Research Article

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Eğitiminde Küresel İklim Değişikliğine Karşılaştırmalı Bakış: Türkiye ve İsveç Örneği

Volume: 55 Number: 252 November 1, 2026
EN TR

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Eğitiminde Küresel İklim Değişikliğine Karşılaştırmalı Bakış: Türkiye ve İsveç Örneği

Abstract

Bu makale, Türkiye ve İsveç’in sosyal bilgiler eğitiminde yer alan öğretim programları ve ders kitaplarında küresel iklim değişikliğinin temsiline ilişkin yaklaşımları karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmada, iklim değişikliği teması çevresel, ekonomik, sosyal ve politik boyutlarda analiz edilmiş; iki ülkenin öğretim programları ve ders kitapları nitel doküman analizi yöntemiyle sistematik olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, her iki ülkede de çevresel boyutun belirgin biçimde yer aldığını göstermektedir. Ancak İsveç’in sosyal bilgiler eğitimine yönelik öğretim programı ve ders kitaplarında diğer dört boyutun iklim adaleti, toplumsal eşitsizlik, politikalar ve uluslararası iş birliği gibi çok boyutlu temalarla makro düzeyde ve küresel ölçekli eleştirel bir perspektifle işlendiğini göstermektedir. Buna karşın, Türkiye’de iklim değişikliği çoğunlukla bireysel sorumluluk, yerel çevre sorunları ve mikro ölçekli uygulamalar üzerinden ele alınmakta; sosyal ve politik boyutlar daha sınırlı ve dolaylı biçimde temsil edilmektedir. Bununla birlikte, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) ile sürdürülebilirlik eğitimi alanında güçlü adımlar atıldığı ve öğretim programının daha bütüncül bir yapıya kavuşma yönünde gelişmekte olduğu da gözlemlenmektedir. Bu çalışma, küresel iklim değişikliği eğitimin yalnızca çevresel etkilerle sınırlı kalmaması; adalet, eşitlik, yönetişim ve kolektif sorumluluk gibi temalarla bütünleşik, çok boyutlu ve eylem odaklı bir öğrenme anlayışıyla yapılandırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, İsveç’in bütüncül yaklaşımı, Türkiye’deki eğitim politikalarının geliştirilmesi için öneriler sunmaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Destekleyen kurum yoktur.

Project Number

Proje numarası yoktur.

Ethical Statement

Etik ilkelere uyulmuştur.

References

  1. Almgren, H. (2020). Utkık Smakprov S0 4-6 Samhällskunskap Lärobok Gleerups Utbildning. AB.
  2. Apple, M. (1993). Official Knowledge: Democratic Education in a Conservative Age. Routledge.
  3. Aras, S. (2022). Küresel iklim değişikliğinin neden olduğu afetler konusunda tasarım odaklı düşünmenin kullanılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.
  4. Barak, B., & Gönençgil, B. (2020). Dünyada ve Türkiye’de ortaokul öğretim programlarının iklim değişikliği eğitimi yaklaşımına göre karşılaştırılması. Journal of Geography, 39, 1-20. https://doi.org/10.26650/JGEOG2019-0039
  5. Birleşmiş Milletler. (2015). Dünyamızı dönüştürmek: Sürdürülebilir kalkınma için 2030 gündemi.
  6. Biström, L., & Lundström, R. (2020). Textbooks and action competence for sustainable development: An analysis of Swedish lower secondary level textbooks in geography and biology. Environmental Education Research, 26(3), 363-378. https://doi.org/10.1080/13504622.202 0.1853063
  7. Bleazby, J., G. Burgh, S. Thornton, M. Graham, A. Reid, & I. Finefter-Rosenbluh. (2023). Teaching about climate change in the midst of ecological crisis: Responsibilities, challenges, and possibilities.” Educational Philosophy and Theory, 55(10), 1087–1095. https://doi.org/10.1 080/00131857.2023.2211260 .
  8. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Comparative and Cross-Cultural Education, Social Studies Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 1, 2026

Submission Date

May 30, 2025

Acceptance Date

February 22, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 55 Number: 252

APA
Çilek, P., & Gökçe, N. (2026). 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Eğitiminde Küresel İklim Değişikliğine Karşılaştırmalı Bakış: Türkiye ve İsveç Örneği. Milli Eğitim Dergisi, 55(252), 1757-1794. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1709476
AMA
1.Çilek P, Gökçe N. 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Eğitiminde Küresel İklim Değişikliğine Karşılaştırmalı Bakış: Türkiye ve İsveç Örneği. Milli Eğitim Dergisi. 2026;55(252):1757-1794. doi:10.37669/milliegitim.1709476
Chicago
Çilek, Pınar, and Nazlı Gökçe. 2026. “5. Sınıf Sosyal Bilgiler Eğitiminde Küresel İklim Değişikliğine Karşılaştırmalı Bakış: Türkiye Ve İsveç Örneği”. Milli Eğitim Dergisi 55 (252): 1757-94. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1709476.
EndNote
Çilek P, Gökçe N (November 1, 2026) 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Eğitiminde Küresel İklim Değişikliğine Karşılaştırmalı Bakış: Türkiye ve İsveç Örneği. Milli Eğitim Dergisi 55 252 1757–1794.
IEEE
[1]P. Çilek and N. Gökçe, “5. Sınıf Sosyal Bilgiler Eğitiminde Küresel İklim Değişikliğine Karşılaştırmalı Bakış: Türkiye ve İsveç Örneği”, Milli Eğitim Dergisi, vol. 55, no. 252, pp. 1757–1794, Nov. 2026, doi: 10.37669/milliegitim.1709476.
ISNAD
Çilek, Pınar - Gökçe, Nazlı. “5. Sınıf Sosyal Bilgiler Eğitiminde Küresel İklim Değişikliğine Karşılaştırmalı Bakış: Türkiye Ve İsveç Örneği”. Milli Eğitim Dergisi 55/252 (November 1, 2026): 1757-1794. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1709476.
JAMA
1.Çilek P, Gökçe N. 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Eğitiminde Küresel İklim Değişikliğine Karşılaştırmalı Bakış: Türkiye ve İsveç Örneği. Milli Eğitim Dergisi. 2026;55:1757–1794.
MLA
Çilek, Pınar, and Nazlı Gökçe. “5. Sınıf Sosyal Bilgiler Eğitiminde Küresel İklim Değişikliğine Karşılaştırmalı Bakış: Türkiye Ve İsveç Örneği”. Milli Eğitim Dergisi, vol. 55, no. 252, Nov. 2026, pp. 1757-94, doi:10.37669/milliegitim.1709476.
Vancouver
1.Pınar Çilek, Nazlı Gökçe. 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Eğitiminde Küresel İklim Değişikliğine Karşılaştırmalı Bakış: Türkiye ve İsveç Örneği. Milli Eğitim Dergisi. 2026 Nov. 1;55(252):1757-94. doi:10.37669/milliegitim.1709476