ACCOUNTING OF BEARER PLANTS: AN APPLICATION WITHIN THE FRAMEWORK OF TURKISH ACCOUNTING STANDARDS AND TAX PROCEDURE LAW

Öz

This study aims to investigate the regulations regarding the accounting, valuation, and reporting of bearer plants in terms of Turkish Accounting Standards and Tax Procedure Law and to uncover the differences between these two regulatory frameworks. To achieve this, a sample implementation was developed based on the data regarding the bearer plants of a company using the case study method. The accounting records regarding the initial activation, valuation of plum trees, which are considered as bearer plants of the company, and the costs at the harvest point and post-harvest sales of the plums harvested from these plum trees were created within the framework of TAS and TPL provisions. Then, the profit or loss statement within the scope of the standards and the income statement within the scope of TPL were prepared and the results regarding plum trees and harvested plums were presented comparatively. As a result of the study, it can be argued that the accounting and reporting of plum trees within the framework of TAS will lead to more realistic and comparable financial information presented in the financial statements of the company.

Anahtar Kelimeler

• Bearer Plants
• IAS 16
• IAS 41
• TPL

TAŞIYICI BİTKİLERİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ: TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARI VE VERGİ USUL KANUNU ÇERÇEVESİNDE BİR UYGULAMA

Öz

Bu çalışmanın amacı taşıyıcı bitkilerin Türkiye Muhasebe Standartları ve Vergi Usul Kanunu açısından muhasebeleştirilmesi, değerlemesi ve raporlamasına ilişkin düzenlemeleri incelemek ve iki düzenleme çerçevesi arasındaki farklılıkları ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda örnek olay yöntemiyle bir işletmenin taşıyıcı bitkilerine ilişkin verilerden hareketle bir uygulama geliştirilmiştir. İşletmenin taşıyıcı bitki olarak nitelendirilen erik ağaçlarının ilk kez aktife alınması, değerlemesi ve bu erik ağaçlarından hasat edilen eriklerin hasat noktasındaki maliyetleri ve hasat sonrası satışına ilişkin muhasebe kayıtları TMS ve VUK hükümleri çerçevesinde oluşturulmuştur. Ardından standartlar kapsamında kar veya zarar tablosu, VUK kapsamında gelir tablosu düzenlenerek erik ağaçları ve hasat edilen eriklere ilişkin ortaya çıkan sonuçlar karşılaştırmalı olarak sunulmuştur. Çalışma sonucunda erik ağaçlarının TMS çerçevesinde muhasebeleştirilmesi ve raporlamasının işletmenin finansal tablolarında sunulan finansal bilgilerinin daha gerçeğe uygun ve karşılaştırabilir olmasına yol açacağı ifade edilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Taşıyıcı Bitkiler
• TMS 16
• TMS 41
• VUK

Kaynakça

1. Bispo, T., & Lopes, A. I. (2022). Exploring the Value Relevance of Biological Assets and Bearer Plants: An Analysis with IAS 41 Revision. Custos e Agronegócio Online, 18 (1), 61-84.
2. Bohušová, H., & Svoboda, P. (2017). Will the Amendments to the IAS 16 and IAS 41 Influence the Value of Biological Assets?. Agricultural Economics-Zemedelska Ekonomika, 63 (2), 53-64. https://dx.doi.org/10.17221/314/2015-AGRICECON
3. Bozzolan, S., Laghi, E., & Mattei, M. (2016). Amendments to IAS 41 and IAS 16: Implications for Accounting for Bearer Plants. ZEMEDELSKA EKONOMIKA, 62(4), 160-171. doi: 10.17221/48/2015-AGRICECON.
4. Da Silva, R. L. M., & Nardi, P. C. C. (2023). IAS 41 and Biological Assets in Brazil: Is the Information Really Useful?. Revista Catarinense da Ciência Contábil, (22), 22. DOI: 10.16930/2237-7662202333651.
5. Dikmen, B. B., & Köksal, A. G. (2018). Taşıyıcı bitkilerin TMS 16 Maddi Duran Varlıklar Standardı Çerçevesinde Değerlemesi ve Muhasebeleştirilmesi: Ceviz Üretim İşletmesinde Bir Uygulama. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(3), 82-96.
6. GİB,https://www.gib.gov.tr/sites/default/files/fileadmin/user_upload/Yararli_Bilgiler/amortisman_oranlari.pdf Erişim Tarihi: 14.02.2025.
7. Gökgöz, A., & Temelli, F. (2016). Taşıyıcı Bitkilerin Türkiye Muhasebe Standartları Çerçevesinde Muhasebeleştirilmesi. Journal of Accounting, Finance and Auditing Studies, 2(4), 142.
8. Kamu Gözetim Kurumu (2019). TMS 16: Maddi Duran Varlıklar. https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/DynamicContentFiles/T%C3%BCrkiye%20Muhasebe%20Standartlar%C4%B1/TMSTFRS2018Seti/TMS/TMS_16_2018.pdf. Erişim Tarihi: 10.01.2025.

