Türkiye'de müzik eğitiminde değerler konulu lisansüstü tezlere genel bakış

Öz

Eğitimde önemli bir yere sahip olan değerler son yıllarda önem kazanmaya başlamıştır. Bu çalışma ile müzikte değerler konulu lisansüstü tezler incelenmiştir. Nitel bir metodoloji ile tasarlanan çalışma, içerik analizi ile gerçekleştirilmiştir. İncelemede 2013-2023 yılları arasında yapılmış toplam on dokuz teze ulaşılmış ve çoğunlukla kadın araştırmacılar tarafından yapıldığı, çalışmaların çoğunlukla 2019 yılında yapıldığı, 2016-2018 yılları arasında ise çalışma olmadığı belirlenmiştir. Görülen ilk çalışma 2013 yılında doktora tezi olarak ortaya çıkmıştır. Tez türüne bakılmaksızın çalışmaların daha çok Marmara ve İnönü Üniversitelerinde yürütüldüğü, nitel araştırma yöntemlerinin yaygın olarak kullanıldığı, karma yöntemlerin nadiren tercih edildiği görülmektedir. Örneklem gruplarının öğrenciler tarafından en çok kitap olarak kullanıldığı, ardından notaların öğrenciler tarafından kullanıldığı, en az tercih edilenlerin ise müzik öğretmenleri ve öğretmen adayları olduğu ortaya çıkmıştır. Veri toplama araçlarının en fazla demografik bilgi formu, uzman görüşü, ölçekler, frekans/yüzde, grafik gösterim olduğu, en fazla analiz türünün ise Cronbach alfa katsayısı ve normallik testleri oluğu görülmüştür Müzik eğitimi alanında değerler üzerine yapılmış lisansüstü tezler incelenerek bazı sonuç ve öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• lisansüstü tezler
• değerler
• müzik eğitimi
• döküman analizi

An Overview of Postgraduate Theses on Values in Music Education in Türkiye

Öz

Values have a substantial place in education and have begun to gain significance in recent years. With this study, postgraduate theses on values in music were examined. The study, designed with a qualitative methodology, was conducted with document analysis. The review reached a total of nineteen theses that were conducted between 2013-2023, and it was found that female researchers did most of them. The studies were carried out mostly in 2019, and there were no studies between 2016-2018. The initial study appeared as a doctoral thesis in 2013. Accordingly, it is seen that the studies are mostly carried out in Marmara and İnönü Universities, qualitative research methods are widely used, and mixed methods are rarely preferred. It was revealed that the sample groups were mostly used as books and music notes, followed by students, and then music teachers and teacher candidates were the least preferred. It was observed that the data collection tools were mostly demographic information form, expert opinion and scales, frequency/percentage, graphic representation, Cronbach's alpha coefficient, and normality tests by the analysis types. Some results and suggestions were presented by examining the postgraduate theses on values in the field of music education.

Anahtar Kelimeler

• Postgraduate theses
• values
• music education
• document analysis

Kaynakça

1. Allport G.W., & Vernon P. E. (1931). A test for personal values. J. Abnorm. Soc. Psychol. 26, 231-48.
2. Allport, G. W., Vernon, P. E., & Lindzey, G. (1960). Study of values. Houghton Mifflin.
3. Akarsu, S. (2015). İlkokul (1-4) ve ortaokul (5-8) müzik ders kitaplarında yer alan şarkıların değerler bakımından incelenmesi ve değerler eğitimine ilişkin öğrenci algıları. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van.
4. Bayat, R. (2019). TRT Türk Halk Müziği repertuvarında bulunan Van yöresi türkülerinin ortaöğretim müzik derslerinde kullanılabilirliği üzerine bir inceleme. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
5. Budak, Z. (2021). TRT Türk Halk Müziği repertuvarında bulunan Elazığ-Harput türkülerinin ilköğretim müzik derslerinde kullanılabilirliğinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
6. Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık. Cihan, N. (2014). Okullarda değerler eğitimi ve Türkiye’deki uygulamaya bir bakış. Turkish Studies (Elektronik) 9(2), 429- 436.
7. Cihan, N. (2014). Okullarda değerler eğitimi ve Türkiye’deki uygulamaya bir bakış. Turkish Studies (Elektronik) 9(2), 429- 436.
8. Cisneros Concha, I. A., Domínguez, N. V. D. & Chan Chi, G. I. (2018). Human values in students from a higher education institution. International Journal for Innovation Education and Research, 6(8), 227-234. https://doi.org/10.31686/ijier.vol6.iss8.1137

