Bir ölçek geliştirme çalışması: Kemoterapi uygulanan hastalarda özbakım yetersizliği kuramına gore özbakım davranışları ölçeği

Funda Karadağlı; Şule Ecevit Alpar

doi:10.26559/mersinsbd.315331

Bir ölçek geliştirme çalışması: Kemoterapi uygulanan hastalarda özbakım yetersizliği kuramına gore özbakım davranışları ölçeği

Abstract

Amaç: Bu araştırmanın amacı, kemoterapi uygulanan hastalarda Orem’in Öz Bakım Yetersizliği Kuramı’na göre öz bakım davranışlarını ölçmeye yönelik bir ölçme aracı geliştirmektir. Yöntem: Araştırma, temel bir araştırma niteliğinde olup, İstanbul da Avrupa yakasında bulunan üç eğitim ve araştırma hastanesinde, araştırma kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 600 hasta üzerinde, Ağustos 2016–Şubat 2017 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında Hasta Bilgi Formu ve araştırmacı tarafından geliştirilen taslak ölçek kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler,yapı geçerliliği için açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Güvenirlik analizleri için, Cronbach Alpha ve Spearman-Brown korelasyon testleri kullanılmıştır. Bulgular:5’li likert tipi olan ölçeğin, 24 maddeden ve bireysel bakım,uyku düzeni,solunumu sürdürme,aktivite ve hareket,beslenme alışkanlığı ve sorunlarla başa çıkma olmak üzere 6 faktörden oluştuğu,açıklanan toplam varyansın %64.75 olduğu saptanmıştır. Yapılan güvenirlik analizi sonucunda, ölçeğin Cronbach’s alfa katsayısı 0.88 olarak hesaplanmıştır. Test-tekrar test güvenirliğini belirlemek için yapılan analizler sonucunda (n=30) ölçeğin iki uygulaması arasında yüksek düzeyde tutarlılık saptanmıştır (r:.945, p<0.001). Sonuç: Geliştirilmiş olan bu ölçeğin, geçerlik ve güvenilirliği oldukça yüksek, bireylerin öz bakım davranışlarını belirlemede güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.

Keywords

Kanser,Özbakım,Ölçek Geliştirme,Hasta,Tedavi

References

Ertem G, Kalkım A, Bulut S, Sevil Ü. Radyoterapi Alan Hastaların Evde Bakım Gereksinimleri Ve Yaşam Kaliteleri. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi 2009;2(2):3-12.
Prutipinyo C, Maikeow K, Sirichotiratana N. Self-Care Behaviours of Chemotherapy Patients. J Med Assoc Thai 2012;95:30-37.
Başak ŞC. Üniversite Öğrencilerinde Meme Kanseri Bilgi Seviyesi: Geniş Kapsamlı Meme Kanseri Bilgi Testi’nin Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması. Okan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ahmet Tosun, İstanbul, 2015.
Rocha LS, Beuter M, Neves ET, Leite MT, Brondani CM, Perlini NMOG. Self-Care Of Elderly Cancer Patients Undergoing Outpatient Treatment. Text Context Nursing, Florianópolis 2014; 23(1): 29-37.
National Cancer İnstitute. Cancer Statistics. Erişim yeri: https://www.cancer.gov/about cancer/understanding/statistics Erişim tarihi: 05.12.2016.
World Health Organization. World Cancer Day 2017. Erişim yeri: http://www.who.int/cancer/en/ Erişim tarihi: 19.05.2017.
Hacıkamiloğlu E, Karaca MZ, Gültekin M. Onkoloji Hemşireliği, Türkiye’de Kanser Kontrolü. 1. Basım, İstanbul, Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Şti, 2014:3-5.
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanlığı. 2014 Yılı Türkiye Kanser İstatistikleri. Erişim yeri: http://www.who.int/cancer/en/, Erişim tarihi: 19.05.2017.

