Araştırma Makalesi

TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY

Cilt: 5 Sayı: 2 30 Aralık 2021
Milli Kültür Araştırmaları Dergisi Kapak
Milli Kültür Araştırmaları Dergisi
PDF İndir

TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY

Öz

Türkmen dilindäki frazeologizmleriň düzümi, oňa girýän sözler köplenç babatda, halkyň taryhy, durmuşy, ýaşaýşy bilen baglanyşyklydyr. Söz halk tarapyndan ýüzlerçe ýyllaryň dowamynda ulanylyp, şol dilde gepleýän adamlaryň aňyna düýpli ornaşmasa, frazeologizmleriň düzümine girmeýär. Bu ýagdaý türkmen dilindäki frazeologizmlere hem degişlidir. Türkmen dilindäki frazeologizmleriň birenteginiň düzüminde dini däp-dessurlar, dini düşünjeler bilen baglanyşykly sözler ýygy-ýygydan gabat gelýär. Munuň sebäbi, türkmen halkynyň yslam dinini kabul edeninden bäri geçen döwürde köpsanly sözüň arap, pars dillerinden türkmen diline aralaşyp, diliň leksikasynda belli bir orun eýelemegi, ýagny diliň şol sözleri kabul edip, öz sözlük düzümine siňdirmegi bilen baglanyşyklydyr.Beýle diýildigi, diliň leksikasynda köp wagtyň dowamynda ulanylyp, wagtyň synagyndan geçmedik sözleriň frazeologizmleriň düzümine aralaşyp bilmeýändigini aňladýar. Öňde belläp geçişimiz ýaly, düzüminde dini düşünjeler bilen baglanyşykly sözleri saklaýan frazeologizmleriň berýän göçme manysy din bilen bagly bolup hem, bolman hem biler. Ýöne, şonda-da frazeologizmiň düzümindäki dini häsiýetli söz şol frazeologizmiň umumy manysyna düýpli täsir edýär. Türkmen dilinde dini düşünjeler bilen baglanyşykly sözler diňe bir frazeologizmleriň däl eýsem, nakyllaryň, atalar sözlerinin düzüminde hem köp mukdarda duş gelýär. Bularyň düýpli ylmy derňewe sezewar edilmegi dil biliminiň halkyň medeniýeti bilen baglanyşykly bölüminiň, ýagny, lingwokulturologiýanyň täze maglumatlara eýe bolmagyna getirer.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. AÇYLOWA, G. (1977). Häzirki zaman türkmen dilinde durnukly söz düzümleri, Aşgabat.
  2. 2. ANNAMÄMMEDOW, A. (1965). H. Derýaýewiň “Ykbal” Romanynyň Frazeologiýasy. (Golýazma.kand.diss) Aşgabat.
  3. 3. Annanurow, A. (1961). Diliň Sözlük Sostawy Hakynda. Aşgabat.
  4. 4. ATAÝEW, S. (1959). Terjimäniň Käbir Meseleleri. Aşgabat.
  5. 5. AZYMOW, P. (1945). Türkmen Leksikologiýasy. Aşgabat.
  6. 9. MEREDOW, A. (1997). Magtymgulynyň Düşündirişli Sözlügi, I-II-III jildler, Gonbed Kabus.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

29 Eylül 2021

Kabul Tarihi

25 Kasım 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 5 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA65MX82UT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Tagandurdy, B. (2021). TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 5(2), 99-105. https://izlik.org/JA65MX82UT
AMA
1.Tagandurdy B. TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY. MİKAD. 2021;5(2):99-105. https://izlik.org/JA65MX82UT
Chicago
Tagandurdy, Bekjayew. 2021. “TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 5 (2): 99-105. https://izlik.org/JA65MX82UT.
EndNote
Tagandurdy B (01 Aralık 2021) TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 5 2 99–105.
IEEE
[1]B. Tagandurdy, “TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY”, MİKAD, c. 5, sy 2, ss. 99–105, Ara. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65MX82UT
ISNAD
Tagandurdy, Bekjayew. “TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 5/2 (01 Aralık 2021): 99-105. https://izlik.org/JA65MX82UT.
JAMA
1.Tagandurdy B. TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY. MİKAD. 2021;5:99–105.
MLA
Tagandurdy, Bekjayew. “TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 5, sy 2, Aralık 2021, ss. 99-105, https://izlik.org/JA65MX82UT.
Vancouver
1.Bekjayew Tagandurdy. TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY. MİKAD [Internet]. 01 Aralık 2021;5(2):99-105. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65MX82UT

