33433/maruhad.1657540

Sorumluluk Sigortalarında Hukukî Koruma Teminatı

Öz

Hukukî koruma teminatı, sigortalıya yöneltilen tazminat taleplerinin hukuk düzeni içinde bertaraf edil-mesi için sarf edilen giderlerin karşılanması şeklinde tezahür eden parasal içerikli bir edimin yanı sıra; sigortalının savunmasına yardım etme ve savunmasını üstlenme şeklinde tezahür eden bir iş görme edi-mini de ihtiva eder. Hâkezâ sigortalının malvarlığı, sadece ödemeye mecbur olduğu tazminat sebebiyle değil; bu tazminatı ödememek için giriştiği hukuk mücadelesi kapsamında sarf ettiği masraflar sebebiyle de eksilebilir. Bu esastan olmak üzere hukukî koruma giderleri, mutazarrırın talebinin haksız veya haklı olmasından bağımsız olarak gündeme geleceğinden, sigorta tazminatı ödeme borcundan bağımsız aslî bir yükümlülük niteliğindedir. İş görme edimlerindeki özen yükümlülüğünün yanı sıra, sigortacı ve sigor-talı arasındaki synallagma ilişkisinden mütevellit tabiî menfaat çatışmasına istinat eden sigortalının hak ve menfaatlerinin koruma yükümlülüğü de mevcuttur. Sigortacının ödeyeceği sigorta tazminatı ile sigor-talının mutazarrıra karşı sorumluluğu arasındaki doğrudan ve kuvvetli rabıta ise kanun koyucuyu hukukî koruma teminatı kapsamındaki savunmaya yardım müessesesini, sigortacı bakımından sadece bir yüküm-lülük değil, aynı zamanda bir hak olarak düzenlemeye sevk etmiştir. Bir başka ifade hukukî koruma temi-natı, sigortalı ve sigortacı arasında, karşılıklı hak ve yükümlülükler örgüsü meydana getirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Acar S, Sorumluluk Sigortacısının Doğrudan Davada Dayanabileceği Savunmalar (Vedat Kitapçılık 2012).
Ağırman D, Millî ve Milletlerarası Tahkim (Adalet Yayınevi 2022).
Aldemir H, Hukuk Davalarında Yargılama Giderleri (3. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2012).
Alhan Y, ‘6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Sorumluluk Sigortalarında Sigortacının Borç ve Yükümlülükleri’ (2023) 18 Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 807.
Amasya S, Sorumluluk Sigortalarında Birden Çok Sigorta (Serap Amasya ed, On İki Levha Yayıncılık 2020).
Anschlag M and Kummer J, Münchener AnwaltsHandbuch Versicherungsrecht (Knut Höra and Arno Schubach eds, 5., überarbeitete und erweiterte Auflage, CH Beck 2022).
Antalya OG, Marmara Hukuk yorumu. Cilt V/1,1: Borçlar Hukuku Genel Hükümler Temel Kavramlar, Sözleşmeden Doğan Borç İlişkileri (Genisletilmiş 2 baskı, Seçkin Hukuk 2019).
Armbrüster C, ‘Prozessuale Besonderheiten in Der Haftpflichtversicherung’ (2010) 37 recht und schaden (r+s) 441.

