Research Article

Yapay Zekâ Enerji Talebinde Çevresel-Fiskal Zaman Tutarsızlığı: Kurumsal Bir Yaklaşım

Number: Özel Sayı 3 December 31, 2025
TR EN

Yapay Zekâ Enerji Talebinde Çevresel-Fiskal Zaman Tutarsızlığı: Kurumsal Bir Yaklaşım

Abstract

Bu çalışma, yapay zekâ (YZ) temelli teknolojilerin hızla artan enerji talebinin çevresel ve mali etkilerini birlikte değerlendiren özgün bir teorik model geliştirmektedir. Model, YZ altyapısının ekonomik faydalarını, iç ve dış çevresel zararlarını ve kamu bütçesine yansıyan teşvik maliyetlerini tek bir refah fonksiyonu içinde birleştirerek “YZ kaynaklı çevresel–fiskal zaman tutarsızlığı” kavramını formelleştirmektedir. Bulgular, politikacının kısa dönemli YZ faydalarını abartması, enerji teşviklerinin maliyetleri maskelemesi ve uluslararası dışsallıkların sınırlı içselleştirilmesi nedeniyle politik denge enerji düzeyinin toplumsal optimumun üzerinde gerçekleştiğini göstermektedir. Kurumsal kalite arttıkça bu sapma azalmakla birlikte, yapısal parametreler nedeniyle tamamen ortadan kalkmamaktadır. Çalışma, enerji tüketiminin yalnızca teknik bir maliyet unsuru değil; maliye politikası, çevre regülasyonu ve uluslararası iklim iş birliği tarafından şekillenen çok katmanlı bir yönetişim problemi olduğunu ortaya koymaktadır. Son bölümde sürdürülebilir maliye politikaları ve yeşil finans açısından politika önerileri sunulmaktadır.

Keywords

Yapay zekâ, Enerji talebi, Zaman tutarsızlığı, Kurumsal kalite

References

  1. Akpan, U., & Kama, U. (2024). Does institutional quality really matter for environmental quality?. Energy & Environment, 35(8), 4361-4385.
  2. Alghieth, M. (2025). Sustain AI: A multi-modal deep learning framework for carbon footprint reduction in industrial manufacturing. Sustainability, 17(9), 4734. https://doi.org/10.3390/su17094134
  3. Ali, H. S., Zeqiraj, V., Lin, W. L., Law, S. H., Yusop, Z., Bare, U. A. A., & Chin, L. (2019). Does quality institutions promote environmental quality?. Environmental Science and Pollution Research, 26(11), 10446-10456.
  4. Atta, N., & Sharifi, A. (2024). A systematic literature review of the relationship between the rule of law and environmental sustainability. Sustainable Development, 32(6), 7051-7068.
  5. Barro, R. J., & Gordon, D. B. (1983). Rules, discretion and reputation in a model of monetary policy. Journal of monetary economics, 12(1), 101-121.
  6. Bolón-Canedo, V., Morán-Fernández, L., Cancela, B., & Alonso-Betanzos, A. (2024). A review of green artificial intelligence: Towards a more sustainable future. Neurocomputing, 599, 128096
  7. Catalano, M., Forni, L., & Pezzolla, E. (2021). Fiscal policies for a sustainable recovery and a green transformation. Washington, DC, USA: World Bank.
  8. Chen, C., Hu, Y., Karuppiah, M., & Kumar, P. M. (2021). Artificial intelligence on economic evaluation of energy efficiency and renewable energy technologies. Sustainable Energy Technologies and Assessments, 47, 101358.
  9. Chen, Y., Wu, F., & Zhang, D. (2024). Global climate finance architecture: Institutional development. In Climate Finance: Supporting a Sustainable Energy Transition (pp. 51-100). Singapore: Springer
  10. European Parliamentary Research Service (EPRS). (2025). AI and the energy sector (Briefing No. 775859). European Parliament. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2025/775859/EPRS_BRI%282025%29775859_EN.pdf
APA
Çiçen, Y. B. (2025). Yapay Zekâ Enerji Talebinde Çevresel-Fiskal Zaman Tutarsızlığı: Kurumsal Bir Yaklaşım. Maliye Ve Finans Yazıları, Özel Sayı 3, 128-153. https://doi.org/10.33203/mfy.1836226
AMA
1.Çiçen YB. Yapay Zekâ Enerji Talebinde Çevresel-Fiskal Zaman Tutarsızlığı: Kurumsal Bir Yaklaşım. Maliye ve Finans Yazıları. 2025;(Özel Sayı 3):128-153. doi:10.33203/mfy.1836226
Chicago
Çiçen, Yıldırım Beyazıt. 2025. “Yapay Zekâ Enerji Talebinde Çevresel-Fiskal Zaman Tutarsızlığı: Kurumsal Bir Yaklaşım”. Maliye Ve Finans Yazıları, no. Özel Sayı 3: 128-53. https://doi.org/10.33203/mfy.1836226.
EndNote
Çiçen YB (December 1, 2025) Yapay Zekâ Enerji Talebinde Çevresel-Fiskal Zaman Tutarsızlığı: Kurumsal Bir Yaklaşım. Maliye ve Finans Yazıları Özel Sayı 3 128–153.
IEEE
[1]Y. B. Çiçen, “Yapay Zekâ Enerji Talebinde Çevresel-Fiskal Zaman Tutarsızlığı: Kurumsal Bir Yaklaşım”, Maliye ve Finans Yazıları, no. Özel Sayı 3, pp. 128–153, Dec. 2025, doi: 10.33203/mfy.1836226.
ISNAD
Çiçen, Yıldırım Beyazıt. “Yapay Zekâ Enerji Talebinde Çevresel-Fiskal Zaman Tutarsızlığı: Kurumsal Bir Yaklaşım”. Maliye ve Finans Yazıları. Özel Sayı 3 (December 1, 2025): 128-153. https://doi.org/10.33203/mfy.1836226.
JAMA
1.Çiçen YB. Yapay Zekâ Enerji Talebinde Çevresel-Fiskal Zaman Tutarsızlığı: Kurumsal Bir Yaklaşım. Maliye ve Finans Yazıları. 2025;:128–153.
MLA
Çiçen, Yıldırım Beyazıt. “Yapay Zekâ Enerji Talebinde Çevresel-Fiskal Zaman Tutarsızlığı: Kurumsal Bir Yaklaşım”. Maliye Ve Finans Yazıları, no. Özel Sayı 3, Dec. 2025, pp. 128-53, doi:10.33203/mfy.1836226.
Vancouver
1.Yıldırım Beyazıt Çiçen. Yapay Zekâ Enerji Talebinde Çevresel-Fiskal Zaman Tutarsızlığı: Kurumsal Bir Yaklaşım. Maliye ve Finans Yazıları. 2025 Dec. 1;(Özel Sayı 3):128-53. doi:10.33203/mfy.1836226