Review

Küresel tütün kontrolü politikaları ve yerel yönetimler

Volume: 18 Number: 2 August 15, 2025
EN TR

Küresel tütün kontrolü politikaları ve yerel yönetimler

Abstract

Küresel sağlık açısından önemli bir tehdit olan tütün kullanımı ile mücadele küresel düzeyde bir dayanışma gerektirir. Artan ticari ilişkiler, yabancı yatırımlar, uluslararası pazarlama ve küreselleşme hareketleri tütün salgınının bazı önemli nedenleridir. Salgının uluslararası boyutları nedeniyle, tütün kontrolü şeffaf bir biçimde sürdürülen uluslararası iş birliğini ve karşılıklı anlaşmaları gerektirmektedir. Tütün kontrolü için önemli görev ve sorumlulukları olan kurumsal bileşenler arasında yerel yönetimler de vardır. Belediyeler gibi yerel yönetimler her ülkede farklı bir yapıya sahip olsalar ve farklı yöntemler izleseler de tütün kontrolünün evrensel yaklaşımları ile uyumlu hareket ettiklerinde Dünya’da tütün kontrolü açısından önemli katkı yapma potansiyeline sahiptir. Küresel tütün salgınının büyümesini ve yayılmasını azaltmak amacıyla çok taraflı iş birliğini ve ulusal düzeyde eylemi teşvik etmek için tasarlanmış “Dünya Sağlık Örgütü Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi (DSÖ-TKÇS)” tütün kontrolü için uluslararası bir rehber görevi görmektedir. Tarihsel süreçte önemi olan gelişmelerin bugün de hatırlanması ve güncel sorunlar üzerinden yeniden yorumlanması tütün kontrolüne rehberlik edebilir. Bu makale, DSÖ-TKÇS başta olmak üzere küresel tütün kontrolü politikalarının kısa tarihçesinin politikaların belediyelerde nasıl uygulanabileceğinin ve tütün kontrolünün en önemli tehdidi tütün endüstrisinin taktiklerinin neler olduğunun açıklanmasını amaçlamaktadır. Makale ayrıca Dünya’da tütün sorununda küresel taktiklerle mücadele için küresel politikalar ve sektörler arası iş birliği gereksinimine, belediyelerin de katılımıyla toplum temelli sistematik bir tütün kontrolü politikası geliştirme ve uygulamanın önemine dikkat çekmektedir. Sonuç olarak, belediyeler tütün kontrolünün önemli bir bileşenidir. Tütün kontrolü konusunda belediyeleri destekleyen güçlü mekanizmaların oluşturulmasına ihtiyaç vardır.

Keywords

References

  1. WHO, Tobacco: WHO Framework Convention on Tobacco Control. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/tobacco-and-the-who-framework-convention-on-tobacco-control 13 Nisan 2025’te erişildi.
  2. Tsikrika S, Dai S, Dilektasli A, Katsaounou P, Dagli E. Challenges and perspectives of tobacco cessation in special groups of patients and populations. Breathe (Sheff). 2023;19(2):220224. doi:10.1183/20734735.0224-2022. Accessed August 15, 2023. PMID:37645019; PMCID:PMC10461735.
  3. Golechha M. Health promotion methods for smoking prevention and cessation: A comprehensive review of effectiveness and the way forward. Int J Prev Med. 2016;7:7.
  4. World Health Organization. Health promotion. https://www.who.int/health-topics/health-promotion#tab=tab_1. 12 Ekim 2024’te erişildi.
  5. Jooren SJA, Bommelé J, Willemse E, Jansen MWJ, Willemsen MC. Formulating tobacco control policies: How can local governments contribute? Tob Prev Cessat. 2024;10. doi:10.18332/tpc/191844. PMID:39421794; PMCID:PMC11484495.
  6. Gaydan A, Gündeş İ, Güner A, Günbulut NÖ. Tütün kontrolünde tarihsel süreç: Kısa bir değerlendirme. İçinde: Aslan D, Koç E, der. Tütün Kontrolü ve Dünya Deneyimleri: Sigarasız Açık Alanlara İlişkin İnceleme. Ankara, Türkiye: Güneş Tıp Kitabevleri; 2013:9-13.
  7. Saraçoğlu S, Öztürk F. Türkiye’de tütün kontrol politikaları ve tütün tüketimi üzerine bir değerlendirme. Politik Ekonomik Kuram. 2020;4(1):20-44.
  8. Öztek Z. Geleneksel ve temel sağlık hizmetlerinin farkları. İçinde: Temel Sağlık Hizmetleri 1978–2018. Ankara, Türkiye: HASUDER; 2018:15-18.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Public Health (Other)

