Research Article

Kişi Özdeşliği Problemi: Devamlılık Koşuluna Eleştirel Bir Bakış

Volume: 7 Number: 2 December 30, 2024
EN TR

Kişi Özdeşliği Problemi: Devamlılık Koşuluna Eleştirel Bir Bakış

Abstract

Doğumdan ölüme tüm değişimlerimize rağmen, doğal sezgilerimiz bizde hiç değişmeyen bir özü salık verir. İnsanda ölümsüz bir özün varlığına işaret eden bu inanç, tarihte oldukça geriye götürülebilir ve bu “öz” çoğu zaman ruh ile özdeşleştirilerek, ruhu olduğuna inanılan varlıklara aynı zamanda bir “benlik” atfedilir. Bu şekilde dini inanç zemininde başlayan benlik problemi, Locke ile felsefi zemine taşınmıştır. Hume ve Parfit’in de işlediği bu problem, mantıksal bir koşul olarak “devamlılık” ilkesine bağlanmıştır. Ancak "devamlılık" koşulu başlı başına bir problematiğe dönüştürülmemiştir. Tartışmalar, daima "devamlılık" koşuluna yüklenen farklı yorumlamalar çerçevesinde şekillenmiştir. Bu makalede, “devamlılık” koşulu Kripke’nin “katı belirleyiciler” (rigid designators) kavramı kullanılarak eleştirilecek ve “devamlılık” koşulunun sağlandığı mümkün bir evrende bilinçler tek düzey olmadığından dolayı kişi özdeşliğinin gerçekleşmediği bir senaryo tanıtlanacaktır. Ancak ondan önce, Hume ve Parfit’in ben’in varlığına yönelik şüphelerine, Descartes’ın özne/ben kanıtlaması ile cevap verilecek ve bu cevaplar sonucunda, kişi özdeşliği probleminde ben'i şart koşmadan yapılan temellendirmeler eleştirilecektir.

Keywords

References

  1. Berkeley, G. (1996). İnsan Bilgisinin İlkeleri Üzerine. Çev. Halil Turan. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınlan.
  2. Brentano, F. (1995[1874]). Psychology from on Empirical Standpoint. Çev. A. C. Rancurello, D. B. Terrel ve L. L. McAliser. London and NY: Routledge.
  3. Chalmers, D. J. (2007). “The Hard Problem of Consciousness.” In M. Velmans & S. Schneider (Der.), The Blackwell companion to consciousness içinde (s. 225-235). https://doi.org/10.1002/9780470751466.ch18
  4. Demirbaş, İ. (2024). “Kişisel Özdeşlik ve Beden.” ViraVerita 20: 216-240. https://doi.org/10.47124/viraverita.1558985
  5. Descartes, R. (2019). Meditasyonlar. Çev. Engin Sunar. İstanbul: Say Yayınları.
  6. Erhart, I. (2008). Ben Neyim? Kişiler ve İnsanlar Üzerine Bir Çalışma. Çev. Egemen Demircioğlu. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
  7. Gaarder, J. (1995). Sofie'nin Dünyası. Çev. Gülay Kutal. İstanbul: Pan Yayıncılık.
  8. Garrett, B. (2002[1998]). Personal Identity And Self-Consciousness. Routledge, NY: Taylor & Francis e-Library.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Philosophy of Mind

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 30, 2024

Submission Date

September 2, 2024

Acceptance Date

December 30, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 7 Number: 2

APA
Sincar, Y. (2024). Kişi Özdeşliği Problemi: Devamlılık Koşuluna Eleştirel Bir Bakış. MetaZihin: Yapay Zeka Ve Zihin Felsefesi Dergisi, 7(2), 81-98. https://doi.org/10.51404/metazihin.1542000
AMA
1.Sincar Y. Kişi Özdeşliği Problemi: Devamlılık Koşuluna Eleştirel Bir Bakış. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 2024;7(2):81-98. doi:10.51404/metazihin.1542000
Chicago
Sincar, Yusuf. 2024. “Kişi Özdeşliği Problemi: Devamlılık Koşuluna Eleştirel Bir Bakış”. MetaZihin: Yapay Zeka Ve Zihin Felsefesi Dergisi 7 (2): 81-98. https://doi.org/10.51404/metazihin.1542000.
EndNote
Sincar Y (December 1, 2024) Kişi Özdeşliği Problemi: Devamlılık Koşuluna Eleştirel Bir Bakış. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi 7 2 81–98.
IEEE
[1]Y. Sincar, “Kişi Özdeşliği Problemi: Devamlılık Koşuluna Eleştirel Bir Bakış”, MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi, vol. 7, no. 2, pp. 81–98, Dec. 2024, doi: 10.51404/metazihin.1542000.
ISNAD
Sincar, Yusuf. “Kişi Özdeşliği Problemi: Devamlılık Koşuluna Eleştirel Bir Bakış”. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi 7/2 (December 1, 2024): 81-98. https://doi.org/10.51404/metazihin.1542000.
JAMA
1.Sincar Y. Kişi Özdeşliği Problemi: Devamlılık Koşuluna Eleştirel Bir Bakış. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 2024;7:81–98.
MLA
Sincar, Yusuf. “Kişi Özdeşliği Problemi: Devamlılık Koşuluna Eleştirel Bir Bakış”. MetaZihin: Yapay Zeka Ve Zihin Felsefesi Dergisi, vol. 7, no. 2, Dec. 2024, pp. 81-98, doi:10.51404/metazihin.1542000.
Vancouver
1.Yusuf Sincar. Kişi Özdeşliği Problemi: Devamlılık Koşuluna Eleştirel Bir Bakış. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 2024 Dec. 1;7(2):81-98. doi:10.51404/metazihin.1542000

Cited By