DİJİTAL ÇAĞDA HESAP BİLİRKİŞİLİĞİ YETKİNLİK MODELİ: TÜRMOB VE ADLİ BİLİRKİŞİLİK DAİRE BAŞKANLIĞI STANDARTLARI ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Bu çalışma, dijital dönüşümün hesap bilirkişiliği üzerindeki etkilerini inceleyerek, dijital çağda bilirkişilerin sahip olması gereken mesleki yetkinlik alanlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, ulusal ve uluslararası mesleki standartlar temelinde geliştirilmiş “Dört Eksenli Hesap Bilirkişiliği Yetkinlik Modeli”ne dayanmaktadır. Model; bilgi, beceri, etik ve dijital yetkinlik eksenlerinden oluşmakta, merkezinde yargısal güven ve profesyonellik kavramlarını barındırmaktadır. Çalışmadaki değerlendirmeler, dijital farkındalık, etik muhakeme, veri güvenliği ve teknolojik uyum becerilerinin bilirkişilikte giderek daha görünür ve belirleyici mesleki yeterlilik alanları hâline geldiğine işaret etmektedir. Bu çalışma, hesap bilirkişiliğinin dijital çağda etik, şeffaflık ve dijital sorumluluk temelleri üzerinde yeniden şekillendirilmesine yönelik kavramsal bir katkı ortaya koymaktadır.

Keywords

• Hesap Bilirkişiliği
• Dijital Yetkinlik
• Etik Muhakeme
• Yargısal Güven
• Mesleki Yeterlilik

DIGITAL-AGE COMPETENCY MODEL FOR FORENSIC ACCOUNTING EXPERTISE: AN EVALUATION WITHIN THE FRAMEWORK OF TÜRMOB AND THE DIRECTORATE OF FORENSIC EXPERTISE STANDARDS

Abstract

This study aims to examine the impact of digital transformation on forensic accounting expertise and to identify the professional competency areas required in the digital age. It is based on the “Four-Dimensional Competency Model for Forensic Accounting Expertise,” based on professional standards. The model has four dimensions (knowledge, skill, ethical, and digital competence) and centers on the concepts of judicial trust and professionalism. The study shows that digital awareness, ethical reasoning, data security, and technological adaptability have become essential components of professional competence. It contributes to redefining forensic accounting expertise on the foundations of ethics, transparency, and digital responsibility.

Keywords

• Forensic Accounting Expertise
• Digital Competence
• Ethical Judgment
• Judicial Trust
• Professional Compotence

References

1. Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı. (2020). Bilirkişilerin uyacağı rehber ilkeler ve bilirkişi raporlarında bulunması gereken standartlar. https://bilirkisilik.adalet.gov.tr/Home/SayfaDetay/bilirkisilerin-uyacagi-rehber-ilkeler-ve-bilirkisi-raporlarinda-bulunmasi-gereken-standartlar-belirlendi07092020105636
2. Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı. (2025). Bilirkişilik temel eğitimi kaynak kitabı. https://bilirkisilik.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/15052025204011Bilirkis%CC%A7ilik%20Temel%20E%C4%9Fitimi%20Kaynak%20Kitab%C4%B1.pdf
3. Alataş, A., & Kılıç, İ. (2025). Dijital dönüşüm sürecinin muhasebe mesleği, muhasebe eğitimi ve muhasebe meslek mensupları üzerindeki etkileri. İçinde S. A. Şenel (Ed.), Dijital dönüşümün muhasebe mesleğine etkileri ve meslekte uzmanlaşma. Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub679.c2835
4. Altunay, M. A. (2021). Adli muhasebe ile ilgili ulusal lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi (2004-2020). Journal of Accounting and Taxation Studies, 14(3), 1261-1298.
5. Antepli, A. (2025). Yapay zekâ uygulamalarının muhasebe mesleğine etkileri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi (ASOS Journal), 13(167), 110–122. https://doi.org/10.29228/ASOS.82695
6. Bellikli, U. (2024). Muhasebede yapay zekâ kullanım etiği. Muhasebe Enstitüsü Dergisi, 71, 1–11. https://doi.org/10.26650/MED.1490433
7. Boyatzis, R. E. (2008). Competencies in the 21st century. Journal of Management Development, 27(1), 5–12. https://doi.org/10.1108/02621710810840730
8. Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2017). Machine, platform, crowd: Harnessing our digital future. W. W. Norton & Company.