9. Coelho, G. L. D. H., da Fonsêca, P. N., Vilar, R., de Carvalho Mendes, L. A., & Gouveia, V. V. (2023). How can human values influence work engagement among teachers? An exploratory study. Trends in Psychology, 1-14. https://doi.org/10.1007/s43076-023-00258-y
10. Coombs-Richardson, R. & Tolson, H. (2005). A comparison of values rankings for selected American and Australian teachers. Journal of Research in International Education (4), 263-277. https://doi.org/10.1177/1475240905057805
11. Corbin, J. & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. Thousand Oaks: Sage.
12. Coşkun Keskin, S. & Akyıldız, M. (2021). Barış Manço şarkılarında yer alan değerler. Değerler Eğitimi Dergisi,19 42), 153-186. https://doi.org/10.34234/ded.936570
13. Crooke, A. H. D. (2016). Extrinsic versus intrinsic benefits: challenging categories used to define the value of music in schools. Voices: A World Forum for Music Therapy, 16(2). https://doi.org/10.15845/voices.v16i2.875
14. Czerniawska, M., & Szydło, J. (2021). Do values relate to personality traits, and if so, in what way? - Analysis of relationships. Psychology research and behavior management, 14, 511–527. https://doi.org/10.2147/PRBM.S299720
15. Çelik, S. (2021). Müzik öğretmeni adaylarının çokkültürlü kişilik, değerler, kültürel zekâ düzeyleri ve yerel müziklere ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
16. Çelik, S., Malkoç, T., & Bağci, H. (2022). Investigation of conservatory students' perceptions of value in terms of different variables. Education and Self Development, 17(2), 26–38. DOI: 10.26907/esd.17.2.05
17. Çetin, A. (2021). Okul öncesi şarkı dağarcığının değerler eğitimi bağlamında incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bolu.
18. Dincel, B. K. (2017). Analysis of children's songs in terms of values. Journal of Education and Practice, 8(26), 64-71. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED577578.pdf
19. Ekşi, H. (2006). Bilişsel ahlak gelişimi kuramı: Kohlberg ve sonrası. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 29-38.
20. Eyüboğlu, Y. C. (2023). Istiklal Marşı’nın yapısal analizi. International Anatolia Academic Online Journal Social Sciences Journal, 9(1), 77-88.
21. Friedman, B., Kahn, P. H., Jr. & Borning, A. (2006). Value-sensitive design and information systems. In P. Zhang ve D. Galletta (Eds.), Human-computer interaction in management information systems: Foundations (pp.348- 372). New York: M. E. Sharpe.
22. Gişi, C. (2019). Müzik ders kitaplarında yer alan eserlerin UNESCO tarafından kabul edilen değerler çerçevesinde incelenmesi. Yaynlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
23. Gottlieb G. (2007). Probabilistic epigenesis. Developmental Science, 10(1), 1–11. https://doi.org/10.1111/j.1467-7687.2007.00556.x
24. Gül, G. Mintaş, S. & Engür, D. (2020). Şarkılarla değerler eğitiminin okul öncesi çocukların farkındalık düzeyine etkisi. Değerler Eğitimi Dergisi, 18(39), 9-31. https://doi.org/10.34234/ded.597237
25. Hall, E. T. & Hall, M. R. (1990). Understanding cultural differences. Maine, USA: Intercultural Press Inc.
26. Halstead, J. M., & Taylor, M. J. (2000). Learning and teaching about values: A review of recent research. Cambridge Journal of Education, 30(2), 169-202. https://doi.org/10.1080/713657146
27. Harper, E. E. (1954). Moral and spiritual values in music education. Music Educators Journal, 40(6), 13–57. https://doi.org/10.2307/3387811
28. Hitlin, S. (2003). Values as the core of personal identity: Drawing links between two theories of self. Social Psychology Quarterly, 66(2), 118-137. https://doi.org/10.2307/1519843
29. Hofstede, G. (2001). Culture’s consequences: comparing values, behaviors, institutions, and organizations across nations. Thousand Oaks, Calif.: Sage Publications.