Arseven H, Sigorta Hukuku (2. Baskı, Beta Basım Yayım 1991. ) Ayhan R, Çağlar H and Özdamar M, Sigorta Hukuku (6. Baskı, Yetkin Yayınları 2023).
Bachmann G, Münchener Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch (9. Auflage 2022, C H Beck 2022).
Bahtiyar M, ‘Sigorta Poliçesi Genel Koşulları’ (1997) 19 Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi 89.
Başpınar V, Vekilin (Avukatın, Hekimin, Mimarın, Bankaların) Özen Borcundan Doğan Sorumluluğu (2. Baskı, Yetkin Yayınları 2004).
Bates P and Clements SA, ‘Liability Insurance Coverage Disputes: Acting for the Insured’ (1994) 16 Advocates’ Quarterly 169.
Beckmann RM and Matusche-Beckmann A, Versicherungsrechts-Handbuch (3. Auflage, CH Beck 2015) Billingsley B, ‘Caught in the Middle: When Liability Insurance Defence Counsel Encounter Coverage Problems’ (2000) 79 Canadian Bar Review 221.
Bozkurt T, Sigorta Hukuku (12. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2021).
Can M, Sigorta Sözleşmesinin Tabi Olduğu Hukukî Esaslar (2. Bası, İmaj 2012).
Can MÇ, ‘Anayasa Mahkemesi’nin E. 2019/40 K. 2020/40, T. 17.07.2020 Sayılı Kararı Bağlamında Sigorta Genel Şartlarının Hukuki Niteliği’, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 10. Yılında Ticaret Hukukunun Güncel Meseleleri Sempozyumu (Türkiye Adalet Akademisi 2023).
Cavanagh JS, ‘Conflicts of Interest and the Insurer’s Right to Control the Defence of Its Insured’ (1988) 9 Advocates’ Quarterly 385.
Çetiner B, Furrer A and Müller-Chen M, Borçlar Hukuku, Genel Hükümler (1. baskı, On İki Levha 2021) Coşkun M, Sigorta Hukuku (2024).
Demir İ, Sigorta Hukuku Ders Kitabı (Yetkin Yayınları 2023).
Eren F, Borçlar Hukuku: Genel Hükümler; 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununa Göre Hazırlanmış (14. baskı, Beta 2012).
Eriş G, Türk Ticaret Kanunu Hükümlerine Göre Sigorta Hukuku (2. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2022).
Fischer JM, ‘Insurer or Policyholder Control of the Defense and the Duty to Fund Settlements’ (2002) 2 Nevada Law Journal 1.
Gaetano D, ‘Duty to Defend: The Judicial Construction of Insurance Contracts’ (1984) 6 University of Hawaii Law Review 721.
Gümüş MA, Türk-İsviçre Borçlar Hukukunda Vekilin Özen Borcu (Beta Basım Yayım 2001).
Günay B, Sigorta Hukuku (Güncellenmiş 5 Baskı, Seçkin Yayıncılık 2023).
Hacıömeroğlu AO, Sorumluluk Sigortasında Sigorta Himayesinin Kapsamı (On İki Levha 2022).
Hudson AB and Palleson ML, ‘Liability Insurance and the Duty to Defend’ (1992) 50 Advocate (Vancouver Bar Association) 847. Janquitto A, ‘Insurer’s Duty to Defend in Maryland’ (1988) 18 University of Baltimore Law Review 1.
Kafalı ÖF, Tahkim Yargılamasında Ara ve Nihaî Hakem Kararları (On İki Levha 2022).
Kara H, Sigorta Hukuku (2. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2021).
Kayıhan Ş and Günergök Ö, Türk Özel Sigorta Hukuku Dersleri (5. Baskı, Umuttepe Yayınları 2020).
Keeton RE, Widiss AI and Fischer JM, Insurance Law: A Guide to Fundamental Principles, Legal Doctrines, and Commercial Practices (Second edition, West Academic Publishing 2017).
Kender R, Türkiye’de Hususi Sigorta Hukuku (On Yedinci Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2021).
Kendigelen A (ed), Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Türk Ticaret Kanununa İlişkin Kararları (2014) (On İki Levha Yayıncılık 2018).
Koch R, ‘Schiedsgerichtsvereinbarungen Und Haftpflichtversicherungsschutz’ [2007] Zeitschrift für Schiedsverfahren 281.
Köse Y, Hekimlik Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Seçkin Yayıncılık 2020).
Kramer B, ‘Das Beurteilungsermessen Des Betriebshaftpflichtversicherers Und Die Geschäftsschädigende Festlegung Auf Abwehrschutz’ (2008) 35 recht und schaden (r+s) 1.
Lange O, ‘Strafrechtsschutz Aus Einer Haftpflichtversicherung, Speziell Aus Einer D&O-Versicherung – Keine Gmaade Wiesn, Teil 1’ (2024) 51 recht und schaden (r+s) 439.
Langheid T and others, Versicherungsvertragsgesetz: mit Einführungsgesetz und VVG-Informationspflichtenveror dnung: Kommentar (7. Auflage, CH Beck 2022).