9. Çelik, B. (2025). Adli muhasebe konusundaki makalelerin Scopus ile bibliyometrik analizi: 2000–2024 dönemi için dünyadaki küresel eğilimler. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 107, 59–88. https://doi.org/10.25095/mufad.1645807
10. Epstein, R. M., & Hundert, E. M. (2002). Defining and assessing professional competence. Journal of the American Medical Association, 287(2), 226–235. https://doi.org/10.1001/jama.287.2.226
11. Erdoğan, Ö. (2022). Hile denetçiliği ve araştırmacı muhasebecilik çerçevesinde adli muhasebe: Örnek olay incelemesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(4), 3714–3726. https://doi.org/10.20491/isarder.2020.1068
12. European Commission. (2019). Ethics guidelines for trustworthy AI. Publications Office of the European Union. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/ethics-guidelines-trustworthy-ai
13. European Parliament and Council of the European Union (GDPR). (2016). Regulation (EU) 2016/679 of 27 April 2016 (General Data Protection Regulation). Official Journal of the European Union, L 119, 1–88.
14. Güneş Satar, E., & Bekci, İ. (2024). Muhasebe sürecinin dijitalleşmesinde etkili olan faktörler: Antalya ilinde bir araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi, 8(2), 100–122. https://doi.org/10.31200/makuubd.1529935
15. IESBA. (2021). 2021 Handbook of the International Code of Ethics for Professional Accountants. https://www.ethicsboard.org/publications/2021-handbook-international-code-ethics-professional-accountants
16. IFAC. (2019, October 21). Revisions to International Education Standards (IES) 2, 3, 4 and 8. https://www.ifac.org/education/publications/revisions-ies-2-3-4-and-8
17. IFAC. (2021a, February 2). Ethical leadership in an era of complexity and digital change. https://www.ifac.org/publications/ethical-leadership-era-complexity-and-digital-change
18. IFAC. (2021b, April 1). Ethics, technology, and the professional accountant in the digital age. https://www.ifac.org/knowledge-gateway/discussion/ethics-technology-and-professional-accountant-digital-age
19. IFAC. (2022, April 27). Mindset and enabling skills of professional accountants: Paper 4. https://www.ifac.org/knowledge-gateway/artificial-intelligence-technology/publications/mindset-and-enabling-skills-professional-accountants-paper-4
20. Kıllı, M. (2025). Adli muhasebe araştırmalarının bibliyometrik ağ haritalama yöntemiyle analizi. Denetim ve Güvence Hizmetleri Dergisi, 5(2), 130–149.
21. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), Kanun No. 6698. (2016, 7 Nisan). Resmî Gazete (Sayı: 29677).
22. Kodooğlu Aydın, G., Demirkol, Ö. F., Tancı Yıldırım, N., & İkvan, A. (2021). Adli muhasebe uygulamalarına ilişkin kısıtlayıcı faktörlerin değerlendirilmesi: Şanlıurfa muhasebe meslek mensupları uygulaması. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(4), 3360–3374. https://doi.org/10.20491/isarder.2021.1327
23. Kokina, J., & Davenport, T. H. (2017). The emergence of artificial intelligence: How automation is changing auditing. Journal of Emerging Technologies in Accounting, 14(1), 115–122. https://doi.org/10.2308/jeta-51730
24. Mikalef, P., Pappas, I. O., Krogstie, J., & Giannakos, M. (2018). Big data analytics capabilities: A systematic literature review and research agenda. Information Systems and e-Business Management, 16(3), 547–578. https://doi.org/10.1007/s10257-017-0362-y
25. Öztürk, E. (2025). Muhasebe meslek mensuplarının dijital dönüşüm temelli uygulamalara yönelik tutumlarının incelenmesi: Bartın ili örneği. Yüksek lisans tezi. Bartın Üniversitesi.
26. Polat Çeltikci, N. (2024). Audit expectation gap: A bibliometric analysis based on Scopus and WoS data (1992–2024). Ege Academic Review, 24(3), 463–480. https://doi.org/10.21121/eab.20240308
27. Resmî Gazete. (2016, 24 Kasım). 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu (Sayı: 29898).
28. Resmî Gazete. (2017, 3 Ağustos). Bilirkişilik Yönetmeliği (Sayı: 30143).
29. Spencer, L. M., & Spencer, S. M. (1993). Competence at work: Models for superior performance. John Wiley & Sons.
30. Tosunoğlu, B., Ertaş, F. C., & Niyazi, F. (2024). Türkiye’de adli muhasebe eğitiminin güçlü ve zayıf yönleriyle değerlendirilmesi. Mali Çözüm, 34(186), 1709–1728.
31. TÜRMOB. (2007). Serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirlerin mesleki faaliyetlerinde uyacakları etik ilkeler hakkında yönetmelik. https://www.turmob.org.tr/Arsiv/FCKEditor/userfiles/file/Yonetmelik_MMKarari_Yasa_10_4_2018/13-Etik%20ilkeler%20Hak_Yonetmelik.pdf
32. TÜRMOB. (2023). 2023 Faaliyet raporu. https://www.turmob.org.tr/FaaliyetRaporlari/a59e62f9-c977-4fb0-9ad2-92672a1572d2/2023-faaliyet-raporu
33. Yılmaz Soğuksu, Z. (2020). Muhasebe denetiminde dijital dönüşüm: Denetim yazılımları. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 13(2), 281–308. https://doi.org/10.29067/muvu.653520