Okuma;
geçmişten günümüze seslendirme, anlama, kavrama ve yapılandırma ile
ilişkilendirilerek tanımlanmıştır. Günümüzde ise okuma, üstbilişsel bir süreç
olarak nitelendirilmekte ve bu süreci denetlemeyi temel almaktadır. Yetkin bir
okurdan beklenen, belirli bir okuma amacıyla metne yaklaşıp okuma eylemi
süresince artalan bilgilerini işe koşarak metne özgü yapıları
anlamlandırabilmesidir. Bu yetkinlikler de metin türüne özgü üstbilişsel okuma
stratejilerini işletmeyi gerektirir. Farklı üstbilişsel okuma stratejileri
farklı okuma yöntem-teknikleriyle uygulanabilir. Bu bağlamda çalışmanın amacı,
metin türlerine uygun üstbilişsel okuma sırası stratejileri ve okuma yöntem-tekniklerini
ilişkilendirip etkinlik önerileri sunarak okuma eğitimi için ders araç-gereci
gelişimine katkıda bulunmaktır. Yazınsal ve bilgilendirici metinlerin özelliklerini
yansıtmaları ve ders kitaplarında sıklıkla kullanılmaları nedeniyle
araştırmada, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme bağlamında öykü,
şiir ve makale türleri ele alınmıştır. Betimsel bir araştırma olan çalışmada
Dilidüzgün, Çetinkaya-Edizer, Ak-Başoğul, Karagöz ve Yücelşen (2018) tarafından
hazırlanan metin türü bağlamında üstbilişsel okuma sırası stratejileri ile okuma
yöntem-tekniklerinin ilişkilendirildiği çizelge kılavuz olarak seçilmiştir.
Çalışma sonucunda araştırma kapsamına alınan üç metin türünün, okunma amacı
doğrultusunda üstbilişsel okuma sırası stratejileri ile okuma
yöntem-tekniklerinin kullanımı bağlamında ortaklıklar ve farklılaşmalar taşıdığı
bulgulanmıştır. Bu ortaklık ve farklılaşmalar doğrultusunda belirtke tabloları
hazırlanmış, etkinlikler belirtke tablolarından yola çıkılarak oluşturulmuştur.
Oluşturulan bu etkinlikler, öneri niteliğinde olup uygulamalı çalışmalarla
genellenebilirliğinin artırılacağı düşünülmektedir.
Türkçe öğretimi okuma eğitimi metin türü üstbilişsel okuma stratejileri okuma yöntem-teknikleri
Primary Language | Turkish |
---|---|
Subjects | Studies on Education |
Journal Section | Makaleler |
Authors | |
Publication Date | April 15, 2019 |
Published in Issue | Year 2019 |
Makaleler dergide yayınlandıktan sonra yayım hakları dergiye ait olur.
Dergide yayınlanan tüm makaleler, diğerleri tarafından paylaşılmasına olanak veren Creative Commons Alıntı-Gayri Ticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası (CC BY-NC-ND 4.0) lisansı altında lisanslanır.