Journal Section

Review

Early Pub Date

August 4, 2025

Publication Date

August 15, 2025

Submission Date

December 31, 2024

Acceptance Date

May 30, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 18 Number: 2

APA
Ünal, Y., & Aslan, D. (2025). Küresel tütün kontrolü politikaları ve yerel yönetimler. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 18(2), 254-262. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1610795
AMA
1.Ünal Y, Aslan D. Küresel tütün kontrolü politikaları ve yerel yönetimler. Mersin Univ Saglık Bilim derg. 2025;18(2):254-262. doi:10.26559/mersinsbd.1610795
Chicago
Ünal, Yağmur, and Dilek Aslan. 2025. “Küresel Tütün Kontrolü Politikaları Ve Yerel Yönetimler”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 18 (2): 254-62. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1610795.
EndNote
Ünal Y, Aslan D (August 1, 2025) Küresel tütün kontrolü politikaları ve yerel yönetimler. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 18 2 254–262.
IEEE
[1]Y. Ünal and D. Aslan, “Küresel tütün kontrolü politikaları ve yerel yönetimler”, Mersin Univ Saglık Bilim derg, vol. 18, no. 2, pp. 254–262, Aug. 2025, doi: 10.26559/mersinsbd.1610795.
ISNAD
Ünal, Yağmur - Aslan, Dilek. “Küresel Tütün Kontrolü Politikaları Ve Yerel Yönetimler”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 18/2 (August 1, 2025): 254-262. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1610795.
JAMA
1.Ünal Y, Aslan D. Küresel tütün kontrolü politikaları ve yerel yönetimler. Mersin Univ Saglık Bilim derg. 2025;18:254–262.
MLA
Ünal, Yağmur, and Dilek Aslan. “Küresel Tütün Kontrolü Politikaları Ve Yerel Yönetimler”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, vol. 18, no. 2, Aug. 2025, pp. 254-62, doi:10.26559/mersinsbd.1610795.
Vancouver
1.Yağmur Ünal, Dilek Aslan. Küresel tütün kontrolü politikaları ve yerel yönetimler. Mersin Univ Saglık Bilim derg. 2025 Aug. 1;18(2):254-62. doi:10.26559/mersinsbd.1610795

MEU Journal of Health Sciences Assoc was began to the publishing process in 2008 under the supervision of Assoc. Prof. Gönül Aslan, Editor-in-Chief, and affiliated to Mersin University Institute of Health Sciences. In March 2015, Prof. Dr. Caferi Tayyar Şaşmaz undertook the Editor-in Chief position and since then he has been in charge.

 

Publishing in three issues per year (April - August - December), it is a multisectoral refereed scientific journal. In addition to research articles, scientific articles such as reviews, case reports and letters to the editor are published in the journal. Our journal, which has been published via e-mail since its inception, has been published both online and in print. Following the Participation Agreement signed with TÜBİTAK-ULAKBİM Dergi Park in April 2015, it has started to accept and evaluate online publications.

Mersin University Journal of Health Sciences have been indexed by Turkey Citation Index since November 16, 2011.

Mersin University Journal of Health Sciences have been indexed by ULAKBIM Medical Database from the first issue of 2016.

Mersin University Journal of Health Sciences have been indexed by DOAJ since October 02, 2019.

 

 

Article Publishing Charge Policy: Our journal has adopted an open access policy and there is no fee for article application, evaluation, and publication in our journal. All the articles published in our journal can be accessed from the Archive free of charge.

 

154561545815459
 

Creative Commons Lisansı
This work is licensed with Attribution-NonCommercial 4.0 International.