ENFLASYONUN STRATEJİK MALİYET YÖNETİMİ YÖNTEMLERİNDEN KAİZEN MALİYETLEME ÜZERİNE ETKİSİ: KARŞILAŞTIRMALI BİR SENARYO ANALİZİ

Öz

Bu çalışmada, sürekli iyileştirme felsefesine dayanan Kaizen maliyetleme yönteminin bir incir işletmesinde uygulanabilirliği incelenmiştir. Rekabetin yoğun olduğu piyasa koşullarında geleneksel maliyetleme yöntemlerinin yetersiz kalması, işletmeleri daha esnek ve katılımcı maliyet yönetim yaklaşımlarına yöneltmektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı, Kaizen maliyetleme yönteminin bir üretim işletmesinde uygulanabilirliğini ortaya koymak ve yöntemin işletmenin maliyet yapısı üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Çalışma kapsamında incir işletmesinin üretim süreçleri analiz edilmiş, maliyet unsurları belirlenmiş ve iyileştirme alanları tespit edilmiştir. Uygulama aşamasında iki farklı senaryo ele alınmış, enflasyon etkileri dikkate alınarak maliyet verileri düzeltilmiş ve daha gerçekçi sonuçlara ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular, Kaizen maliyetleme yönteminin yalnızca bir maliyet kontrol aracı olmadığını, aynı zamanda çalışan katılımını artıran ve organizasyonel öğrenmeyi destekleyen bütüncül bir yönetim anlayışı sunduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, Kaizen yaklaşımının tarıma dayalı sanayi işletmeleri için sürdürülebilir ve etkin bir maliyet yönetim modeli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Maliyet
• Stratejik Maliyet Yönetimi
• Kaizen Maliyetleme

THE IMPACT OF INFLATION ON KAIZEN COSTING, ONE OF THE STRATEGIC COST MANAGEMENT METHODS: A COMPARATIVE SCENARIO ANALYSIS

Öz

In this study, the applicability of the Kaizen costing method, which is based on the philosophy of continuous improvement, is examined in a fig-processing enterprise. In highly competitive market conditions, the inadequacy of traditional costing methods leads businesses to adopt more flexible and participatory cost management approaches. Within this framework, the aim of the study is to demonstrate the applicability of the Kaizen costing method in a manufacturing enterprise and to evaluate its effects on the firm’s cost structure. As part of the study, the production processes of the fig enterprise were analyzed, cost elements were identified, and areas for improvement were determined. During the implementation phase, two different scenarios were considered; cost data were adjusted by taking inflation effects into account, and more realistic results were obtained. The findings indicate that the Kaizen costing method is not only a cost control tool but also offers a holistic management approach that increases employee participation and supports organizational learning. Accordingly, it is concluded that the Kaizen approach represents a sustainable and effective cost management model for agro-based industrial enterprises.

Anahtar Kelimeler

• Cost
• Strategic Cost Management
• Kaizen Costing

Kaynakça

1. Ağ, A. (2018). Stratejik maliyet yönetimi açısından hedef maliyetleme ile kaizen maliyetleme yöntemlerinin kar¬şılaştırması. Social Mentality And Researcher Thinkers Journal, 4(14), 1191-1200.
2. Alkababji, M. W. (2023). The impact of applying the target cost and continuous improvement (Kaizen) on achie¬ving the sustainable competitive advantage of Palestinian industrial companies. Journal of Business and Socio-e¬conomic Development, 3(4), 372-387.
3. Alkan, H. (2001). İşletme başarısında maliyet yönetiminin rolü ve maliyet yönetiminde yeni yaklaşımlar (Orman¬cılık açısından bir değerlendirme). Turkish Journal of Forestry, 2(1), 177-192.
4. Altınbay, A. (2006). Stratejik maliyet yönetimi yaklaşımlarından yaşam seyri maliyetleme sisteminin tasarımı ve bir uygulama. Doktora Tezi Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya.
5. Arzova, S. B. (2002). Faaliyet tabanlı maliyet yönetimi. Türkmen Kitabevi.
6. Bay, M., ve Çiçek, E. (2007). Tam zamanında üretim sistemlerinde hata önleyiciler: poka. Karamanoğlu Mehmet¬bey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2007(3), 53-62.
7. Biadacz, R. (2024). Application of Kaizen and Kaizen costing in SMEs. Production Engineering Archives, 30(1), 7-35.
8. Bozdemir, E. (2010). Rekabet üstünlüğü açısından hedef ve Kaizen maliyetleme yöntemlerinin Türk otomotiv sektöründe uygulanabilirlik düzeyinin incelenmesi. Doktora Tezi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.

