Alman Hukuku Uygulamaları Işığında Covid-19 Önlemlerinin İşyeri Kira Sözleşmeleri Bakımından Sonuçları

Öz

COVID-19 (yeni tip koronavirüs) salgını, hayatın her alanında olduğu gibi hukuki ve ekonomik açıdan ciddi sonuçlar doğurmaktadır. Salgınla mücadele kapsamında alınan kamusal önlemlerin bilhassa kira sözleşmeleri ve kira bedelini ödeme borcu altındaki kiracı bakımından hangi sonuçları doğuracağı, kısıtlama ve yasaklamalar dolayısıyla bozulan sözleşmedeki menfaat dengesinin hangi hukuki araçlarla yeniden sağlanabileceği bakımından çeşitli görüşler ileri sürülmekle beraber bunlar arasında en çok sözleşmenin değişen koşullara uyarlanması talepleri ile kiralananın ayıplı hale geldiği iddiası gündeme gelmektedir. Konuyla ilgili olarak Almanya’da yürürlüğe giren yasal karine ve mazisi uzun bir geçmişe dayanan emsal yargı kararları da Türk hukuku bakımından yol gösterici olabilecek niteliktedir. Bu kapsamda; aşağıdaki çalışmada, Alman hukukundaki mevcut yasal düzenlemeler ile konuya ilişkin yargı kararları ve öğreti görüşleri sunulacak, akabinde mesele Türk hukuku açısından ele alınarak kira sözleşmelerinin akıbeti bakımından bir değerlendirme yapılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• COVID-19 salgını
• Koronavirüs
• Kira Sözleşmesi
• Sözleşmenin Değişen Koşullara Uyarlanması
• Ayıp

Kaynakça

1. Aral Fahrettin/ Ayrancı Hasan, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, 13. Baskı, Ankara 2020, Yetkin Yayıncılık.
2. Baysal Başak, Sözleşmenin Uyarlanması, BK m. 138-Aşırı İfa Güçlüğü, 4. Baskı, İstanbul 2020.
3. Dural Mustafa, Borçlunun Sorumlu Olmadığı Sonraki İmkânsızlık (BK 117), İstanbul 1976, s. 101.
4. Eren Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2020, 25. Baskı.
5. Guhling/Günter Gewerberaummiete Kommentar, 2. Baskı 2019.
6. Gümüş Mustafa Alper, “Yeni” 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanuna Göre Kira Sözleşmesi, 2. Baskı, İstanbul 2012, Vedat Kitapçılık.
7. Günter Peter, “Der Einfluss öffentlich-rechtlicher Verpflichtungen auf mietvertragliche Vereinbarungen”, NZM 2016, s. 569.
8. Häublein Martin/ Müller Maximilian, “Wer trägt das Pandemierisiko in der Geschäftsraummiete?”, NZM 2020, s. 489.

9. Hellner Jan, “Pacta sunt servanda – gilt dieser Grundsatz auch für die Miete in Zeiten der COVID-Pandemie?”, NJOZ 2020, s. 770.
10. Hübner Jürgen, Das Gesetz zur Abmilderung der Folgen der COVID-19-Pandemie im Geschäftsraummietrecht – nicht mehr als ein erster Schritt, ZfIR 2020, s. 277 vd.
11. İleri Çiğdem, "Çevresel Gürültü Nedeniyle Kiraya Verenin Ayıba Karşı Tekeffül Sorumluluğu", Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, sayı. 1, ss. 461-502, Ocak 2021.
12. İnceoğlu M. Murat, Kira Hukuku C. 1, İstanbul 2014, On İki Levha Yayıncılık.
13. Kılıçoğlu Ahmet, Bulaşıcı Hastalığın Borç İlişkilerine Etkisi, Yayımlanmamış Makale https://www.turkhukukkurumu.org.tr/duyurular/377-bulasici-hastaligin-borc-iliskilerine-etkisi.html. (Son Erişim Tarihi: 29.03.2021)
14. Kluth Peter/ Böckmann Julius, Zugangsbeeinträchtigung aufgrund staatlicher Baumaßnahmen – Risikoverteilung bei Gewerberaummiete, NZM 2003, s. 883.
15. Krepold Hans-Michael, “Gewerbemietverträge in Zeiten der Corona-Pandemie”, WM 2020, s. 728–734.
16. Lehmann-Richter Arnold, “Einkaufscenter: Beitritt zu Werbegemeinschaftsverein wirksam!”, MietRB 2016, s. 196-197.
17. Münchener Kommentar zum BGB, 8. Baskı 2020.
18. Palandt Kommentar zum BGB, 78. Baskı 2018.
19. Schall Alexander, “Corona-Krise: Unmöglichkeit und Wegfall der Geschäftsgrundlage bei gewerblichen Miet- und Pachtverträgen”, JZ 2020, s. 388.
20. Schmidt Hubert, COVID-19: Rechtsfragen zur Corona-Krise, 2. Baskı 2020, § 3 Rn. 71.
21. Schmidt-Futterer Mietrecht Kommentar, 14. Baskı 2019.
22. Sentek Stefan/ Ludley Carsten, “COVID-19: Die hoheitlich verfügte Ladenschließung als Mietmangel”, NZM 2020, s. 406.
23. Sittner Silvio, “Mietrechtspraxis unter Covid-19”, NJW 2020, s. 1172.
24. Tandoğan Haluk, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C.1/2, 4. Baskı, İstanbul 2008, Vedat Kitapçılık.
25. Tüzüner Özlem/ Öz Kerem, “Aşırı İfa Güçlüğüne İlişkin İçtihat İncelemesi”, Ankara Barosu Dergisi, 2015; (3), s. 440 vd.
26. Üçer Mehmet / Meriç Nedim, “Kiracının Tacir Olması Durumunda Kiraya Verenin Ayıptan Sorumluluğunun Kapsamı”, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2014, C: 19, S: 30-31.
27. Yavuz Cevdet/ Acar Faruk/ Özen Burak, Borçlar Hukuku Dersleri (Özel Hükümler), 16. Baskı, İstanbul 2019, Beta Yayıncılık.
28. Zehner Donata, “Mietrechtliche Neuregelungen in Zeiten der Coronakrise”, JA 2020, s. 489.