Research Article

Ortaokul Öğrencilerinin Biçimsel Olmayan İstatistiksel Çıkarım Düzeylerinin Belirlenmesi: Bir Durum Analizi

Volume: 22 Number: 1 April 28, 2026
EN TR

Ortaokul Öğrencilerinin Biçimsel Olmayan İstatistiksel Çıkarım Düzeylerinin Belirlenmesi: Bir Durum Analizi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin (5, 6, 7 ve 8. sınıf) biçimsel olmayan istatistiksel çıkarım (BOİÇ) becerilerini; Makar ve Rubin (2009)’in verdiği Verilerin Ötesine Genelleme (VÖG), Verilerden Delil (VD) ve Olasılıksal Dil (OD) bileşenleri çerçevesinde incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseninin benimsendiği araştırmanın çalışma grubunu, Mersin ilindeki dört farklı devlet ortaokulunda öğrenim gören 198 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, günlük yaşam bağlamlı beş açık uçlu görev aracılığıyla toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin en yüksek performansı, veriye dayalı gerekçelendirme yapabildikleri "Verilerden Delil" (VD) düzeyinde sergilediklerini göstermiştir. Buna karşın, bağlamsal faktörlerin etkisiyle "Verilerin Ötesine Genelleme" (VÖG) becerisinin orta düzeyde kaldığı; istatistiksel düşünmenin daha üst bir boyutu olan "Olasılıksal Dil" (OD) kullanımının ise tüm sınıf düzeylerinde oldukça düşük olduğu tespit edilmiştir. Olasılıksal dil kullanımı yalnızca 8. sınıf öğrencilerinde sınırlı bir artış göstermiştir. Sonuç olarak çalışma, ortaokul öğrencilerinin veriyi kanıt olarak kullanmada yetkin olduklarını, ancak belirsizlik içeren durumlarda genelleme yapma ve olasılıksal dil kullanma konusunda desteğe ihtiyaç duyduklarını ortaya koymuştur.

Keywords

References

  1. Akkoç, H., & Selçuk, A. S. (2017). Dokuzuncu sınıf öğrencilerinin merkezi eğilim ve yayılım ölçüleri konusundaki informel istatistiksel çıkarsamaları üzerine bir inceleme. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 45(45), 1-21.
  2. Ben-Zvi, D., & Garfield,J. (2004). Statistical literacy, reasoning, and thinking: Goals, definitions, and challenges. In D. Ben- Zvi ve J. Garfield, (Eds.), The challenge of developing statistical literacy, reasoning and thinking (1st ed.pp.3-15). Kluwer Academic Publishers.
  3. Ben-Zvi, D., Gil, E., & Apel, N. (2007). What is hidden beyond the data? Young student reason and argue about some wider universe. [Reasoning about informal inferential statistical reasoning: A collection of current research studies]. Proceedings of the Fifth International Research Forum on Statistical Reasoning, Thinking, and Literacy (SRTL-5). University of Warwick.
  4. Ben-Zvi, D., Aridor, K., Makar, K., & Bakker, A. (2012). Students’ emergent articulations of uncertainty while making informal statistical inferences. ZDM, 44, 913-925.
  5. Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research Methods in Education (6th ed.) Routledge.
  6. Koparan, T. & Yılmaz, G. K. (2014). Dinamik İstatistik Yazılımı ile Veri Analizinde Öğrencilerinin İnformal Çıkarımlarının İncelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi , 9 (2) , 95-113.
  7. Kurt, G. (2023). Young Children’s Probabilıstic And Statistical Reasoning in The Context Of Informal Statistical Inference. Statistics Education Research Journal, 22(2), 4-4.
  8. Langrall, C., Nisbet, S., Mooney, E., & Jansem, S. (2011). The role of context expertise when comparing data. Mathematical Thinking and Learning, 13(1-2), 47-67.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Mathematics Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 28, 2026

Submission Date

January 15, 2026

Acceptance Date

April 13, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 22 Number: 1

APA
Kale, F., & Coşkuntuncel, O. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin Biçimsel Olmayan İstatistiksel Çıkarım Düzeylerinin Belirlenmesi: Bir Durum Analizi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 164-178. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1864139
AMA
1.Kale F, Coşkuntuncel O. Ortaokul Öğrencilerinin Biçimsel Olmayan İstatistiksel Çıkarım Düzeylerinin Belirlenmesi: Bir Durum Analizi. MEUJFE. 2026;22(1):164-178. doi:10.17860/mersinefd.1864139
Chicago
Kale, Fatih, and Orkun Coşkuntuncel. 2026. “Ortaokul Öğrencilerinin Biçimsel Olmayan İstatistiksel Çıkarım Düzeylerinin Belirlenmesi: Bir Durum Analizi”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 22 (1): 164-78. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1864139.
EndNote
Kale F, Coşkuntuncel O (April 1, 2026) Ortaokul Öğrencilerinin Biçimsel Olmayan İstatistiksel Çıkarım Düzeylerinin Belirlenmesi: Bir Durum Analizi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 22 1 164–178.
IEEE
[1]F. Kale and O. Coşkuntuncel, “Ortaokul Öğrencilerinin Biçimsel Olmayan İstatistiksel Çıkarım Düzeylerinin Belirlenmesi: Bir Durum Analizi”, MEUJFE, vol. 22, no. 1, pp. 164–178, Apr. 2026, doi: 10.17860/mersinefd.1864139.
ISNAD
Kale, Fatih - Coşkuntuncel, Orkun. “Ortaokul Öğrencilerinin Biçimsel Olmayan İstatistiksel Çıkarım Düzeylerinin Belirlenmesi: Bir Durum Analizi”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 22/1 (April 1, 2026): 164-178. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1864139.
JAMA
1.Kale F, Coşkuntuncel O. Ortaokul Öğrencilerinin Biçimsel Olmayan İstatistiksel Çıkarım Düzeylerinin Belirlenmesi: Bir Durum Analizi. MEUJFE. 2026;22:164–178.
MLA
Kale, Fatih, and Orkun Coşkuntuncel. “Ortaokul Öğrencilerinin Biçimsel Olmayan İstatistiksel Çıkarım Düzeylerinin Belirlenmesi: Bir Durum Analizi”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, vol. 22, no. 1, Apr. 2026, pp. 164-78, doi:10.17860/mersinefd.1864139.
Vancouver
1.Fatih Kale, Orkun Coşkuntuncel. Ortaokul Öğrencilerinin Biçimsel Olmayan İstatistiksel Çıkarım Düzeylerinin Belirlenmesi: Bir Durum Analizi. MEUJFE. 2026 Apr. 1;22(1):164-78. doi:10.17860/mersinefd.1864139

Once articles are published in the journal, the publishing rights belong to the journal. All articles published in the journal are licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) license, which permits sharing by others.