30. İssi, A. D. (2023). Müzik öğretmenlerinin mesleki değer algıları ile iş doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
31. Karagöz, B. (2013). İlköğretim öğrencilerine değerlerin okul şarkıları yoluyla kazandırılması. Yayımlanmamış Doktora Tezi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
32. Kagitcibasi, C. (2013). Adolescent autonomy‐relatedness and the family in cultural context: What is optimal? Journal of Research on Adolescence, 23(2), 223–235. https://doi.org/10.1111/jora.12041
33. Kara, M. & Emirhan, T. (2020). Değerler eğitimi açısından müzik dersi kitaplarındaki çocuk şarkıları. OMÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(2), 153-178. Doi: 10.7822/omuefd.742422
34. Karakoç, V. (2019). Ortaokul müzik ders kitaplarında yer alan şarkıların müziksel özellikler ve değerler eğitimi açısından incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
35. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189.
36. Kırmızı, F. S., Saygı, C. & Yurdakul, İ. H. (2014). Examining the songs in the 2nd, 3rd, and 4th grade music course books in terms of values education. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 116 (2014), 1670-1675. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.01.454
37. Kova, Ö. (2014). TRT repertuvarında bulunan deyiş ve semahların müzikal analizi ve değerler eğitimi açısından incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.
38. Kulaksızoğlu, A. & Dilmaç, B. (2000). İnsani değerler eğitimi programı. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 12, 199-208.
39. Kuşdil, M. E. and Kağıtçıbaşı, Ç. (2000). Türk öğretmenlerin değer yönelimleri ve Schwartz değer kuramı Türk Psikoloji Dergisi, 15(45), 59-76.
40. Maio, G. R. (2016). The psychology of human values. Psychology Press.
41. Mark, M. L. (1982). The evolution of music education philosophy from utilitarian to aesthetic. Journal of Research in Music Education, 30(1), 15-21. https://doi.org/10.2307/3344863
42. Memiş, A. & Gedik, E. G. (2010). Sınıf öğretmenlerinin değer yönelimleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 8(20), 123-145. MoNE. [TTKB], 2010/53 sayılı Genelge, Ankara, 2010. [Ministry of National Education Republic of Türkiye, Head council of education and morality].
43. MoNE [Milli Eğitim Bakanlığı] (2018). İlkokul ve ortaokul müzik dersi 1-8. sınıf müzik öğretim programı. 1-36. (Access date 28.03.2023) http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=357
44. MoNE [Milli Eğitim Bakanlığı] (2017). Müzik dersi öğretim programı. (acces date 20.01.2023) https://tegm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_06/09163358_MYzik_Dersi_YYretim_ProgramY.pdf
45. Mizzoni, J. (2006). Teaching moral philosophy with popular music. Teaching Ethics, 6(2), 15-28. https://doi.org/10.5840/tej2006622
46. Mursell, J. L. (1951). Music and the classroom teacher. New York, NY: Silver Burdett Company.
47. Mursell, J. (1934). Human Values in Music Education. New York: Silver Burdett and Company.
48. Nazlımoğlu, E. & Karakoç, E. (2023). Türkiye’deki üniversitelerde müzik bilim/sanat alanında lisansüstü eğitime ilişkin bir durum tespiti. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Özel Sayı 1, 1399-1426. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1351995
49. Onur Cura, D. & Çankaya, T. (2017). Genetik faktörlerin şiddet davranışı üzerine etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 31(2),97-102.
50. Özgül, İ. (2021). Müzik dersi öğretim programının Avrupa yeterlilikler çerçevesi ve Türkiye yeterlilikler çerçevesi açısından incelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 18(43), 6806-6838. DOI: 10.26466/opus. 962013
51. Öztürk, E. (2020). Müzik eğitiminin okul öncesi çocuklarının sosyal değerler ve sosyal becerilerine etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
