Research Article

Almanya’da Gıda Tüketimini Şekillendirmeye Yönelik Maliye Politikalarının Sistematik Değerlendirmesi

Number: 125 January 8, 2026
EN TR

Almanya’da Gıda Tüketimini Şekillendirmeye Yönelik Maliye Politikalarının Sistematik Değerlendirmesi

Abstract

Bu çalışma, Almanya’da sağlıklı ve sağlıksız gıda tüketimini etkilemeye yönelik maliye politikalarını sistematik biçimde incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, maliye politikaları ve davranışsal politika araçlarının sağlıklı gıda tüketimi üzerindeki etkilerini ortaya koymak ve bu araçları politika tasarımı açısından tartışmaktır. Bu kapsamda 24 akademik çalışma, anket, simülasyon ve politika belgesi incelenmiş; tematik meta analiz yöntemi ile politika araçlarının bulguları analiz edilmiştir. Analiz edilen literatür bulguları, Almanya özelinde KDV indirimleri ve sübvansiyonların sağlıklı gıda tüketimini teşvik edici bir işleve sahip olabileceğini göstermektedir. Etiketleme, farkındalık artırıcı kampanyalar ve ürün içeriğinin yeniden düzenlenmesi gibi davranışsal araçlar sınırlı, ancak olumlu sonuçlar üretmektedir. Buna karşılık; düşük gelir gruplarını gözeten vergi ve sübvansiyon düzenlemeleri, etiketleme (trafik ışığı sistemi, Nutri-Score vb.), ürün içerik düzenlemesi ve sağlıklı beslenmeye yönelik eğitim faaliyetlerini bir arada içeren müdahale paketlerinin, bireylerin sağlıklı gıda tüketimini artırmada daha etkili olabileceği görülmektedir. Çalışma bulguları, Almanya örneği üzerinden Türkiye ve farklı ülkeler için uygulanabilir politika çıkarımlarını ortaya koymaktadır.

Keywords

Maliye Politikaları, Vergi ve sübvansiyonlar, Sağlıklı beslenme, Almanya.

References

  1. Allcott, H., Lockwood, B. B., & Taubinsky, D. (2019). Should we tax sugar-sweetened beverages? An overview of theory and evidence. Journal of Economic Perspectives, 33(3), 202–227. https://doi.org/10.1257/jep.33.3.202.
  2. Andreas, M., Kaiser, A. K., Dhami, R., Brugger, V., & Sniehotta, F. F. (2025). How beliefs and policy characteristics shape the public acceptability of nutritional policies—A survey study in Germany. Health Policy, 152, 105221. https://doi.org/10.1016/j.healthpol.2024.105221.
  3. Andreyeva, T., Long, M. W., & Brownell, K. D. (2010). The impact of food prices on consumption: A systematic review of research on the price elasticity of demand for food. American Journal of Public Health, 100(2), 216–222. https://doi.org/10.2105/AJPH.2008.151415.
  4. Aydın, İ. (2021). Paternalizm kavramı, ögeleri ve türleri. İçinde C. C. Aktan (Ed.), Paternalizm: Felsefi, sosyal ve kültürel temelleri, siyasi ve iktisadi boyutları, hukuki ve ahlaki sınırları (ss. 7–31). SOBİAD Hukuk ve İktisat Araştırmaları Merkezi.
  5. Bao, Y., Osborne, M., Wang, E., & Jaenicke, E. C. (2024). BMI/Obesity and consumers’ price sensitivity: Implications for food tax policies. PNAS Nexus, 3(6), page190. https://doi.org/10.1093/pnasnexus/pgae190.
  6. Blakely, T., Cleghorn, C., Mizdrak, A., Waterlander, W., Nghiem, N., Swinburn, B., Wilson, N., & Ni Mhurchu, C. (2019). The effect of food taxes and subsidies on population health and health costs: A modelling study. The Lancet Public Health, 4(7), e404–e413. https://doi.org/10.1016/S2468-2667(19)30147-4.
  7. BMEL – Bundesministerium für Ernährung und Landwirtschaft. (2020). IN FORM – Deutschlands Initiative für gesunde Ernährung und mehr Bewegung. https://www.in-form.de
  8. BMEL – Bundesministerium für Ernährung und Landwirtschaft. (2021). Ernährungsreport 2021: Deutschland, wie es isst. BMEL. https://www.bmel.de/SharedDocs/Downloads/DE/_Ernaehrung/ernaehrungsreport-2021.pdf.
  9. BMEL – Federal Ministry of Food and Agriculture. (2023). Good Food Strategy – Strategy for a healthy, sustainable and fair nutrition policy.
  10. Bonnet, C. (2013). How to set up an effective food tax? Comment on “Food taxes: a new holy grail?”. International Journal of Health Policy and Management, 1(3), 233–234. https://doi.org/10.15171/ijhpm.2013.41.
APA
Koç, İ. (2026). Almanya’da Gıda Tüketimini Şekillendirmeye Yönelik Maliye Politikalarının Sistematik Değerlendirmesi. Maliye Ve Finans Yazıları, 125, 72-93. https://doi.org/10.33203/mfy.1771249
AMA
1.Koç İ. Almanya’da Gıda Tüketimini Şekillendirmeye Yönelik Maliye Politikalarının Sistematik Değerlendirmesi. Maliye ve Finans Yazıları. 2026;(125):72-93. doi:10.33203/mfy.1771249
Chicago
Koç, İsmail. 2026. “Almanya’da Gıda Tüketimini Şekillendirmeye Yönelik Maliye Politikalarının Sistematik Değerlendirmesi”. Maliye Ve Finans Yazıları, nos. 125: 72-93. https://doi.org/10.33203/mfy.1771249.
EndNote
Koç İ (January 1, 2026) Almanya’da Gıda Tüketimini Şekillendirmeye Yönelik Maliye Politikalarının Sistematik Değerlendirmesi. Maliye ve Finans Yazıları 125 72–93.
IEEE
[1]İ. Koç, “Almanya’da Gıda Tüketimini Şekillendirmeye Yönelik Maliye Politikalarının Sistematik Değerlendirmesi”, Maliye ve Finans Yazıları, no. 125, pp. 72–93, Jan. 2026, doi: 10.33203/mfy.1771249.
ISNAD
Koç, İsmail. “Almanya’da Gıda Tüketimini Şekillendirmeye Yönelik Maliye Politikalarının Sistematik Değerlendirmesi”. Maliye ve Finans Yazıları. 125 (January 1, 2026): 72-93. https://doi.org/10.33203/mfy.1771249.
JAMA
1.Koç İ. Almanya’da Gıda Tüketimini Şekillendirmeye Yönelik Maliye Politikalarının Sistematik Değerlendirmesi. Maliye ve Finans Yazıları. 2026;:72–93.
MLA
Koç, İsmail. “Almanya’da Gıda Tüketimini Şekillendirmeye Yönelik Maliye Politikalarının Sistematik Değerlendirmesi”. Maliye Ve Finans Yazıları, no. 125, Jan. 2026, pp. 72-93, doi:10.33203/mfy.1771249.
Vancouver
1.İsmail Koç. Almanya’da Gıda Tüketimini Şekillendirmeye Yönelik Maliye Politikalarının Sistematik Değerlendirmesi. Maliye ve Finans Yazıları. 2026 Jan. 1;(125):72-93. doi:10.33203/mfy.1771249