OKUL MÜDÜRLERİNİN 2023 EĞİTİM VİZYON BELGESİNDE YER ALAN YÖNETİCİLERİN MESLEKİ GELİŞİMLERİNE İLİŞKİN DÜZENLEMELERE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Öz: Bu araştırmada, okul yöneticilerinin 2023 Eğitim Vizyonu belgesinde geçen mesleki gelişimle ilgili politikalar hakkında görüş ve önerilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması bağlamında şekillendirilmiş olup, veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada görüşlerine başvurulan örneklem grubunu, 2018-2019 eğitim öğretim yılında Erzincan ilinde görev yapmakta olan ve amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan kolay ulaşılabilir örneklemeyle belirlenen 22 yönetici oluşturmaktadır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Veri analizi sürecinde NVivo 9.0 programından yararlanılmıştır. Yapılan analiz sonucunda, yöneticiler okul yöneticiliğine atama işlemlerinde yazılı sınav ve nesnel ölçütlerin birlikte kullanılmasını, okul yöneticiliğinin mesleki uzmanlık becerisine dayalı profesyonel bir kariyer alanı olarak yapılandırılmasını ve okul yöneticiliğinde yatay ve dikey kariyer uzmanlığının getirilmesini çoğunlukla olumlu karşıladıkları tespit edilmiştir. Ayrıca elverişsiz şartlarda görev yapan yöneticilere yeni bir teşvik mekanizmasının getirilmesinin ve Öğretmenlik Meslek Kanunu’nun çıkarılmasının yöneticilerce çoğunlukla olumlu karşılandığı sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak yöneticilerin mesleki gelişimlerine yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Keywords

• Eğitim politikaları,Eğitim Vizyon Belgesi,Okul müdürleri

References

1. Ada, Ş., Akan, D., Ayık, A., Yıldırım, İ. ve Yalçın, S. (2013). “Öğretmenlerin Motivasyon Etkenleri”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17 (3), 151-166.
2. Ağaoğlu, E., Altınkurt, Y., Yılmaz, K. ve Karaköse, T. (2012). “Okul Yöneticilerinin Yeterliklerine İlişkin Okul Yöneticilerinin ve Öğretmenlerin Görüşleri: Kütahya İli”. Eğitim ve Bilim, 37 (164), 159-175.
3. Akçadağ, T. (2014). “Okul Yöneticilerinin Bakış Açılarıyla Yöneticilerin Yetiştirilme, Atama Ve Yer Değiştirmeleri; Sorunlar Ve Çözümler”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim FakültesiDergisi, 29, 135‐150.
4. Akın, U. (2012). “Okul Yöneticilerinin Seçimi Ve Yetiştirilmesi: Türkiye Ve Seçilmiş Ülkelerden Farklı Uygulamalar, Karşılaştırmalar”, AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12 (2), 1-30.
5. Alabaş, R., Kamer, T. ve Polat, Ü. (2012). “Öğretmenlerin Kariyer Gelişimlerinde Lisansüstü Eğitim: Tercih Sebepleri Ve Süreçte Karşılaştıkları Sorunlar, e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(4), 89-107.
6. Altın, F. ve Vatanartıran, S. (2014). “Türkiye’de Okul Yöneticisi Yetiştirme, Atama ve Sürekli Geliştirme Model Önerisi”, Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD). 15(2). 17-35.
7. Altun, T. (2011), “INSET (In-Service Education and Training) and Professional Development of Teachers: A Comparison of the UK and Turkish Cases”, US-China Education Review A, 1(6), 846-858.
8. Altun, T. ve Cengiz, E. (2012). “İlköğretim II. Kademe Branş Öğretmenlerinin Mesleki Gelişim Fırsatları Hakkındaki Görüşleri”, International Online Journal of Educational Sciences, 2012, 4 (3), 672-690.

9. Aslanargun, E. (2011). “Türkiye’de Okul Yönetimi Ve Atama Yönetmelikleri”, E- Journal of New World Sciences Acedemy, 6(4), 2647-2659.
10. Aygün, B. ve Bostan M. (2019), “İlköğretim Matematik Öğretmenlerinin Mesleki Gelişimi: Matematik Koçluğu”, İlköğretim Online, 18(1), 52-77.
11. Aytekin, Z., (2009). Okul Yöneticilerinin Yetiştirilmesi ve Atanması Konusunda Öğretmenlerin Görüşleri, (Yüksek Lisans Tezi), Ankara: Gazi Üniversitesi EBE.