9. Kamu Gözetim Kurumu (2019). TMS 41: Tarımsal Faaliyetler. https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/DynamicContentFiles/T%C3%BCrkiye%20Muhasebe%20Standartlar%C4%B1/TMSTFRS2019Seti/TMS/TMS%2041.pdf. Erişim Tarihi: 13.01.2025.
10. Kamu Gözetim Kurumu (2023). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı. https://kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/Diger/Finansal%20Raporlama%20Standartlar%C4%B1na%20Uygun%20Hesap%20Plan%C4%B1%20(PDF).pdf Erişim Tarihi: 20.01.2025.
11. Kaya, U., & Dinç, E. (2007). Türkiye Muhasebe Standartlarına Göre Maddi Duran Varlıkların Değerlenmesi ve Muhasebeleştirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 343-364.
12. Keleş, D. (2020). Taşıyıcı Bitkilerin Muhasebeleştirilmesinde Özellikli Konular: Amortismanlar, Borçlanma Maliyetleri ve Devlet Teşviklerinin Türkiye Muhasebe Standartları Çerçevesinde İncelenmesi. Ünye İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(2), 47-63.
13. Kaya, U., & Atasel, O. Y. (2016). Taşıyıcı Bitki Olarak Fındık Ağaçlarına İlişkin Tarımsal Faaliyetlerin Türkiye Muhasebe ve Finansal Raporlama Standartlarına Göre Muhasebeleştirilmesi. Prof. Dr. Fehmi Yıldız Anısına Muhasebe ve Finansta Güncel Konular, 112-135.
14. Keleş, D., & Özulucan, A. (2020). Taşıcıyı Bitkilerin TMS 16: Maddi Duran Varlıklar Standardı Kapsamında Muhasebeleştirilmesi: Fındık Yetiştiriciliği Yapan Bir Tarım İşletmesinde Uygulama. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 343-363. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.690019.
15. Özulucan, A. (2021). TMS-16 Maddi Duran Varlıklar ve Vergi Usul Kanunu Çerçevesinde Taşıyıcı Bitkilerde Amortisman İşlemlerinin Karşılaştırılmalı Olarak İncelenmesi ve Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağına Göre Muhasebeleştirilmesi. Financial Analysis/Mali Çözüm Dergisi, 31(166).
16. Özulucan, A., & Doğan, Z. (2024). Tarım İşletmelerinde TMS 16 ve VUK Kapsamında Amortisman İşlemlerinin Değerlendirilmesi ve Muhasebe Uygulamaları. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 10(1), 112-135.
17. Paksoy, Ö. B. (2021). TMS 16: Maddi Duran Varlıklar Standardı Kapsamında Taşıyıcı Bitkilerin Muhasebeleştirilmesi ve Bir Badem Bahçesinde Uygulama. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi 56(3) 2021, 1522-1542.
18. Rotimi, M., Doorasamy, M., Rajaram, R., & Kebbi, M. J. (2022). Accounting and Valuation of Bearer Plants in Cameroon. EuroEconomica, 41(1).
19. Şen, İ., & Karagül, A. (2014). Yeni Bir Maddi Duran Varlık Sınıfı Olarak Taşıyıcı Bitkiler: Muhasebeleştirme ve Ölçme. Journal of Accounting and Taxation Studies, 7(3), 27-48.
20. Türkiye Cumhuriyeti (1961). Vergi Usul Kanunu, 213 sayılı Kanun. Resmî Gazete.
21. Tursun, M., & Tursun, A. (2024). Badem Üretimine İlişkin Faaliyetlerin Türkiye Muhasebe Standartları (TMS 16, TMS 20 ve TMS 41) Çerçevesinde Değerlemesi ve Muhasebeleştirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (62), 1-17. https://doi.org/10.30794/pausbed.1429757
22. Yazarkan, H. (2016). Üretim İşletmelerine Ait Fındık Bahçelerine İlişkin Mali İşlemlerin Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) Çerçevesinde Muhasebeleştirilmesi: Durak Fındık A.Ş. Örneği. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 23(2), 409-434. https://doi.org/10.18657/yecbu.49953