Research Article

‘Öteki’nin ‘Ben’ Üzerine Düşen Gölgesi: Yabancılaşma

Volume: 5 Number: 1 June 30, 2022
EN TR

‘Öteki’nin ‘Ben’ Üzerine Düşen Gölgesi: Yabancılaşma

Abstract

Bu çalışmada, yabancılaşmanın intrapsişik yansımaları üzerine eğilinmiş, odak noktası olarak yabancılaştırıcı şartlar değil yabancılaşmanın kendisi ele alınmıştır. Yabancılaşma olgusu; “bağlantı”, bağlantıyı oluşturan “ögeler”, bu ögeler arasındaki “ilişki” ve bu ilişkilerdeki “kopma” ve sonuçta ortaya çıkan “ayrılma” (separation) ve “mesafe”, yani “ilişkisizlik” kavramları üzerinden incelenmiştir. Benlik/kendilik ile ilişkisi açısından yapılacak olan inceleme ile “bireysel yabancılaşma”nın psişik bir formülasyonuna ulaşmak amaçlanmaktadır.

Yabancılaşma durumlarında gerçek kendiliğin farklı derecelerde işlevsiz kalması ve sahte kendilik betimlemelerinin yabancılaşma olgusunu açıklayıcı paralellikler içermesi nedeniyle, birden fazla kendiliğin dinamik ilişkisi üzerinden yabancılaşmanın anlaşılmasının imkânı, araştırılmaya değer bulunmuştur. İlişkisizliğin yerine “mış gibi” ikame edilen çoklu özdeşimler ve taklit, uyumlanmanın (compliance), gerçek kendiliğin deanimasyonu ise yaşamama hissi, güçsüzlük, anlamsızlık gibi yabancılaşma belirtilerinin kaynağı olarak görülmektedir.

Kişinin kendisine yabancılaşması, kendilikler arası bir bölünme olduğunu doğrudan ifade etmektedir. Kendiliklerin birbirinden ayrı durma imkânı (disosiyasyon) ise, yabancılaşma olgularında önemli bir açıklayıcı güce sahiptir ancak genellikle psikopatoloji ile sınırlı tutulmaktadır. Çoklu özdeşimlerle, taklit veya çevrenin dayatmalarıyla ortaya çıkan “ötekine ait olan kendilik parçaları”nın etkinleşmesi, “ben”den çalınan ve öznellikte sahnelenen ötekine ait (ego-alien) duyu-duygu-düşünüş-eylem örüntülerinin belirmesine yol açar ve yabancılaşma olarak nitelenir.

Bu çalışmada, kendilik tasarımı ile ilişkilendirerek konuya yaklaşım sağlamak amacıyla, zaman zaman Nesne İlişkileri Kuramı’nın yöntemlerine başvurulmuştur. Sonuç olarak Nesne İlişkileri yaklaşımı ile sosyal yabancılaşma kuramlarının sentezinin önemli imkânlar barındırdığı görülmektedir.

Keywords

References

  1. Akhtar, S. (2009). Comprehensive Dictionary of Psychoanalysis. Londra: Karnac Books.
  2. American Psychiatric Association. (2013). DSM V: Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5. baskı). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.
  3. Berne, E. (1957). “Ego States in Psychotherapy.” American Journal of Psychotherapy, 11(2), 293-309.
  4. Berne, E. (1961). Transactional Analysis in Psychotherapy. New York: Grove Press.
  5. Binder, D. K., Schaller, K., ve Clusmann, H. (2007). “The Seminal Contributions of Johann-Christian Reil to Anatomy, Physiology, and Psychiatry.” Neurosurgery, 61(5): 1091-6.
  6. Bloom, H. (2009). “Volume Introduction.” H. Bloom ve B. Hobby (Der.), Alienation içinde (s. xv- xvi). New York: Infobase Publishing.
  7. Botella, C. ve Botella, S. (2005). The Work of Psychic Figurability: Mental States Without Representation. New York: Psychology Press.
  8. Brown, R. J. (2006). “Different Type of “Dissociation” Have Different Psychological Mechanisms.” Deprince, A. P. ve Cromer, L. D. (Der.), Exploring Dissociation: Definitions, Development and Cognitive Correlates içinde (s. 7-25). New York: Haworth Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Philosophy, Psychology

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2022

Submission Date

May 4, 2022

Acceptance Date

June 29, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 5 Number: 1

APA
Çorak, A. (2022). ‘Öteki’nin ‘Ben’ Üzerine Düşen Gölgesi: Yabancılaşma. MetaZihin: Yapay Zeka Ve Zihin Felsefesi Dergisi, 5(1), 1-40. https://doi.org/10.51404/metazihin.1112425
AMA
1.Çorak A. ‘Öteki’nin ‘Ben’ Üzerine Düşen Gölgesi: Yabancılaşma. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 2022;5(1):1-40. doi:10.51404/metazihin.1112425
Chicago
Çorak, Ahmet. 2022. “‘Öteki’nin ‘Ben’ Üzerine Düşen Gölgesi: Yabancılaşma”. MetaZihin: Yapay Zeka Ve Zihin Felsefesi Dergisi 5 (1): 1-40. https://doi.org/10.51404/metazihin.1112425.
EndNote
Çorak A (June 1, 2022) ‘Öteki’nin ‘Ben’ Üzerine Düşen Gölgesi: Yabancılaşma. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi 5 1 1–40.
IEEE
[1]A. Çorak, “‘Öteki’nin ‘Ben’ Üzerine Düşen Gölgesi: Yabancılaşma”, MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi, vol. 5, no. 1, pp. 1–40, June 2022, doi: 10.51404/metazihin.1112425.
ISNAD
Çorak, Ahmet. “‘Öteki’nin ‘Ben’ Üzerine Düşen Gölgesi: Yabancılaşma”. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi 5/1 (June 1, 2022): 1-40. https://doi.org/10.51404/metazihin.1112425.
JAMA
1.Çorak A. ‘Öteki’nin ‘Ben’ Üzerine Düşen Gölgesi: Yabancılaşma. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 2022;5:1–40.
MLA
Çorak, Ahmet. “‘Öteki’nin ‘Ben’ Üzerine Düşen Gölgesi: Yabancılaşma”. MetaZihin: Yapay Zeka Ve Zihin Felsefesi Dergisi, vol. 5, no. 1, June 2022, pp. 1-40, doi:10.51404/metazihin.1112425.
Vancouver
1.Ahmet Çorak. ‘Öteki’nin ‘Ben’ Üzerine Düşen Gölgesi: Yabancılaşma. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 2022 Jun. 1;5(1):1-40. doi:10.51404/metazihin.1112425

Cited By