Petrol Fiyatlarının ve Reel Efektif Döviz Kurunun Türkiye’nin Dış Ticaret Dengesine Etkileri: Sınır Testi Yaklaşımı
Abstract
Bu çalışmada petrol fiyatlarının dış ticaret dengesine olan etkileri, 1989:M01-2018:M11 dönemi için yapısal kırılmalı zaman serisi analiz yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Serilerin durağanlığı; Vogelsang ve Perron (1998) yapısal kırılmalı ADF Birim Kök Testiyle araştırılmış ve reel efektif döviz kuru serisinin düzeyde, diğer serilerin birinci farkta durağan oldukları tespit edilmiştir. Seriler arasında eşbütünleşme ilişkisinin varlığı; Pesaran, Shin ve Smith (2001) Sınır Testi yardımıyla test edilmiş ve serilerin eşbütünleşik oldukları belirlenmiştir. Eşbütünleşme denklemindeki yapısal kırılma tarihleri; Bai ve Perron (2003) yöntemiyle tespit edilmiş ve kukla değişkenlerle uzun dönem analizine dâhil edilmiştir. Uzun ve kısa dönem analizleri ARDL yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Uzun dönem analizinde; Türkiye’nin dış ticaret dengesini, dünya ham petrol fiyatlarındaki %1’lik artışın %0.10, reel efektif döviz kurundaki %1’lik artışın %0.73, ekonomik konjonktürdeki %1’lik iyileşmenin %1.21 bozmuş olduğu tespit edilmiştir. Kısa dönem analizinde; petrol fiyatlarındaki artışların dış ticaret dengesi üzerindeki etkilerinin negatif ancak istatistiksel olarak anlamsız olduğu, reel efektif döviz kurundaki artışların ve ekonomik konjonktürdeki iyileşmelerin dış ticaret dengesini olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Modelin hata düzeltme mekanizması çalışmaktadır. Seriler arasındaki nedensellik ilişkileri Toda-Yamamoto (1995) Testiyle analiz edilmiştir; bu bağlamda, reel efektif döviz kuru ve ekonomik konjonktürden dış ticaret dengesine doğru bir nedensellik ilişkisi tespit edilmişken, petrol fiyatlarından dış ticaret dengesine doğru herhangi bir nedensellik ilişkisinin söz konusu olmadığı saptanmıştır.
Keywords
References
- Abimanyu, Y. (2016). Oil Price, Goverment Revenue, Export Value and Economic Growth: Indonesia’s Case. Kajian Ekonomi Keuangan, 20(3), 213-230.
- Acar, Ç., Bülbül, S., Gümrah, F., Metin, Ç. ve Parlaktuna, M. (2007). Petrol ve Doğalgaz. ODTÜ Geliştirme Vakfı Yayıncılık ve İletişim A.Ş., Ankara.
- Agmon, T. ve Laffer, A. B. (1978). Trade, payments and adjustment: The case of the oil price rise. Kyklos, 31(1), 68-85.
- Alper, C. E. ve Arubo, S. B. (2001). Makroekonomik Verilerin Mevsimsellikten Arındırılması: Türkiye’deki Uygulamalı Araştırmacılara Dikkat Notu. http://econweb.umd.edu/~webspace/aruoba/research/paper1/Alper_Aruoba_2001_Turkish.pdf. (Erişim Tarihi: 22.12.2018).
- Ang, Hong Ying ve Sek, S. K. (2012). A Comparative Study on the Determinants of Current Account Surpluses and Deficits. International Journal of Humanities and Applied Sciences, 1(1), 1-5.
- Aristoynik, A. (2007). Short- and Medium-Term Determinants of Current Account Balances in Middle East and North Africa Countries. William Davidson Institute Working Papers, Number 862, 1-24.
- Aydın, Levent. (2011). Türkiye’nin Enerji Açığı Sorunu ve Çözüm Önerileri. Stratejik Düşünce Enstitüsü. Bai, J. ve Perron, P. (2003). Critical Values for Multiple Structural Change Tests. Econometrics Journal, (1), 1-7.Bai, J. ve Ng, S. (2005). Tests for Skewness, Kurtosis and Normality for Time Series Data. http://www.columbia.edu/~jb3064/papers/2005_Testing_skewness_kurtosis_and_normality_fortime_series_data.pdf. (Erişim Tarihi: 22.12.2018).
- Banerjee,A., Dolado, J. ve Mestre, R. (1998). Error-Correction Mechanism Tests for Cointegration in Single Equation Framework. Universidad Carlos III de Madrid, Open Access Publications from Universidad Carlos III de Madrid.
- Barnes, S., Lawson, J. ve Radziwill, A. (2010). Current Account Imbalances in the Euro Area, OECD Economics Department Working Papers, No.826.
- Barnett, A. ve Straub, R. (2008). What drives US current account fluctuations?. ECB Working Paper, No. 959.