Toledo Koleksiyonu: Sebepleri ve Sonuçlarıyla İlk Oryantalist Çalışmalar

Toledo, Müslümanların hâkimiyeti altına girmeden önce de sonra da çok
etnik kökenli, çok dinli ve çok kültürlü bir yapıya sahip olmuştur. Toledo’nun
bu şöhreti, Arapça’dan Latince’ye yapılan ilk çevirilere ev sahipliği
yapmış olmasıyla taçlanmıştır. Tarihe “Toledo Koleksiyonu” olarak
geçen çalışmanın ilk zamanlarında Tıp, Astronomi, Geometri, Matematik
gibi alanlarda tercümeler yapılmış; daha sonra Haçlı Seferlerinin de etkisiyle
başta Kur’an olmak üzere Peter the Venerable’ın öncülüğünde halk
arasında yaygın olan dini metinlerin bir kısmının Latince’ye çevirisi gerçekleştirilmiştir.
Böylece hem Batı’da var olan İslam algısında farklılaşma
sağlanmış hem de bu tercüme metinlerden yararlanılarak İslam’a karşı
reddiyeler/polemikler yazılmaya başlanmıştır. Bu kapsamlı etkisinden dolayı,
çevirilerin ilk oryantalist çalışmalar olarak tanımlanması mümkündür.
Müslümanların meydana getirdikleri entelektüel birikimle IX.
yüzyılda yarattıkları Rönesans, Toledo Koleksiyonundaki çeviriler sonucunda
Batı’da XII. yüzyılda ilk Rönesans olarak adlandırılan uyanışı tetiklemiştir.
Çalışmamız Toledo koleksiyonunu çevirmenleri ve tercüme edilen
kitapları bağlamında ele almakta ve Doğuda ve Batıdaki sonuçlarıyla incelemektedir.