Türkiye’de Kredi Genişlemesinin Cari Açık Üzerindeki Etkileri: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı
Abstract
Bu çalışmada, Türkiye’de kredi genişlemesinin cari açık üzerindeki etkileri, 1974-2018 dönemi için yapısal kırılmalı zaman serisi analizi yöntemleriyle incelenmiştir. Serilerin durağanlığı; Kapetanios çoklu yapısal kırılmalı birim kök testiyle incelenmiş ve serilerin farklı derecelerden durağan oldukları belirlenmiştir. Seriler arasında eşbütünleşme ilişkilerinin varlığı; Sınır Testi yöntemi ile incelenmiş, toplam krediler ve firmalara verilen kredilerle cari açık arasında eşbütünleşme ilişkisi tespit edilirken, hanehalkına verilen kredilerle cari açık arasında böyle bir ilişki belirlenememiştir. Eşbütünleşme vektöründeki yapısal kırılma tarihleri; Bai-Perron yöntemiyle belirlenmiş ve kukla değişkenlerle regresyon analizlerine dâhil edilmiştir. Uzun ve kısa dönem analizleri ARDL yöntemiyle gerçekleştirilmiş, Türkiye’de toplam krediler, firmalara verilen krediler ve ekonomik büyümenin cari açığı artırdığı, ekonomik büyümenin cari açık üzerindeki etkisinin, kredilerden çok daha yüksek olduğu, kredilerin cari açık üzerindeki etkisinin, önsel beklentilerden daha düşük olduğu belirlenmiştir. Seriler arasındaki nedensellik ilişkileri; Toda-Yamamoto testiyle incelenmiş, toplam kredilerden ve firmalara verilen kredilerden cari açığa ve toplam kredilerden ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik ilişkileri tespit edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen bulgulara göre; Türkiye’de cari işlemler açığının temel nedeni bireyler ve bireylere verilen krediler değil, üretimde önemli ölçüde ithalata bağımlı olan firmalara verilen krediler olduğu, bu nedenle cari işlemler açığını önleyici tedbirlerin bu noktada yoğunlaştırılmasının gerektiği söylenebilir.
Keywords
References
- Ağazade, S. (2014). Tüketici Kredilerine Yönelik Sınırlama Türkiye’nin Cari Açık Sorununa Çözüm Olur mu? Doğrusal Dışı Bir Koentegrasyon Analizi. Bankacılar Dergisi, 91, 46-54.
- Akbaş, Y. E., Şentürk, M. & Sancar, C. (2013). Testing for Causality between the Foreign Direct Investment, Current Account Deficit, GDP and Total Credit: Evidence from G7. Panoeconomicus, 6, 791-812.
- Akçayır, Ö. & Albeni, M. (2016). Türkiye’de Kredi Genişlemesinin Cari Açığa Etkisi: Sınır Testi Yaklaşımı. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 557-583.
- Akel, V. & Gazel, S. (2014). Döviz Kurları ile BIST Sanayi Endeksi Arasındaki Eşbütünleşme İlişkisi: Bir ARDL Sınır Testi Yaklaşımı. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 44, 23-41.
- Aristovnik, A. (2006). Current Account Deficit Sustainability in Selected Transition Economies. Proceedings of Rijeka School of Economics, 24(1), 81-102.
- Aydoğuş, İ. & Öztürkler, H. (2006). Türkiye’de Cari İşlemler Açığı Sorununun Analizi. Gazi Kitabevi, Ankara.
- Bai, J. & Perron, P. (2003). Critical Values for Multiple Structural Change Tests. Econometrics Journal, (1), 1-7.
- Barisitz, S. (2003). The Transformation of the Romanian Financial and Banking Sector. Financial Stability Report, 788-797.
- BDDK (2019). Haftalık Bülten. http://ebulten.bddk.org.tr/haftalikbulten/index.aspx, (Erişim Tarihi: 04.12.2019).
- Biztis, G.P., John, M. & Papazoglou, C. (2008). The Determinants of The Greek CurrentAccount Deficit: The EMU Experience. Journal of International and Global Economic Studies, 1(1), 105-122.