12. Ball, D. L., ve Cohen, D. K. (1999). Developing practice, developing practitioners: Toward a practice-based theory of professional educa-tion. In L. Darling-Hammond & G. Sykes (Eds.), Teaching as the learning profession: Handbook of policy and practice (pp. 3-32). San Francisco: Jossey-Bass.
13. Balyer, A., ve Gündüz, Y. (2011). “Değişik Ülkelerde Okul Müdürlerinin Yetiştirilmesi: Türk Eğitim Sistemi İçin Bir Model Önerisi”, Kuramsal Eğitimbilim, 4 (2), 182-197.
14. Baş, E. A. ve Şentürk, İ. (2017). “Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirilmelerine İlişkin Yönetmelik Hakkında Okul Yöneticilerinin Görüşleri”, OMÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(2). 119-143
15. Başer, N., Narlı, S. ve Günhan, B. (2005). “Öğretmenlerin Lisansüstü Eğitim Almalarında Yaşanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri”, Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 17: 129-135.
16. Boyle, W. F., Lamprianou, I., Boyle, T. (2005). “A longitudinal study of teacher change: what makes professional development effective? Report of the Second Year of the Study.” Journal of School Effectiveness and School Improvement, 16(1), 1-27.
17. Bozkurt, C., ve Bellibaş, M. Ş. (2016). “Administrators’ and teachers’ perceptions regarding the selection method and qualifications of school administrators”, Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 6 (1), 46-74.
18. Bümen, N. T. (2009). İlk ve Ortaöğretim Öğretmenlerinin Özyeterlik İnançlarının İncelenmesi: İzmir İli Örneği, 18. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı.
19. Bümen, N.T., Ateş, A. Çakar, E. Ural, G. & Acar, V. (2012). “Türkiye Bağlamında Öğretmenlerin Mesleki Gelişimi: Sorunlar Ve Öneriler”, Milli Eğitim Dergisi. 41 (194), 31-50.
20. Büyüköztürk, Ş., Akbaba Altun, S., ve Yıldırım, K. (2010). Uluslararası öğretme ve öğrenme araştırması Türkiye ulusal raporu. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü.
21. Cemaloğlu, N. (2005). “Türkiye’de Okul Yöneticisi Yetiştirme Ve İstihdamı: Var Olan Durum, Gelecekteki Olası Gelişmeler Ve Sorunlar”, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25( 2), 249-274.
22. Çelik, V. (2015). Eğitimsel Liderlik, Ankara: Pegem A Yayınları.
23. Çetin, K. ve Yalçın, M. (2002). MEB yönetici eğitimi programlarının değerlendirilmesi. 21. Yüzyıl Eğitim Yöneticilerinin Yetiştirilmesi Sempozyumu Bildiriler: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınlanmayın No: 191.
24. Çınkır, S. (2010). “İlköğretim Okulu Müdürlerinin Sorunları: Sorun Kaynakları Ve Destek Stratejileri”, İlköğretim Online, 9(3), 1027-1036.
25. Çiftçi, E. (2008). Türkiye’de Milli Eğitim Bakanlığı Tarafından Müzik Öğretmenlerine Verilen Hizmet İçi Eğitimin İncelenmesi ve Müzik Öğretmenlerinin Hizmet İçi Eğitim İhtiyaçlarının Belirlenmesi, (Yayımlanmamış doktora tezi), Ankara.
26. Demir, S. B., ve Pınar, M. A. (2013). “2011 Yılı Yönetici Atama Ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin İçeriğine Ve Puanlama Ölçütlerine İlişkin Yönetici Görüşlerinin İncelenmesi”, Electronic Turkish Studies, 8(6), 123-143.
27. Demirli, C., Demirkol, M. ve Özdemir, T. Y. (2010). Çevrimiçi Öğrenme Topluluklarının Mesleki Gelişim Üzerindeki Etkisine Yönelik Öğretmen Görüşleri, IV. Uluslararası Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Sempozyumu, Selçuk Üniversitesi, 24-26 Eylül.
28. Demirtaş, H. ve Özer, N. (2014). “Okul Müdürlerinin Bakış Açısıyla Okul Müdürlüğü”, Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(1), 1‐24.
29. Demirtaş, H., Üstüner, M. ve Özer, N. (2007). “Okul Yönetiminde Karşılaşılan Sorunların Öğrencive Okul ile İlgili Değişkenler Açısından İncelenmesi”, Kuram ve Uygulamada Eğitim Yöne- timi, 51, 421-455.
30. Erdem, A.R. (2010). “İlköğretim ve Ortaöğretim Öğretmenlerinin Karşılaştığı Ekonomik Sorunlar ve Bu Ekonomik Sorunların Performanslarına Etkisi Konusundaki Görüşleri”, Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7 (1), 270-287.
