Research Article

Ortaokullarda Dezavantajlılığın Öğrencilere Maliyeti

Volume: 54 Number: 247 August 1, 2025
EN TR

Ortaokullarda Dezavantajlılığın Öğrencilere Maliyeti

Öz

Eğitim, bireylerin kişisel gelişimlerini, toplumsal entegrasyonlarını ve ekonomik refahlarını arttırmada kritik bir rol oynar. Ancak, dezavantajlılık durumunda olan öğrenciler için eğitim süreci birçok engel ve zorlukla doludur. Bu bakımdan araştırmada, okulların dezavantajlı öğrenci profilini, dezavantajlı öğrencileri tespit etme yollarını ve dezavantajlılığın öğrenciler üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerine dayalı gerçekleştirilen çalışmada olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırma Antalya ili Kepez ilçesinde yüksek dezavantajlı öğrenci oranına sahip on okulda görev yapan 19 okul yöneticisi, 33 öğretmen ve 26 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri katılımcılarla yüz yüze gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Elde edilen araştırma verileri MAXQDA 2020 nitel veri analiz yazılımında içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre okullarda ailesel, bireysel, çevresel ve sosyokültürel özelliklere bağlı farklı açılardan dezavantajlı öğrenciler bulunmaktadır. Dezavantajlı öğrencilerin tespiti için okullarda belge/formlar ve etkileşime dayalı yollar kullanılmaktadır. Dezavantajlılık öğrenciler üzerinde akademik, sosyal, psikolojik, davranışsal, fiziksel ve diğer açılardan birçok etki oluşturmaktadır. Bu bakımdan araştırmada dezavantajlı olmanın öğrencilerin eğitim hayatına etkilerinin oldukça geniş kapsamlı ve ciddi olduğu, bu durumun öğrencilerin eğitim süreçlerinde pek çok açıdan eşitsizliklere yol açtığı belirlenmiştir. Bu nedenlere bağlı olarak da dezavantajlı öğrencilere yönelik destek ve çözüm programlarının hayata geçirilmesinin eğitim sisteminin öncelikli hedeflerinden biri olması gerektiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Ethical Statement

Bu araştırma, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Sosyal ve Beşerî Bilimler kurulunun 25/05/2022 tarihli E-79673485-302.08.01-163642 sayılı kararı ile alınan izinle yürütülmüştür.

References

  1. Adaman, F., & Keyder, Ç. (2005). Poverty and social exclusion experienced in slum and collapsed areas of big provinces in Turkey (Türkiye’de büyük kentlerin gecekondu ve çöküntü mahallelerinde yaşanan yoksulluk ve sosyal dışlanma). Ankara: Ministry of Labor and Social Security and European Commission Delegation of Turkey.
  2. Arslan, A. (2018). Türkiye’de dezavantajlı ve risk altındaki çocuklara yönelik kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetleri: Bir kurumsal sosyal sorumluluk projesi incelemesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ sayfasından erişilmiştir.
  3. Aykurt, A. Y. (2020). 21. yüzyılda sosyal sorunlar ve dezavantajlı gruplar. Journal of Awareness (JoA), 5(3), 427-448. https://doi.org/10.26809/joa.5.031
  4. Bakış, O., Levent, H., İnsel, A. ve Polat, S. (2009). Türkiye’de eğitime erişimin belirleyicileri. Türkiye’de eğitimde eşitliğin geliştirilmesi için verilere dayalı savunu projesi araştırma raporu. İstanbul: Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi. http://www.egitimreformugirisimi.org/wpcontent/uploads/2017/03/TurkiyedeEgitimeErisiminBelirleyicileri-1.pdf sayfasından erişilmiştir.
  5. Bayır, Ö. G. (2019). Dezavantajlı gruptaki çocuklarla eğitim süreci: Sınıf öğretmeni adaylarının görüşleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 451-464. https://eds.p.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=0&sid=2c834704-e0b6-4337-af49-a95bfe0c2283%40redis sayfasından erişilmiştir.
  6. Börü, N. (2019). İlk okullarda sosyal adaletin gelişimine yönelik uygulamaların ve okul müdürlerinin liderlik davranışlarının değerlendirilmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 10(20), 132-164. https://dergipark.org.tr/en/pub/eibd/issue/51497/668383 sayfasından erişilmiştir.
  7. Chiu, M. M., & Walker, A. (2007). Leadership for social justice in Hong Kong schools. Journal of Educational Administration, 45(6), 724-739. https://doi.org/10.1108/09578230710829900
  8. Conger, R. D. & Donnellan, M.B. (2007). An interactionist perspective on the socioeconomic context of human development, Annual Review of Psychology, 58, 175-199. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.58.110405.085551

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Education Management

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 1, 2025

Submission Date

October 31, 2024

Acceptance Date

April 7, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 54 Number: 247

APA
Şimşek, A., & Önder, E. (2025). Ortaokullarda Dezavantajlılığın Öğrencilere Maliyeti. Milli Eğitim Dergisi, 54(247), 1505-1536. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1576314