SUÇA VE SUÇLUYA TOPLUMSAL DAMGA: NİĞDE İLİ ÖRNEĞİ

Cezaevi ve mahkûmlar hemen her çağda ve her toplumda sosyolojik olarak araştırma konusu olmuşlardır. Hüküm giymiş ve tutuklanmış olan mahkûmların yaşadığı yer olan cezaevleri, sosyal hayat içinde görünmeyen yerler olması ve suçlu bireylerin toplumsal normları ihlal eden fiilleri nedeniyle hapsolunması nedeniyle sosyologların buraya ilgisini çekmektedir. Artan bu ilgi üzerinden suç-suçluluk ilişkisi temelinden hareketle bu çalışmamızda hem teorik hem de uygulamalı olmak üzere birbirini tamamlayan iki faktör yer almaktadır. Teorik bölümünde suç, suçluluk, suçu açıklamaya dayalı teoriler ve sosyolojik analiz yapmamızı sağlayacak damgalama ve buna bağlı etiketleme teorilerine ve bunun sosyal olgularına (sosyal dışlanma vb.) yer verilmektedir. Uygulama kısmında ise Niğde özelinde herhangi bir suç nedeniyle hapishane geçmişi olan 20 kişiyle derinlemesine yapılmış ikili görüşmelere ve soru cevap tekniğine dayanmaktadır. Öte yandan bireysel ilişkiler aracılığıyla kurulan ilişkilerde farklı suçlara nehir söyleşisi yani otobiyografik söyleşi yöntemi ile ulaşılarak kartopu yöntemiyle örneklem oluşturulmuştur. Yapılan görüşmeler, mümkün olduğunca kişilerle yalnız yapılmış olup, kişinin geçmişe dönük tarihini hatırlayacağı sorularla ve söyleşi şeklinde yapılmıştır. Araştırmanın amacı, total kurum olan hapishanelerden çıkan insanların toplumdaki konumunu ve toplumsal hayata uyum sorunlarını, bu durumun suçlara göre değişip değişmediğini tespit etmek ve hükümlülerin cezaevi sonrası iş bulma konusundaki sıkıntılarını araştırmaktır. Araştırmamız da suçlu cezasını çektiği halde toplum nezdinde suçun devam edildiği ve kişi hapishane sonrası bedeli ödenemez bir şekilde suçlu olduğu hipotezi doğrulanmıştır. Dolayısıyla çoğu mahkûmların, toplum etiketlediği için suçlu bu etiketi içselleştirip meşrulaştırarak, suç işlemeye devam ettikleri tespit edilmiştir.