31. Ertürk, R. (2016). “Öğretmenlerin İş Motivasyonları”, Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 2 (3), 1-15.
32. Gökdere, M. & Küçük, M. (2003). “Üstün Yetenekli Öğrencilerin Fen Eğitimindeki Durumu. Türkiye Örneklemi”, Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 3 (1), 101-124.
33. Gökdere, M. ve Çepni, S. (2004). “Üstün Yetenekli Öğrencilerin Fen Öğretmenlerinin Hizmet İçi İhtiyaçlarının Değerlendirilmesine Yönelik Bir Çalışma: Bilim Sanat Merkezi Örneklemi”, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi. (24) 2, 1-14.
34. Gökyer, N. (2012). “Öğretmenlerin Hizmet İçi Eğitim Sürecinde Karşılaştıkları Sorunlar Ve Öncelikli İhtiyaç Duydukları Konular”, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 16 (2), 233-267.
35. Guskey, T. R. (2000). Evaluating Professional Development, Thousand Oaks, CA: Corwin Press. Güçlü,
36. N.; Şahin, F., Tabak, B. Y. ve Sönmez, E. (2015). “Türkiye’de Okul Yöneticisi Görevlendirmeye İlişkin Yönetici Adayı Görüşleri”, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi,36(1), 51-71.
37. Gümüş, E. ve Ada, Ş. (2017). “Okul Müdürlerinin Katıldıkları Mesleki Gelişim Faaliyetleri Hakkındaki Görüşleri: Türkiye ve ABD Örnekleri”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43, 176-208.
38. Gürkan, H. ve Toprakçı, E. (2018). “İlkokul Müdürlerinin Mesleki Gelişimi”, E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9 (2), 64-81.
39. Habacı, İ., Karataş, E., Adıgüzel, F., Ürker, A. ve Atıcı, R. (2013). “Öğretmenlerin Güncel Sorunları”, International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8 (6), 263-277Hopkins,
40. D. ve Stern, D. (1996). “Quality teachers, quality schools: international perspectives and policy implications”, Teaching & Teacher Education, 12 (5), 501-517.http://2023vizyonu.meb.gov.tr, 2023 Eğitim Vizyonu, 23.07.2019. http://oygm.meb.gov.tr/www/ogretmen-strateji-belgesi-yayimlandi/icerik/406.ÖğretmenStrateji Belgesi, 17.07.2019. http://rt3nc.ncdpi.wikispaces.net/file/view/design+checklist.pdf., “Characteristic of effective Professional development: A checklist”, Hunzicker, J., 28.08.2019.
41. http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/09/20130907-4.html. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği, 10.07.2019.
42. https://tedmem.org/yayin/ogretmenlik-meslek-kanunu-oneri-metni, Öğretmenlik Meslek Ka- nunu Öneri Metni, 23.07.2019.
43. Işık, H. (2003). “Okul Müdürlerinin Yetiştirilmelerinde Yeni Bir Model Önerisi”, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24, 206-211.
44. Jeanpierre, B., Oberhauser, K., Freeman, C. (2005). “Characteristics of Professional Development That Effect Change in Secondary Science Teachers’ Classroom Practices”, Journal of Rese- arch in Science Teaching, 42(6), 668-690.
45. Kaya, S. ve Kartallıoğlu, S. (2010). “Okul Temelli Mesleki Gelişim Modeline Yönelik Koordinatör Görüşleri”, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Dergisi, 10 (2), 115-130.
46. Kayabaş, Y. (2008). “Öğretmenlerin Hizmet İçi Eğitimde Yetiştirilmesinin Önemi ve Esasları”,Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, (2) 9-32.
47. Kayıkçı, K. (2013). “Türkiye’de Kamu ve Eğitim Alanında Sendikalaşma ve Öğretmen İle Okul Yöneticilerinin Sendikalardan Beklentileri”, Amme İdaresi Dergisi, 46(1), 99-126.
48. Kıldan, O. (2008). Yapılandırmacı Yaklaşıma Göre Okul Öncesi Öğretmenlerine Verilen Hizmet İçi Eğitimin Öğretmen Çocuk Ve Öğretmen Ebeveyn İlişkilerine Etkisi, (Yayımlanmamış doktora tezi), Ankara: Gazi Üniversitesi.
49. Konan, N., Bozanoğlu, B. ve Çetin R. B. (2017). “Okul Müdürü Görevlendirmeye İlişkin Müdür Görüşleri”, Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry (TOJQI). 8 (3). 323-349.