MİLLİ KÜLTÜR ARAŞTIRMALARI DERGİSİ OLARAK TÜRK BİRLİĞİ KONGRELERİNE DESTEĞİMİZ SÜRMEKTEDİR. 


22-24 Aralık tarihlerinde Akdeniz'in İncisi Alanya'da gerçekleşen "V. Uluslararası Akdeniz Bilimsel Araştırmalar Kongresi"  dergimiz MİKAD ve Alanya Belediyesi'nin işbirliği ile gerçekleşmiştir. MİKAD olarak Türk bilim dünyasına katkı sunmaya devam etmekten onur duymaktayız.


DERGİMİZİN TÜRK DÜNYASINA AKADEMİK BAKIŞI

Milli Kültür Araştırmaları Dergisi akademik yayın hayatı, "Turan Kurultayı" sonuçları ile paralel yöndedir ve bu hedefler doğrultusunda yayın yapmaktadır. 

Sonuç bildirgesi ana teması: Köklere inemezseniz göklere yükselemezsiniz..

Hedefi: 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır…

Macaristan’ın Başkenti Budapeşte yakınlarında Bugac’ta düzenlenen TURAN KURULTAYI’nda Türk soyundan gelen Macar, Azeri, Avar, Başkurt, Bulgar, Balkar, Buryat, Çuvaş, Gagavuz, Kabardino, Karaçay, Karakalpak, Kazak, Kırgız,Kumuk, Moğol, Nogay, Oğuz, Özbek, Tatar, Tuva, Türkmen, Uygur ve Yakut boyları bir araya gelerek aşağıdaki kararları almıştır…

1) Ümitlerimizi yeşerten Türk Devletler Teşkilatı’nın kurulması memnuniyetle karşılanmıştır.

2) Bütün dünyaya adından bahsettiren Türk Devletler Teşkilatı daha aktif hâle getirilmelidir.

3) Bu bağlamda Türk Devletler Teşkilatının ikinci ve üçüncü halkaları mutlaka kurulmalıdır.

4) Teşkilatın kurulacak ikinci ve üçüncü halkalarında, “Türk Devletler Teşkilatında biz neden yokuz” diyen pek çok devlet gibi, Balkanlar’dan Moğolistan’a, Uyguristan’dan-Kore’ye kadar bütün akraba toplulukları yer almalıdır.

5) Bunun dışında; Özellikle Balkan Türkleri olmak üzere, Kamboçya’dan-Sri Lanka Türklerine, Pakistan ve Himalaya’daki Türklerden, Girit Türklerine, Libya’da ki Türklerden-Irak’taki Türkmenelindeki Türklere, Romanya Türklerinden-Kırım’a, Nijer’de yaşayan Tuaregler’den-Doğu Afrika’da ve Ortadoğu’da yaşayan Osmanlı Türkü’nün torunlarına, Sibirya’dan Kafkaslara, Tacikistan’a kadar hiçbir oba ve aşiretleri dışarıda bırakmadan temsilci alınması zarûrî olmuştur.

6) İşte öyle bir yapıya büründürülecek Türk Devletler Teşkilatı’nın önemli çalışması hâline gelen TURAN KURULTAYI için teklifimiz; bundan böyle dönüşümlü olarak her iki yılda bir diğer Türk Cumhuriyetlerinin birinde, olimpiyat oyunlarıyla, ekonomik ve kültürel oturumlarıyla kısaca her yönüyle icrâ edilmelidir.

