ÇATI TİPİ GÜNEŞ ENERJİSİ İLE LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİNİN FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARINA UYGUN HESAP PLANINA GÖRE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

Öz

Kişilerin ve kurumların ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için enerjiye olan talep her geçen gün artmaktadır. Artan bu enerji talebini karşılamak için ise birbirinden farklı enerji kaynaklarının kullanılması gerekmektedir. Bu enerji kaynakları yenilenemeyen ve yenilenebilir enerji kaynaklarından oluşmaktadır. Rüzgar, odun, güneş gibi yenilenebilir enerji kaynakları tükenmeyen doğal kaynaklardan doğal süreçlerin sürekli yenilenmesi ile elde edilmektedir. Bu kaynaklar arasında yer alan güneşten yararlanılarak güneş enerjisi ile elektrik üretimi için güneş pilleri kullanılmaktadır. Arazilere ya da bina çatılarına kurulan güneş pilleri aracılığıyla lisanslı ya da lisanssız olarak elektrik üretimi gerçekleştirilebilmektedir. Her üretim sürecinde olduğu gibi finansal nitelikli olarak ifade edilebilecek bu süreçte gerçekleştirilen işlemlerin de kayıt altına alınması gerekmektedir. Çalışmada, çatı tipi güneş enerjisi ile lisanssız elektrik üretimi yapan işletmelerin mali nitelikli işlemlerinin Kamu Gözetim Kurumu (KGK) tarafından oluşturulan finansal raporlama standartlarına uygun hesap planına göre muhasebeleştirilmesi amaçlanmıştır. Belirlenen amaç doğrultusunda, yenilenebilir enerji kaynaklarından biri olan güneş enerjisi ve lisanssız elektrik üretimi ile ilgili açıklamalara yer verilmiştir. Daha sonra, çatı tipi güneş enerjisi ile lisanssız elektrik üretimi sürecinin muhasebeleştirilmesine ait işlemler bir uygulama örneği aracılığıyla açıklanmıştır. Uygulama örneğine göre işletmenin tükettiği elektrik üretiminde güneş enerjisinden yararlanılması sonucunda ödenen elektrik faturalarında düşüş meydana geldiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Anahtar Kelimeler: Muhasebe
• Enerji Muhasebesi
• Yenilenebilir Enerji
• Güneş Enerjisi
• Lisanssız Elektrik Üretimi

ACCOUNTİNG OF UNLİCENSED ELECTRİCİTY GENERATİON WİTH ROOFTOP SOLAR ENERGY ACCORDİNG TO A PLAN OF ACCOUNTS İN ACCORDANCE WİTH FİNANCİAL REPORTİNG STANDARDS

Öz

To meet the needs of individuals and institutions, the demand for energy increases day by day. Various energy sources must be used to meet this increasing demand. These energy sources consist of nonrenewable and renewable energy sources. Renewable energy sources such as wind, wood, and sun are generated from nondepletable natural sources, which are replenished by nature. By making use of one of the renewable sources; sunlight, solar batteries are used to generate electricity from solar energy. Through solar batteries installed on territories or rooftops, either licensed or unlicensed electricity can be generated. Just like how it is in every other manufacturing process, each transaction carried out in this process of a financial nature must be recorded. The purpose of this study is to do the accounting of companies’ transactions of a fiscal nature that carry out unlicensed electricity generation from rooftop solar energy, according to a plan of accounts fit for financial reporting standards, originated by the Public Oversight Authority (POA). In this respect, explanations about solar energy; a renewable energy source, and unlicensed electricity generation are provided. Moreover, transactions of the accounting of rooftop solar energy and unlicensed electricity generation are explained through an application sample. According to the application sample, benefiting from solar energy for energy consumption resulted in a price reduction in the company’s electric bills.