52. Plomin, R., & Daniels, D. (2011). Why are children in the same family so different from one another? International journal of epidemiology, 40(3), 563–582. https://doi.org/10.1093/ije/dyq148
53. Quisumbing, L. R. & de Leo, J. (2005). Learning to do: values for learning and working together in a globalized world. An integrated approach to incorporating values education in technical and vocational education and training. UNESCO-APNIEVE Sourcebook No. 3. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000148021
54. Räsänen, R. (2010). Intercultural education and education for global responsibility in teacher education. Finnish Journal of Music Education, 13(1), 12-24.
55. Reichling, M. J. (1993). On the question of values in music education. Philosophy of Music Education Review, 1(2), 115–127. http://www.jstor.org/stable/40327060
56. Roccas, S., Sagiv, L., Schwartz, S. H., & Knafo, A. (2002). The Big Five Personality Factors and Personal Values. Personality and Social Psychology Bulletin, 28(6), 789–801. https://doi.org/10.1177/0146167202289008
57. Rokeach, M. (1979). From the individual to institutional values with special reference to the values of science. In M. Rokeach (Ed.), Understanding human values (pp. 47-70). New York, NY: Free Press.
58. Rokeach, M. (1973). The Nature of Human Values. New York: Free Press.
59. Sağer, T. (2005). Müzik eğitimi bilim dallarındaki lisansüstü çalışmalar genel bir bakış. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (17), 201-204. Schwartz, S.H. (1996). Value priorities and behavior: Applying a theory of integrated value systems. In C. Seligman, J. M. Olson, & M.P. Zanna (Eds.), The Psychology of Values: The Ontario Symposium,8, 1-24.
60. Schwartz, S. H. (1994). Are there universal aspects in the structure and contents of human values? Journal of Social Issues, 50(4), 19–45. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1994.tb01196.x
61. Spranger, E. (1928). Types of men: the psychology and ethics of personality. Halle, M. Niemeyer.
62. Sungur, F. P. (2022). Uzaktan eğitimde müzik dersi kapsamında oyun ve etkinlik temelli değerler eğitimi uygulamalarının ortaokul öğrencilerinin akademik başarıları ve değer algıları üzerindeki etkileri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
63. Terzioğlu, S. D. (2019). Müzik öğretmenlerinin portre değerlere yönelik algılarının çeşitli değişkenlere dayalı olarak incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Trabzon Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Trabzon.
64. TTKB [Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı] (2017). Müfredatta yenileme ve değişiklik çalışmalarımız üzerine. (Access date 25.11.2019) https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_07/18160003_basin_aciklamasi-program.pdf
65. Turhal, E. & Varış, Y. (2022). Türkiye’de müzik ve değerler eğitimi konularında yapılmış çalışmaların bibliyometrik analizi. Online Journal of Music Sciences, 7(2), 264-283. https://doi.org/10.31811/ojomus.1203790
66. Tut, E., & Kıroğlu, K. (2017). Trt'nin popüler çocuk şarkıları yarışmasında finale kalan eserlerin değerler eğitimi açısından incelenmesi. Journal of ınternational social research, 10(48), 561-569.
67. Ulu-Kalın, Ö. & Koçoğlu, E. (2017). Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının bağımsızlık değerine karşı metaforik algıları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 18(2), 419-434.
68. Winch, C. & Gingell, J. (1999). Key concepts in the philosophy of education. London: Routledge.
69. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınevi.
70. Zajda, J. (2014). Values education. In D. Phillips (Ed.), Encyclopedia of Educational Theory and Philosophy. Thousand Oaks: Sage.