Langheid T and others, Münchener Kommentar zum Versicherungsvertragsgesetz: Teil 3, Kap. 19, vol Band 3 (3. Auflage, CH Beck 2024).
Langheid T and Wandt M, Münchener Kommentar zum Versicherungsvertragsgesetz Band 2: §§ 100-216 (3. Auflage, CH Beck 2024).
Littbarski S, AHB Kommentar, Allgemeine Versicherungsbedingungen für die Haftpflichtversicherung (AHB) (CH Beck 2001).
Mew G and Lalji RR, ‘The Insurance Defence Lawyer’s Conundrum: Conflicts of Interest and Ethical Dilemmas between Insurer and Insured’ (2003) 26 Advocates’ Quarterly 429.
Prölss ER and others, Versicherungsvertragsgesetz: mit Nebengesetzen, Vertriebsrecht und Allgemeinen Versicherungsbedingungen (31. überarbeitete Auflage, CH Beck 2021).
Prölss ER and others, Versicherungsvertragsgesetz (32. überarbeitete Auflage, CH Beck 2024).
Şenocak K, Hukuki Himaye Sigortası (Dayınlarlı Hukuk Yayınları 1993).
Şenocak K, Mesleki Sorumluluk Sigortası (Turhan Kitabevi 2000).
Ulaş I and Bektaş İ, Ulaş Sigorta Hukuku, vol İkinci Cilt (9. Bası, Turhan Kitabevi 2023).
Ünan S, Zorunlu Hekim Sorumluluğu Sigortası (Genel Şartlar Şerhi) (Sigorta Hukuku Türk Derneği 2012) Ünan S, Türk Ticaret Kanunu Şerhi, Altıncı Kitap Sigorta Hukuku Cilt II (1. Baskı, On İki Levha 2016).
Ünan S, ‘Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Sorumluluk Sigortalarında Sigortacının Hukuksal Koruma Edimi’ in Samim Ünan and Emine Yazıcıoğlu (eds), Sigorta Hukuku Sempozyumları (On İki Levha 2018).
Ünan S, ‘Sorumluluk Sigortalarında Zamanaşımı Ile İlgili Bazı Sorunlar’, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu, Bildiriler-Tartışmalar XXXII 21 Aralık 2018 (Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 2020).
von Rintelen C, ‘Die Fälligkeit Und Durchsetzbarkeit Des Abgetretenen Freistellungsanspruchs in Der Haftpflichtversicherung’ (2010) 37 recht und schaden (r+s) 133.
Yavuz C, Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler (Yenilenmiş 9 Bası, Beta Basım 2014).
Yetiş Şamlı K, ‘Zarar Sigortalarında Sigorta Ettirenin / Sigortalının Rizikonun Gerçekleşmesine Bağlı Görevleri’ in Samim Ünan and Emine Yazıcıoğlu (eds), Sigorta Hukuku Sempozyumu (2018th edn, On İki Levha Yayıncılık).
Yıldırım AH, Sigortacının Koruma ve Kurtarma Masraflarından Sorumluluğu (TTK m. 1448/F.3-4) (On İki Levha Yayıncılık 2019).
Yıldırım AH, Sigorta Tazminatı ve Bedelinin Muacceliyeti (TTK m. 1427) (Seçkin Yayıncılık 2020).
BGH IV ZR 149/03 (OLG Nürnberg) (2007) 2007 Neue Juristische Wochenschrift 2258.
BGH, Urteil vom 11 10 2006 – IV ZR 329/05 (OLG Frankfurt aM) (2006) 60 NZV Neue Zeitschrift für Verkehrsrecht 69 (BGH).
BGH, Urteil vom 22-11-1988 – VI ZR 20/88 (Celle) (1998) 4 Neue Juristische Wochenschrift Rechtsprechungs- Report Zivilrecht 278 (BGH).
BGH: Urteil vom 2751957-II ZR 132/56 (Düsseldorf) [1957] NZV Neue Zeitschrift für Verkehrsrecht 1230 (BGH).
Bindungswirkung des Haftpflichturteils für späteren Deckungsprozeß [1992] BGH IV ZR 314/91 (Düsseldorf), 1993 Neue Juristische Wochenschrift 68.
OLG Düsseldorf, Beschluß vom 29 8 2005 – 4 W 39/05 2006 Neue Juristische Wochenschrift Rechtsprechungs- Report Zivilrecht 647.
OLG Koblenz, Beschluß vom 3 4 2007 – 14 W 238/07 2007 Die Sachverständigen 276.
Urteil vom 15 9 2010 – IV ZR 107/09 (2010) 1 NZV Neue Zeitschrift für Verkehrsrecht 21 (BGH).
Urteil vom 20111980 – IVa ZR 25/80 [1980] BeckRS 2016 4428 (BGH).
Urteil vom 22 4 1955 – 10 S 300/54 (1955) 22 NZV Neue Zeitschrift für Verkehrsrecht 833 (LG Hannover).
Zum Umfang der Regulierungsvollmacht des Kfz-Haftpflichtversicherers [1988] AG Nuremberg 23 C 1907/88, 1989 recht und schaden (r+s) 74.
Zur Verletzung der Mitwirkungspflicht bei der Schadenregulierung und zu den gebotenen Rechtsschutzkosten [1985] OLG Celle 8 U 44/84, 13 recht und schaden (r+s) 92 [1954] OLG Köln 4 W 16/54, 1955 Neue Juristische Wochenschrift 713.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Özel Sigorta Hukuku