Anahtar Kelimeler

• Accounting
• Energy Accounting
• Renewable Energy
• Solar Energy
• Unlicensed Electricity Generation

Kaynakça

1. Açıkgöz, Ç. (2011). Renewable energy education in Turkey. Renewable Energy, 36(2), 608 – 611. https://doi.org/10.1016/j.renene.2010.08.015
2. Aruoba, Ç. & Alpar, C. (1992). Türkiye ekonomisi sektörel gelişmeler. Özyurt Matbaacılık.
3. Aydıngülü Sakalsız, S. ve Özçelik, M. (2024). The impact of firms’ carbon emissions on financial performance and the role of innovation: evidence from Türkiye, Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 11(2), 721 – 740. https://doi.org/10.30798/makuiibf.1414190
4. Bakır, A. B. (2023). Güneş enerjisi santrallerinin yatırıma dönüşme sürecinde özellik gösteren muhasebe uygulamaları: TDHP ve TMS incelemesi [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
5. Bilgener Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş. (2022). Güneş Enerjisi Santrali (GES) Yatırımlarında Yatırımdan Elde Edilen Kazancın ve Kullanılabilecek Yatırıma Katkı Tutarının Tespiti. https://bilgener.com/gunes-enerjisi-santrali-ges-yatirimlarinda-yatirimdan-elde-edilen-kazancin-ve-kullanilabilecek-yatirima-katki-tutarinin-tespiti/
6. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (2024). Affordable and Clean Energy. https://www.undp.org/sustainable-development-goals/affordable-and-clean-energy
7. Bull, S. R. (2001). Renewable energy today and tomorrow. Proceedings of The IEEE, 89(8), 1216 – 1226. https://doi.org/10.1109/5.940290
8. Çam, M. (2015). TMS – 16 açısından maddi duran varlıklarda amortisman uygulamalarının Vergi Usul Kanunu ile mukayesesinin incelenmesi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1), 11 – 19.

