Research Article

Yenilebilir Böceklerin Gıda Üretiminde Kullanımı ve Helal-Tayyib Perspektifi: Tenebrıo Molitor Üzerine Bir İnceleme

Number: 15 February 15, 2026
TR EN

Yenilebilir Böceklerin Gıda Üretiminde Kullanımı ve Helal-Tayyib Perspektifi: Tenebrıo Molitor Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Küresel gıda güvenliği ve sürdürülebilirlik tartışmaları, alternatif pro-tein kaynaklarının gündeme gelmesine yol açmıştır. Bu çerçevede Tenebrio molitor (sarı un kurdu), yüksek besin değeri ve işlevsel özellikleri nedeniyle gıda endüstrisinde yeni bir bileşen olarak öne çıkmaktadır. Ancak İslâmi açıdan mesele yalnızca teknolojik boyutlarla sınırlı olmayıp helâl ve tayyib ilkelerinin birlikte değerlendirilmesini gerektirmektedir. Klasik fıkıh literatü-ründe böceklerin büyük kısmı habâis kategorisinde görülmüş, sadece çekirgeye istisna tanınmıştır. Hanefî ve Şâfiî mezheplerinde böceklerin tüketimi câiz kabul edilmezken, Mâlikî mezhebinde belirli şartlarda daha esnek gö-rüşler bulunmaktadır. Bununla birlikte tayyiblik ilkesi, toplumun genel kabul ve tiksinti algısıyla birlikte ele alındığında T. molitor’un gıda amaçlı kulla-nımını problemli kılmaktadır. Bu çalışma, T. molitor’un fıkhî statüsünü nass, taabbudîlik, tayyiblik ve istihale kriterleri çerçevesinde analiz etmekte ve mevcut şartlarda helâl-tayyib bütünlüğü açısından uygun görülmediğini ortaya koymaktadır. Sonuçta, böcek bazlı gıdaların artan yaygınlığı karşı-sında fıkıh âlimleri, gıda bilimcileri ve helâl sertifikasyon otoritelerinin ortak çalışmaları ile yeni içtihat ve değerlendirmelere ihtiyaç olduğu vurgulan-maktadır.

Keywords

References

  1. Acar, Sultan Sümeyye. Kur’an-ı Kerim’in Gıda ve Beslenme Konusuna Yak-laşımı. Karaman: Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2022.
  2. Alzeer, J vd. “Rational and Practical Aspects of Halal and Tayyib in the Context of Food Safety”. Trends in Food Science & Technology 71 (2018), 264-267. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2017.10.020
  3. Anyasi, T.A vd. “Edible Insects as an Alternative Protein Source: Nutritio-nal Composition and Global Consumption Patterns”. Future Foods 12 (2025). https://doi.org/10.1016/j.fufo.2025.100699
  4. Apaydın, H. Yunus. “Güncel Dini Meseleler İstişare Toplantısı IV”. 91-93. Ankara: DİB Yayınları, 2012.
  5. Aslan, H. “The Influence of Halal Awareness, Halal Certificate, Subjective Norms, Perceived Behavioral Control, Attitude and Trust on Purchase Intention of Culinary Products among Muslim Customers in Turkey”. International Journal of Gastronomy and Food Science 32 (2023). https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2023.100726
  6. Baiano, A. “Edible Insects: An Overview on Nutritional Characteristics, Safety, Farming, Production Technologies, Regulatory Framework, and Socio-Economic and Ethical Implications.” Trends in Food Science & Technology 100 (2020), 35-50. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2020.03.040
  7. Bakkaloğlu, Z. “Edible Insect Consumption and Turkish Consumers’ Attitu-des towards Entomophagy”. International Journal of Agriculture, Envi-ronment and Food Sciences 6/1 (2022), 165-171. https://doi.org/10.31015/jaefs.2022.1.21
  8. Barragán-Fonseca, K vd. “Nutritional Value of the Black Soldier Fly (Her-metia illucens L.) and Its Suitability as Animal Feed”. Journal of Insects as Food and Feed 3/2 (2017), 105-120. https://doi.org/10.3920/JIFF2016.0055

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Islamic Law

Journal Section

Research Article

Publication Date

February 15, 2026

Submission Date

October 8, 2025

Acceptance Date

January 6, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 15

APA
Karataş, N., & Guner, C. (2026). Yenilebilir Böceklerin Gıda Üretiminde Kullanımı ve Helal-Tayyib Perspektifi: Tenebrıo Molitor Üzerine Bir İnceleme. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, 15, 57-85. https://doi.org/10.56720/mevzu.1798906
AMA
1.Karataş N, Guner C. Yenilebilir Böceklerin Gıda Üretiminde Kullanımı ve Helal-Tayyib Perspektifi: Tenebrıo Molitor Üzerine Bir İnceleme. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;(15):57-85. doi:10.56720/mevzu.1798906
Chicago
Karataş, Nizamettin, and Cihat Guner. 2026. “Yenilebilir Böceklerin Gıda Üretiminde Kullanımı Ve Helal-Tayyib Perspektifi: Tenebrıo Molitor Üzerine Bir İnceleme”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, nos. 15: 57-85. https://doi.org/10.56720/mevzu.1798906.
EndNote
Karataş N, Guner C (February 1, 2026) Yenilebilir Böceklerin Gıda Üretiminde Kullanımı ve Helal-Tayyib Perspektifi: Tenebrıo Molitor Üzerine Bir İnceleme. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi 15 57–85.
IEEE
[1]N. Karataş and C. Guner, “Yenilebilir Böceklerin Gıda Üretiminde Kullanımı ve Helal-Tayyib Perspektifi: Tenebrıo Molitor Üzerine Bir İnceleme”, Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, no. 15, pp. 57–85, Feb. 2026, doi: 10.56720/mevzu.1798906.
ISNAD
Karataş, Nizamettin - Guner, Cihat. “Yenilebilir Böceklerin Gıda Üretiminde Kullanımı Ve Helal-Tayyib Perspektifi: Tenebrıo Molitor Üzerine Bir İnceleme”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi. 15 (February 1, 2026): 57-85. https://doi.org/10.56720/mevzu.1798906.
JAMA
1.Karataş N, Guner C. Yenilebilir Böceklerin Gıda Üretiminde Kullanımı ve Helal-Tayyib Perspektifi: Tenebrıo Molitor Üzerine Bir İnceleme. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;:57–85.
MLA
Karataş, Nizamettin, and Cihat Guner. “Yenilebilir Böceklerin Gıda Üretiminde Kullanımı Ve Helal-Tayyib Perspektifi: Tenebrıo Molitor Üzerine Bir İnceleme”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, no. 15, Feb. 2026, pp. 57-85, doi:10.56720/mevzu.1798906.
Vancouver
1.Nizamettin Karataş, Cihat Guner. Yenilebilir Böceklerin Gıda Üretiminde Kullanımı ve Helal-Tayyib Perspektifi: Tenebrıo Molitor Üzerine Bir İnceleme. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi. 2026 Feb. 1;(15):57-85. doi:10.56720/mevzu.1798906