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fevzi Fırat Gözüyeşil ^*
0000-0002-3266-1642
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

30 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

16 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

13 Mart 2025

Kabul Tarihi

26 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 31 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.33433/maruhad.1657540

IZ

https://izlik.org/JA67EK67XA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gözüyeşil, F. F. (2025). Sorumluluk Sigortalarında Hukukî Koruma Teminatı. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 31(1), 846-884. https://doi.org/10.33433/maruhad.1657540

AMA

1.Gözüyeşil FF. Sorumluluk Sigortalarında Hukukî Koruma Teminatı. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 2025;31(1):846-884. doi:10.33433/maruhad.1657540

Chicago

Gözüyeşil, Fevzi Fırat. 2025. “Sorumluluk Sigortalarında Hukukî Koruma Teminatı”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 31 (1): 846-84. https://doi.org/10.33433/maruhad.1657540.

EndNote

Gözüyeşil FF (01 Temmuz 2025) Sorumluluk Sigortalarında Hukukî Koruma Teminatı. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 31 1 846–884.

IEEE

[1]F. F. Gözüyeşil, “Sorumluluk Sigortalarında Hukukî Koruma Teminatı”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, c. 31, sy 1, ss. 846–884, Tem. 2025, doi: 10.33433/maruhad.1657540.

ISNAD

Gözüyeşil, Fevzi Fırat. “Sorumluluk Sigortalarında Hukukî Koruma Teminatı”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 31/1 (01 Temmuz 2025): 846-884. https://doi.org/10.33433/maruhad.1657540.

JAMA

1.Gözüyeşil FF. Sorumluluk Sigortalarında Hukukî Koruma Teminatı. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 2025;31:846–884.

MLA

Gözüyeşil, Fevzi Fırat. “Sorumluluk Sigortalarında Hukukî Koruma Teminatı”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, c. 31, sy 1, Temmuz 2025, ss. 846-84, doi:10.33433/maruhad.1657540.

Vancouver

1.Fevzi Fırat Gözüyeşil. Sorumluluk Sigortalarında Hukukî Koruma Teminatı. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 01 Temmuz 2025;31(1):846-84. doi:10.33433/maruhad.1657540