9. Döner, İ. (2018). Yenilenebilir enerji kaynakları, muhasebe, vergi uygulamaları, sektöre sağlanan teşvik ve hibeler. Gazi Kitabevi.
10. Gelir İdaresi Başkanlığı (2024). Amortisman Oranları Tablosu. https://www.gib.gov.tr/sites/default/files/fileadmin/user_upload/Yararli_Bilgiler/amortisman_oranlari.pdf
11. Gross, R.; Leach, M. & Bauen, A. (2003). Progress in renewable energy. Environment International, 29, 105 – 122.
12. Güner, E.D.; Tekin, S.; Çilek, A. & Ünal Çilek, M. (2021). Güneş enerjisi santrali için uygun alanların cbs tabanlı ahp yöntemi ile belirlenmesi: Mersin ili örneği. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 36(1), 11 – 24. https://doi.org/10.21605/cukurovaumfd.933209
13. Kalogirou, S. A. (2014). Solar Energy Engineering Processes and Systems. Elsevier.
14. Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK), (2023). TMS 16 Maddi Duran Varlıklar Standardı. https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/TMS_TFRS_Setleri/2023/Mavi_Kitap/TMS/TMS%2016.pdf
15. Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK), (2024). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı. https://kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/Kurul%20Kararlar%C4%B1/Finansal%20Raporlama%20Standartlar%C4%B1na%20Uygun%20Hesap%20Plan%C4%B1%20_18.07.pdf
16. Kıymetli Şen, İ. (2013). Maddi duran varlıklar (TMS 16) standardının üretim işletmelerinde satışların maliyetine etkileri. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1), 21 – 36.
17. Makina Mühendisleri Odası (MMO), (2023). Güneş enerjisi ile elektrik üretim süreci. www.mmo.org.tr
18. Maliye Bakanlığı (2014). Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/08/20140807-23.htm
19. Mohtasham, J. (2015). Review article – renewable energies. Energy Procedia, 74, 1289 – 1297. https://doi.org/10.1016/j.egypro.2015.07.774
20. Moule, A.J. (2010). Power from plastic. Current Opinion in Solid State and Materials Science, 14(6), 123 – 130. https://doi.org/10.1016/j.cossms.2010.06.003
21. Ok, Ş. ve Ece Çokmutlu, M. (2024). Lisanssız güneş enerjisi üretimi ve muhasebe uygulamalarının TMS/TFRS çerçevesinde değerlendirilmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(1), 246 – 264.
22. Osman, A.I.; Chen, L.; Yang, M.; Msigwa, G.; Farghali, M.; Fawzy, S.; Rooney, D.W. & Yap, P-S. (2023). Cost, environmental impact, and resilience of renewable energy under a changing climate: a review. Environmental Chemistry Letters, 21, 741 – 764. https://doi.org/10.1007/s10311-022-01532-8
23. Özbektaş, S.; Şenel, M. S. & Sungur, B. (2023). Dünyada ve Türkiye’de yenilenebilir enerji durumu ve kurulum maliyetleri. Mühendislik ve Makina, 64(711), 317 – 351.
24. Özdoğan, F.S. (2017). Güneş enerjisi ile elektrik üreten işletmelerin muhasebe uygulamalarının TDHP ve TMS/TFRS çerçevesinde karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
25. Özdoğan, F.S. & Bitlisli, F. (2019). Güneş enerjisi ile elektrik üreten işletmelerin muhasebe uygulamalarının TDHP ve TMS/TFRS çerçevesinde karşılaştırılması. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(42), 255 – 279. https:// doi.org/10.31795/baunsobed.657853
26. Pogson, M., Hastings, A. & Smith, P. (2013). How does bioenergy compare with other land-based renewable energy sources globally?. GCB Bioenergy, 5, 513 – 524. https://doi.org/10.1111/gcbb.12013
27. Poyraz Can, S. (2022). Güneş enerjisinden elektrik enerjisi üreten işletmelerde muhasebe yapısı ve maliyet sisteminin incelenmesi: bir işletme uygulaması [Doktora tezi, Kırıkkale Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
28. Sabuncu, B. (2020). Yenilenebilir enerji ve muhasebe uygulamaları. Gazi Kitabevi.
29. Stathis Michaelides, E.E. (2012). Alternative energy sources. Springer.
30. T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (2023). Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği Kapsamındaki Bedeller. https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-1853/luy-31-madde-kapsami-bedeller
31. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (2024). Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği. https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=31502&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5
32. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (2024). Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4628&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
33. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (2024). Elektrik Piyasası Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6446.pdf
34. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (2024). Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5346.pdf
35. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (2024). Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=16251&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5
36. Türk Dil Kurumu Sözlükleri (2024). https://sozluk.gov.tr/
37. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (2022). Gösterge Niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kurları. https://www.tcmb.gov.tr/kurlar/202205/09052022.xml
38. Türkiye Elektrik İletim A. Ş. (2024). Türkiye’nin Yenilenebilir Kaynaklardan Elektrik Enerjisi Üretiminin Dağılımı. https://www.teias.gov.tr/turkiye-elektrik-uretim-iletim-istatistikleri
39. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (2024). Renewable Capacity Statistics 2024. https://www.irena.org//media/Files/IRENA/Agency/Publication/2024/Jul/IRENA_Renewable_Energy_Statistics_2024.pdf
40. Volokhin, V.V.; Diahovchenko, I.M. & Derevyanko, B.V. (2017). Electric energy accounting and power quality in electric networks with photovoltaic power stations. IEEE International Young Scientists Forum on Applied Physics and Engineering. 36 – 39. https://doi.org/10.1109/YSF.2017.8126588
41. Yalçın, Z. & Özgürel, B. (2019). Enerji üretim maliyetlerinin hesaplanması, stoklanması ve muhasebeleştirilmesi: örnek bir uygulama. 4. International Symposium on Innovative Approaches in Social, Human and Administrative Sciences Conference Proceedings, 4(8), 39 – 42. https://doi.org/10.36287/setsci.4.8.007
42. Yarman, T. (2009). Enerji kaynakları. Okan Üniversitesi Yayınları, No: 6.
43. Yüksel, F. (2018). Lisanssız elektrik üretimi ve muhasebeye yansımaları. Journal od Accounting, Finance and Auditing Studies, 4(3), 274 – 283.
44. Walker, A. (2013). Solar energy: technologies and the project delivery process for buildings. Wiley.
45. Woolley, T. (2013). Low ımpact building housing using renewable materials. Wiley – Blackwell.