9. Bozdemir, E., ve Orhan, M. S. (2011). Üretim maliyetlerinin düşürülmesinde Kaizen maliyetleme yönteminin rolü ve uygulanabilirliğine yönelik bir araştırma. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 463-480.
10. Brimson, A. J. (1991). Activity Accounting: An Activity-Based Costing Approach. John Willey and Sons Inc.
11. Cooper, R., & Slagmulder, R, (1997). Target and value engineering, productivity. Press, Portland- Oregon.
12. Cooper, R., & Slagmulder, R. (1998). What is strategic cost management?. Management Accounting, 79(7), 14–16.
13. Çakır, Ş. (2018). Kaizen maliyetlemenin maliyet etkinliği açısından incelenmesi: Konaklama işletmesi örneği. Yüksek Lisans Tezi. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karabük.
14. Çetin, A., ve Atmaca, M. (2009). Hedef ve standart malı̇yetleme sı̇stemlerı̇’nı̇n karşılaştırmalı olarak ı̇ncelen¬mesı̇. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26(1), 313-329.
15. Çetinoğlu, T. (2018). Çağdaş maliyet yöntemleri kaizen ve kaizen maliyetleme. Kriter Basım Yayın Dağıtım.
16. Dalğar, H., Taş, S., Cevher, E., ve Akın, O. (2010). Maliyet yönetim aracı olarak altı sigma: kurumsal bir yaklaşım. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1), 235-255.
17. Erdoğan, B. Z., Haşit, G., ve Taşer, A. (2006). Tam zamanlı üretim sisteminin kütahya ilinde seramik üretimi yapan kobiler’de uygulanabilirliği üzerine bir araştırma. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 191-212.
18. Gapp, R., Fisher, R., & Kobayashi, K. (2008). Implementing 5S within a Japanese context: an integrated manage¬ment system. Management Decision, 46(4), 565-579.
19. Gökçay, M. (2019). Maliyet yönetiminde Kaizen maliyetleme yaklaşımı ve örnek bir uygulama. Yüksek Lisans Tezi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muğla.
20. Haşaşoğlu, U. (2011). Stratejik maliyet yönetim aracı: hedef maliyetleme. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karaman.
21. Haybarlık, M., ve Aslan, S. (2025). Uluslararası karayolu taşımacılığı maliyetlerinin Kaizen ve hedef maliyetleme yöntemlerine göre değerlendirilmesi. Journal of Accounting Institute, (73), 1-15.
22. Hirano, H. (1995). 5 pillars of the visual workplace. CRC Press.
23. Ho, S. K. (1999). Japanese 5‐S–where TQM begins. The TQM Magazine, 11(5), 311-321.
24. Kahveci, A., ve Okutmuş, E. (2021). Hedef maliyetleme, değer analizi, kaizen maliyetleme ve kısıtlar teorisinin entegrasyonu ile lojistik maliyetlerde etkinliğin sağlanması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 1247-1279.
25. Karcıoğlu, R. (2000). Stratejik maliyet yönetimi maliyet ve yönetim muhasebesinde yeni yaklaşımlar. Aktif Yayı¬nevi.
26. Karğın, S. (2013). Faaliyet tabanlı maliyetleme yönteminin yükselişi ve düşüşü. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (58) 21-40.
27. Kaur, M. (2014). Kaizen costing: A catalyst for change and continuous cost improvement. GE-International Jour¬nal of Management Research, 2(1), 1-16.
28. Kaur, M., & Kaur, R. (2013). Kaizen costing technique a literature review. Clear International Journal of Research in Commerce & Management, 4(11).
29. Köroğlu, Ç., ve Koçak, U. (2021). Stratejik maliyet yönetimi kapsamında hedef maliyetle yönteminin analizi ve bir üretim işletmesinde uygulama. Alter Yayıncılık.
30. Köse, T. (2002). Ürün maliyetlerine göre karar alma araçları: ürün yaşam seyri maliyetlemesi, hedef maliyetleme ve kaizen maliyetleme. Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 77-104.
31. Macit, A. (2018). Hava kargo işletmelerinde Kaizen maliyetleme ve uygulamaları. Yüksek Lisans Tezi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
32. Miranda, P., Silva, R., da Silva, A. F., & Ferreira, C. (2020). Kaizen costing: Systematic literature review (2015- 2020). Economic and Social Development: Book of Proceedings, 71-85.
33. Monden, Y., & Hamada, K. (1991). Target costing and Kaizen costing in Japanese automobile companies. Japa¬nese cost management, 99-122.
34. Muluneh, A. (2021). An assessment of cost management practıce: ın the case of ok bottllıng & beverage sc. Doc¬toral Thesis. Saint Mary’s University, Halifax.
