‘Öteki’nin ‘Ben’ Üzerine Düşen Gölgesi: Yabancılaşma
Abstract
Bu çalışmada, yabancılaşmanın intrapsişik yansımaları üzerine eğilinmiş, odak noktası olarak yabancılaştırıcı şartlar değil yabancılaşmanın kendisi ele alınmıştır. Yabancılaşma olgusu; “bağlantı”, bağlantıyı oluşturan “ögeler”, bu ögeler arasındaki “ilişki” ve bu ilişkilerdeki “kopma” ve sonuçta ortaya çıkan “ayrılma” (separation) ve “mesafe”, yani “ilişkisizlik” kavramları üzerinden incelenmiştir. Benlik/kendilik ile ilişkisi açısından yapılacak olan inceleme ile “bireysel yabancılaşma”nın psişik bir formülasyonuna ulaşmak amaçlanmaktadır.
Yabancılaşma durumlarında gerçek kendiliğin farklı derecelerde işlevsiz kalması ve sahte kendilik betimlemelerinin yabancılaşma olgusunu açıklayıcı paralellikler içermesi nedeniyle, birden fazla kendiliğin dinamik ilişkisi üzerinden yabancılaşmanın anlaşılmasının imkânı, araştırılmaya değer bulunmuştur. İlişkisizliğin yerine “mış gibi” ikame edilen çoklu özdeşimler ve taklit, uyumlanmanın (compliance), gerçek kendiliğin deanimasyonu ise yaşamama hissi, güçsüzlük, anlamsızlık gibi yabancılaşma belirtilerinin kaynağı olarak görülmektedir.
Kişinin kendisine yabancılaşması, kendilikler arası bir bölünme olduğunu doğrudan ifade etmektedir. Kendiliklerin birbirinden ayrı durma imkânı (disosiyasyon) ise, yabancılaşma olgularında önemli bir açıklayıcı güce sahiptir ancak genellikle psikopatoloji ile sınırlı tutulmaktadır. Çoklu özdeşimlerle, taklit veya çevrenin dayatmalarıyla ortaya çıkan “ötekine ait olan kendilik parçaları”nın etkinleşmesi, “ben”den çalınan ve öznellikte sahnelenen ötekine ait (ego-alien) duyu-duygu-düşünüş-eylem örüntülerinin belirmesine yol açar ve yabancılaşma olarak nitelenir.
Bu çalışmada, kendilik tasarımı ile ilişkilendirerek konuya yaklaşım sağlamak amacıyla, zaman zaman Nesne İlişkileri Kuramı’nın yöntemlerine başvurulmuştur. Sonuç olarak Nesne İlişkileri yaklaşımı ile sosyal yabancılaşma kuramlarının sentezinin önemli imkânlar barındırdığı görülmektedir.
Keywords
References
- Akhtar, S. (2009). Comprehensive Dictionary of Psychoanalysis. Londra: Karnac Books.
- American Psychiatric Association. (2013). DSM V: Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5. baskı). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.
- Berne, E. (1957). “Ego States in Psychotherapy.” American Journal of Psychotherapy, 11(2), 293-309.
- Berne, E. (1961). Transactional Analysis in Psychotherapy. New York: Grove Press.
- Binder, D. K., Schaller, K., ve Clusmann, H. (2007). “The Seminal Contributions of Johann-Christian Reil to Anatomy, Physiology, and Psychiatry.” Neurosurgery, 61(5): 1091-6.
- Bloom, H. (2009). “Volume Introduction.” H. Bloom ve B. Hobby (Der.), Alienation içinde (s. xv- xvi). New York: Infobase Publishing.
- Botella, C. ve Botella, S. (2005). The Work of Psychic Figurability: Mental States Without Representation. New York: Psychology Press.
- Brown, R. J. (2006). “Different Type of “Dissociation” Have Different Psychological Mechanisms.” Deprince, A. P. ve Cromer, L. D. (Der.), Exploring Dissociation: Definitions, Development and Cognitive Correlates içinde (s. 7-25). New York: Haworth Press.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Philosophy, Psychology
Journal Section
Research Article
Authors
Ahmet Çorak
*
0000-0003-3840-5145
Türkiye
Publication Date
June 30, 2022
Submission Date
May 4, 2022
Acceptance Date
June 29, 2022
Published in Issue
Year 2022 Volume: 5 Number: 1
Cited By
SU-UYUMSUZ DEFNE KAMAN’IN MACERALARI ADLI ROMANDA BÜYÜLÜ GERÇEKÇİLİK EKSENİNDE KÜLTÜREL ÇEŞİTLİLİK VE ÖTEKİLEŞTİRME SÖYLEMLERİ
Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi
https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1560369