7) Bugün Türk Devletler Teşkilâtının kurulması gibi; Turan Birliğini kurma mücâdelesi için, tam 100 yıl önce şehit düştüğü 4 Ağustos 1922’ye kadar, işgaldeki Türk Devletlerini kurtararak TURAN bayrağı altında biraraya getirmek isteyen Enver Paşa unutulmamalıdır. Anıtı dikilmeli, hayatı ve mücadelesi film yapılarak gelecek nesillere aktarılmalıdır.

8)Türk Devletler Teşkilatının bünyesinde ortak ordu, ortak pazar ve ortak parlamento kurulmalı ve üçer aylık dönemlerde Macaristan Parlamentosunda toplanarak yapılan çalışmalar gözden geçirmelidir.

10) Yine TDT bünyesinde Türk Dünyası Stratejik Araştırmalar Merkezi ve Türk Dünyası Araştırmalar Enstitüsü,Türk Dünyası Akademisyenler Birliği, Türk Dünyası Tarım Birliği (hayvancılık dahil), Tür Dünyası Sağlık Teşkilatı ve Türk Dünyası Arama Kurtarma (TÜDAK) kurulmalıdır.

11) Türk Dünyası Ekomomik Formu iki yılda bir Türk Dünyasının kalbi konumundaki Aşkabat’ta yapılmalıdır.

12) Türk Dünyası Bilim Olimpiyatları iki yılda bir Özbekistan’da icra edilmelidir.

13) Türk Dünyası Uzay Araştımaları Enstitüsü kurularak Kazakistan’da her yıl toplanmalıdır.

14) Türk Teknofest Festivali her yıl Türkiye’de yapılmalıdır.

15)Türk Dünyası Yüksek Öğrenim Kurumu kurulmalı, Türk Dünyasındaki üniversitelerin denkliği için üniversitelerde ıslah çalışmaları yapılmalıdır.

16) Türk Dünyası Hekimler Birliği Kurularak her yıl Azerbaycan’da biraraya gelmelidir.

17) Türk Dünyası Bilim Ödülleri düzenlenmeli ve iki yılda bir yapılan Turan Kurultayında sahiplerine takdim edilmelidir.

18) Türk Dünyası Film Festivali ve Türk Dünyası Erovizyon Müzik yarışmaları dönüşümlü olarak Kırgızistan’da birer yıl arayla yapılarak dereceye girenlere ödülleri verilmelidir.

19) Merkezi İstanbul’da olan Türk Dünyası Belediyeler Birliği “iş birliği-güç birliği” kapsamında genişletilerek, en küçük belediyelere kadar bütün Türk Dünyasını kapsayacak şekilde dizayn edilmelidir.

20) Türk Dünyası Kültür, sanat, edebiyat çalıştayları yapılarak Türk Dünyasının ortak değerleri, özellikle Dede Korkut, Nasrettin Hoca, Atilla, Timur, Uluğ Bey, Ali Kuşçu gibi önemli şahsiyetler anlatılmalıdır.

21) “Tarihini bilmeyen milletlerin coğrafyasını başkaları çizer” düsturuyla, Türk Dünyası ortak tarihi yeniden yazılmalıdır. Bunun İçin “Millî Tatihçiler Şurâsı” âcilen kurulmalıdır.

22) Başta Doğu Türkistan olmak üzere Musul-Kerkük, Kıbrıs, Kırım, Batı Trakya gibi Türk Bölgelerinin statüleri uluslararası platformlarda sürekli dile getirilerek, layık oldukları konuma gelene kadar dünya gündeminde kalmaları sağlanmalıdır.

Bütün dünya bilmelidir ki, 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır.

Turan Kurultayı Bilim Kurulu


TURAN KURULTAYI SONUÇ BİLDİRGESİ..
Budapeşte, 13.08.2022