TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY

Bekjayew Tagandurdy

TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY

Öz

Türkmen dilindäki frazeologizmleriň düzümi, oňa girýän sözler köplenç babatda, halkyň taryhy, durmuşy, ýaşaýşy bilen baglanyşyklydyr. Söz halk tarapyndan ýüzlerçe ýyllaryň dowamynda ulanylyp, şol dilde gepleýän adamlaryň aňyna düýpli ornaşmasa, frazeologizmleriň düzümine girmeýär. Bu ýagdaý türkmen dilindäki frazeologizmlere hem degişlidir. Türkmen dilindäki frazeologizmleriň birenteginiň düzüminde dini däp-dessurlar, dini düşünjeler bilen baglanyşykly sözler ýygy-ýygydan gabat gelýär. Munuň sebäbi, türkmen halkynyň yslam dinini kabul edeninden bäri geçen döwürde köpsanly sözüň arap, pars dillerinden türkmen diline aralaşyp, diliň leksikasynda belli bir orun eýelemegi, ýagny diliň şol sözleri kabul edip, öz sözlük düzümine siňdirmegi bilen baglanyşyklydyr.Beýle diýildigi, diliň leksikasynda köp wagtyň dowamynda ulanylyp, wagtyň synagyndan geçmedik sözleriň frazeologizmleriň düzümine aralaşyp bilmeýändigini aňladýar. Öňde belläp geçişimiz ýaly, düzüminde dini düşünjeler bilen baglanyşykly sözleri saklaýan frazeologizmleriň berýän göçme manysy din bilen bagly bolup hem, bolman hem biler. Ýöne, şonda-da frazeologizmiň düzümindäki dini häsiýetli söz şol frazeologizmiň umumy manysyna düýpli täsir edýär. Türkmen dilinde dini düşünjeler bilen baglanyşykly sözler diňe bir frazeologizmleriň däl eýsem, nakyllaryň, atalar sözlerinin düzüminde hem köp mukdarda duş gelýär. Bularyň düýpli ylmy derňewe sezewar edilmegi dil biliminiň halkyň medeniýeti bilen baglanyşykly bölüminiň, ýagny, lingwokulturologiýanyň täze maglumatlara eýe bolmagyna getirer.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. AÇYLOWA, G. (1977). Häzirki zaman türkmen dilinde durnukly söz düzümleri, Aşgabat.
2. ANNAMÄMMEDOW, A. (1965). H. Derýaýewiň “Ykbal” Romanynyň Frazeologiýasy. (Golýazma.kand.diss) Aşgabat.
3. Annanurow, A. (1961). Diliň Sözlük Sostawy Hakynda. Aşgabat.
4. ATAÝEW, S. (1959). Terjimäniň Käbir Meseleleri. Aşgabat.
5. AZYMOW, P. (1945). Türkmen Leksikologiýasy. Aşgabat.
9. MEREDOW, A. (1997). Magtymgulynyň Düşündirişli Sözlügi, I-II-III jildler, Gonbed Kabus.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Bekjayew Tagandurdy ^*
Turkmenistan

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

29 Eylül 2021

Kabul Tarihi

25 Kasım 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 5 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA65MX82UT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tagandurdy, B. (2021). TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 5(2), 99-105. https://izlik.org/JA65MX82UT

AMA

1.Tagandurdy B. TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY. MİKAD. 2021;5(2):99-105. https://izlik.org/JA65MX82UT

Chicago

Tagandurdy, Bekjayew. 2021. “TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 5 (2): 99-105. https://izlik.org/JA65MX82UT.

EndNote

Tagandurdy B (01 Aralık 2021) TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 5 2 99–105.

IEEE

[1]B. Tagandurdy, “TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY”, MİKAD, c. 5, sy 2, ss. 99–105, Ara. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65MX82UT

ISNAD

Tagandurdy, Bekjayew. “TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 5/2 (01 Aralık 2021): 99-105. https://izlik.org/JA65MX82UT.

JAMA

1.Tagandurdy B. TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY. MİKAD. 2021;5:99–105.

MLA

Tagandurdy, Bekjayew. “TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 5, sy 2, Aralık 2021, ss. 99-105, https://izlik.org/JA65MX82UT.

Vancouver

1.Bekjayew Tagandurdy. TÜRKMEN DILINDÄKI FRAZEOLOGIZMLERDE DIN BILEN BAGLY SÖZLERIŇ ULANYLYŞY. MİKAD [Internet]. 01 Aralık 2021;5(2):99-105. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65MX82UT