Perry MC. Siciencefic Basis Of Cancer Chemotherapy. In: The Chemotherapy Source Book. Ed.:M.C. Perry. 4. ed. Philedelpia, lipincot Wiliams& Wilkings, 2008:1-7.
Aslan FE, Olgun N, Uzun Ö. Kanserde Tedavi. Karadakovan A, Aslan FE (Ed.), Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım, 2. baskı, Adana Nobel Kitabevi, 2011: 213-228.
Büker N, Şen F. Onkoloji Hastasında Kemoterapi ve Bakım. Can G (Ed.), Onkoloji Hemşireliği, 1. basım, İstanbul, Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Şti, 2014:205-213.
Pekmezci H. Kanser Hastalarına Verilen Eğitimin Kemoterapi Semptomlarına Etkisi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Sevilay Hintistan, 2013, Trabzon, 2013.
DeVita VT, Chu E, Chu J. A History of Cancer Chemotherapy. Cancer Research, 2008; 68: (21). Erişim yeri: http://www.cancer.gov/about-cancer/what-is-cancer.
Murphy BA, Beaumont JL, Isitt J, Garden AS, Gwede CK, Trotti AM, Meredith RF, Epstein JB, Le QT, Brizel DM, Bellm LA, Wells N, Cella D. Mucositis-Related Morbidity And Resource Utilization İn Head And Neck Cancer Patients Receiving Radiation Therapy With Or Without Chemotherapy. J Pain Symptom Manage 2009;38(4):522–532.
Velioğlu P. Hemşirelikte Kavram ve Kuramlar. 1. Basım, İstanbul, Alaş Ofset, 1999.
Karataş H, Öztürk C. Orem’in Öz Bakım Yetersizlik Kuramı Ve Posttravmatik Epilepside Hemşirelik Bakımı. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2008;11(2).
Kılıçgün MY. Özbakım Becerilerinde Ebeveyn Desteği Envanterinin Geliştirilmesi Ve Standardizasyonu. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (Kefad) 2013;14(3): 19-36.
Orem DE. Self-care deficit theory of nursing: concepts and applications. 7th ed., USA: Mosby-Year Book, 2001:99-135.
Kızılcı S, Avdal EÜ. Diyabet ve Özbakım Eksikliği Hemşirelik Teorisinin Kavram Analizi. DEUHYO ED 2010; 3(3):164-168.
Fawcett J. Contemporary Nursing Knowledge: Analysis And Evaluation Of Conceptual Models Of Nursing. 2th ed., USA: FA Davis Comp, 2005: 223–319.
Yeşilbalkan ÖU, Akyol AD, Çetinkaya Y, Altın T, Ünlü D. Kemoterapi Tedavisi Alan Hastaların Tedaviye Bağlı Yaşadıkları Semptomlar Ve Yaşam Kalitesine Olan Etkisinin İncelenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi 2005; 21:13-31.
Comfrey AL, ve Lee HBA. First Course in Factor Analysis. 1st ed., Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 1992.
Çakmur H. Araştırmalarda Ölçme-Güvenilirlik-Geçerlilik. TAF Preventive Medicine Bulletin 2012:11(3).
Büyüköztürk Ş. Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara, Pegem Akademi, 2016.
Davis LL. Instrument review: Getting the most from a panel of experts. Applied Nursing Research 1992; 5:194-197.
Tezbaşaran AA. Likert Tipi Ölçek Geliştirme Kılavuzu. Ankara, TPD Yayınları, 1996.
Tavşancıl E. Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara, Nobel Yayın Dağıtım, 2010: 45-51.
Öztürk H, Babacan E. Bir Ölçek Geliştirme Çalışması: Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi 2012;9(1): 36-42.
Dost A, Bahçecik AN. Hemşirelik Mesleğine Yönelik İmaj Ölçeği Geliştirilmesi. G.O.P. Taksim E.A.H. JAREN 2015;1(2):51-59.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Care Administration

Journal Section

Research Article

Authors

Funda Karadağlı This is me
İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ YÜKSEKOKULU
Türkiye

Şule Ecevit Alpar This is me
Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, İstanbul, Türkiye

Publication Date

December 24, 2017

Submission Date

May 22, 2017

Acceptance Date

August 17, 2017

Published in Issue

Year 2017 Volume: 10 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.26559/mersinsbd.315331

IZ

https://izlik.org/JA49DA26UG

Cite

RIS / Bibtex

APA

Karadağlı, F., & Ecevit Alpar, Ş. (2017). Bir ölçek geliştirme çalışması: Kemoterapi uygulanan hastalarda özbakım yetersizliği kuramına gore özbakım davranışları ölçeği. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(3), 168-181. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.315331

AMA

1.Karadağlı F, Ecevit Alpar Ş. Bir ölçek geliştirme çalışması: Kemoterapi uygulanan hastalarda özbakım yetersizliği kuramına gore özbakım davranışları ölçeği. Mersin Univ Saglık Bilim derg. 2017;10(3):168-181. doi:10.26559/mersinsbd.315331

Chicago

Karadağlı, Funda, and Şule Ecevit Alpar. 2017. “Bir ölçek Geliştirme çalışması: Kemoterapi Uygulanan Hastalarda özbakım Yetersizliği Kuramına Gore özbakım Davranışları ölçeği”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 10 (3): 168-81. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.315331.