35. Nazilli Ticaret Borsası (2025). İhracat yapan firmalar. 09.03.2026 tarihinde https://www.nazillitb.org.tr/Por-tals/128/dosyalar/ihracat/%C4%B0HRACAT%20YAPAN%20F%C4%B0RMALAR%202025%20-%20T%¬C3%9CRK%C3%87E.pdf adresinden alınmıştır.
36. Olszewska, K. (2024). Use of Kaizen cost reduction accounting on example of cost and revenue budget of a manu¬facturing company. Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. Zarządzanie, (56), 201-216.
37. Otlu, F., ve Karaca, S. (2005). Maliyet Yönetimi ve Yaşam Seyri Maliyet Analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 245-270.
38. Okutmuş, E., & Ergül, A. (2015). Konaklama işletmelerinde hedef maliyetleme, değer analizi ve Kaizen maliyetle¬me yöntemlerinin birlikte uygulanabilirliğine ilişkin bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (65), 97-116.
39. Ramezani, A. R. ve Razmeh, A. P. (2014). Kaizen and Kaizen costing. Academic Journal of Research in Business & Accounting, 2(8), 43-52.
40. Ramezani, A. R., & Mahdloo, M. (2014). Backflush costing and backflush accounting. Academic Journal of Rese¬arch in Business & Accounting, 2(5), 1-6.
41. Recht, R. ve Wilderom, C. (1998). Kaizen and culture: on the transferability of japanese suggestion systems. In¬ternational Business Review, 7(1), 7-22.
42. Sani, A. A., & Allahverdizadeh, M. (2012). Target and Kaizen costing. World Academy of Science, Engineering and Technology, 6(2), 40-46.
43. Savcı, M. (2019). Değer Yaratmayan Faaliyetlerin Azaltılmasında Kaizen Maliyetleme Sisteminin Etkisi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1), 308-325.
44. Saygın, T. (2008). Stratejik maliyet yönetimi yaklaşımlarından Kaizen maliyetleme ve hedef maliyetlemenin uygu¬lanabilirliği ve bir uygulama. Yüksek Lisans Tezi. Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensti¬tüsü, Çanakkale
45. Shank, J. K., & Govindarajan, V. (1993). Strategic cost management-the new tool for competitive advantage. The Free Press.
46. Singh, A., & Ahuja, I. S. (2015). Review of 5S methodology and its contributions towards manufacturing perfor¬mance. International Journal Of Process Management and Benchmarking, 5(4), 408-424.
47. Terzi, A. (2017a). Hedef maliyetleme, değer mühendisliği ve Kaizen maliyetleme yöntemlerinin çay işletmelerinde birlikte uygulanabilirliğinin araştırılması. Doktora Tezi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
48. Terzi, A. (2017b). Hedef maliyetleme, değer mühendisliği ve Kaizen maliyetleme üçlüsünün çay işletmelerinde birlikte uygulanabilirliği. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 221-248.
49. Thomson, T. M. (1998). Management by Objectives. The Pfeiffer Library.
50. Türk, Z. (2001). Modern bütçeleme tekniği: Kaizen bütçeleme. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(1-2).
51. Wulandari, S., & Dewi, E. O. (2024). Meminimalisir Biaya Produksi Menggunakan Kaizen Costing Dan Target costing Guna Memaksimalkan Laba Pada Umkm Bumbu Barokah Jember. Jurnal Pendidikan Ekonomi Dan Kewi¬rausahaan, 2(1), 1-6.
52. Yalçın, S. (2006). Rekabet avantajı sağlamada stratejik maliyet yönetiminin muhasebe uygulamalarıyla ilişkileri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (15), 15-34.
53. Yamashina, H. (2000). Challenge to world-class manufacturing. International Journal of Quality & Reliability Management, 17(2), 132-143.
54. Yıldırım, Ş. (2022). Kaizen maliyetleme yöntemi ile maliyetlerin düşürülmesi ve bir tekstil işletmesinde örnek uygulama. Yüksek Lisans Tezi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ordu.
55. Yıldırım, Ş., & Yiğit, A. (2024). Kaizen maliyetleme yöntemi ile maliyetlerin düşürülmesi ve bir tekstil işletme¬sinde örnek uygulama. Alanya Akademik Bakış, 8(2), 427-440.
56. Yiğit, A. M. (2022). Kaizen approach to reducing production costs and a case study. İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(2), 1267-1277.
57. Yükçü, S., ve İçerli, M. Y. (2007). Direkt Malzemeye Dayalı Maliyet Hesaplama Sistemi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (34), 66-73.