EndNote

Karadağlı F, Ecevit Alpar Ş (December 1, 2017) Bir ölçek geliştirme çalışması: Kemoterapi uygulanan hastalarda özbakım yetersizliği kuramına gore özbakım davranışları ölçeği. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 10 3 168–181.

IEEE

[1]F. Karadağlı and Ş. Ecevit Alpar, “Bir ölçek geliştirme çalışması: Kemoterapi uygulanan hastalarda özbakım yetersizliği kuramına gore özbakım davranışları ölçeği”, Mersin Univ Saglık Bilim derg, vol. 10, no. 3, pp. 168–181, Dec. 2017, doi: 10.26559/mersinsbd.315331.

ISNAD

Karadağlı, Funda - Ecevit Alpar, Şule. “Bir ölçek Geliştirme çalışması: Kemoterapi Uygulanan Hastalarda özbakım Yetersizliği Kuramına Gore özbakım Davranışları ölçeği”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 10/3 (December 1, 2017): 168-181. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.315331.

JAMA

1.Karadağlı F, Ecevit Alpar Ş. Bir ölçek geliştirme çalışması: Kemoterapi uygulanan hastalarda özbakım yetersizliği kuramına gore özbakım davranışları ölçeği. Mersin Univ Saglık Bilim derg. 2017;10:168–181.

MLA

Karadağlı, Funda, and Şule Ecevit Alpar. “Bir ölçek Geliştirme çalışması: Kemoterapi Uygulanan Hastalarda özbakım Yetersizliği Kuramına Gore özbakım Davranışları ölçeği”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, vol. 10, no. 3, Dec. 2017, pp. 168-81, doi:10.26559/mersinsbd.315331.

Vancouver

1.Funda Karadağlı, Şule Ecevit Alpar. Bir ölçek geliştirme çalışması: Kemoterapi uygulanan hastalarda özbakım yetersizliği kuramına gore özbakım davranışları ölçeği. Mersin Univ Saglık Bilim derg. 2017 Dec. 1;10(3):168-81. doi:10.26559/mersinsbd.315331

Effect of Chemotherapy Patient Education Using the Teach-Back Method on Symptom Management and Quality of Life: A Randomized Controlled Trial

Journal of Cancer Education

https://doi.org/10.1007/s13187-024-02564-0

Bir ölçek geliştirme çalışması: Kemoterapi uygulanan hastalarda özbakım yetersizliği kuramına gore özbakım davranışları ölçeği

Bir ölçek geliştirme çalışması: Kemoterapi uygulanan hastalarda özbakım yetersizliği kuramına gore özbakım davranışları ölçeği

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

Üniversite Öğrencilerinde Sağlıklı Yaşam Becerileri Ölçeği'nin Geliştirilmesi

Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetlerinde Özel Sektör Tercih Edilme Sebebi: Ölçek Geliştirme

Development of the educational leadership scale for nursing students: a methodological study

Developing a Mathematical Curiosity Scale for Adolescents: Validity and Reliability Study

Tendency to Stigmatize Epidemic Diseases Scale: Scale Development and Validity Study

Validity and Reliability of the Turkish Version of the Self-care Activities Screening Scale during COVID-19 Lockdown

Kemoterapi Tedavisi Alan Hastaların Yaşadığı Semptomların Öz Bakım Davranışlarına Etkisi

Post-Intensive Care Syndrome Scale: Turkish Validity and Reliability Study

A scale development study on the perception of the sustainable urban environment

Family Peace and Affecting Factors in Family Caregivers of Patients With Cancer: A Cross-Sectional Study

Effect of Chemotherapy Patient Education Using the Teach-Back Method on Symptom Management and Quality of Life: A Randomized Controlled Trial