50. Korkmaz, M. (2005). “Okul yöneticilerinin yetiştirilmesi: Sorunlar- Çözümler ve Öneriler”, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(3), 237- 252.
51. Lee, G. E. A. (1996). “Teaching visually impaired students in a multimedia-enriched environment”, THE Journal: Technological Horizons in Education,. (23), 88-90.
52. Loucks-Horsley, S., Love, N., Stiles, K. E., Mundry, S., ve Hewson, P. W. (2003). Designing professional development for teachers of science and mathematics (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Corwin Press.
53. McLaughlin, M.W. (2002). Sites and sources of teachers’ learning. İn C. Sugrue and C. Day (Eds.) Developing teachers and teaching practices: international research perspectives. New York: Routledge.
54. Memduhoğlu, H. B, (2007). “Türk Eğitim Sisteminde Okulların Yönetimi Ve Okul Yöneticilerinin Yetiştirilmesi Sorunsalı”, Milli Eğitim Dergisi, 176, 86-97.
55. Murphy, G. A. Ve Calway, B. A. (2008). “Professional development for professionals: Beyond sufficiency learning”, Australian Journal of Adult Learning. 48 (3), 424-444.
56. National Staff Development Council (NSDC). (2000). Learning to lead, learning to learn. Oxford, OH: Author.
57. Okçu, V. (2011). “Türkiye’de Okul Yöneticilerinin Yetiştirilmesi ve Atanmasına İlişkin Mevcut Durum, Beklentiler ve Öneriler”, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10 (37), 244-266.
58. Oldroyd, D. & Hall, V. (1997). Identifying needs and priorities in professional development, in Kydd, Crawford and Riches (eds) Professional Development for Educational Management, Buckingham: Open University Press, pp.130-148.
59. Oluk, S. ve Çolak, F. (2005). “Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Okullarda Öğretmen Olarak Çalışan Lisansüstü Öğrencilerinin Karşılaştıkları Bazı Sorunlar”, Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 17:141-144.
60. Owen, S. (2003). “School based professional development – building morale, professionalism and productive teacher learning practices”, Journal of Educational Enquiry. 4, 102-128.
61. Oyman, N. ve Turan, S. (2014). “Yeni Atanan Okul Yöneticilerinin Okul Müdürlüğüne Hazırlık ve Yetiştirilme Programlarına İlişkin Düşünceleri”, Turkish Journal of Educational Studies, 1 (1), 2-29.
62. Özdemir, S. (2002). “Etkili Okullar ve Öğretim Liderliği”, KTMÜ Sosyal Bilimler Üniversitesi, 3, 265- 282.
63. Özdemir, S. (2014). Türk eğitim sisteminin yapısı, eğilimleri ve sorunları. S. Özdemir (Ed.), Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi (3. Baskı) (s. 1-52) içinde. Ankara: Pegem Akademi.
64. Özden, Y. (2002). Eğitimde yeni sistem arayışları. İçinde: Y. Özden (Ed.), Öğretmenlik Mesleğine Giriş (269-295). Ankara: Pegem Akademi.
65. Özen, R. (2006). “İlköğretim Okulu Öğretmenlerinin Hizmet İçi Eğitim Programlarının Etkilerine İlişkin Görüşleri Düzce İli Örneği” Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 6 (2), 141- 160.
66. Özmen, F. ve Kömürlü, F. (2010). “Eğitim Örgütlerinde Yönetici Seçme ve Atamada Yaşanan Sorunlar ve Yönetici Görüşleri Temelinde Çözüm Önerileri”, Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2(1), 25-33.
67. Peker, S. ve Selçuk, G. (2011). “Okul Müdürlerinin Yeterliklerinin Eğitim Öğretim Sürecine Etkisi”, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9 (2), 472-480.
68. Polat, S., Uğurlu, C. T. ve Bilgin Aksu, M. (2018). “Okul Yöneticilerinin Kendi Mesleki Gelişimleri Ve Okulu Geliştirmeye Yönelik Liderlik Davranışlarına İlişkin Görüşleri”, Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi - Journal of Qualitative Research in Education, 6(1), 205-224.
69. Puma, M.E. ve Raphael, J. (2001). Evaluating Standards-Bases Professional Development for Teachers: A Handbook for Practitioners. Washington DC: The Urban Institute Education Policy Center.
70. Pusmaz, A. (2008). Matematik öğretmenlerinin problem çözme sürecinin belirlenmesi ve bu sürecin geliştirilmesinde web tabanlı mesleki gelişim çalışmalarının değerlendirilmesi, (Yayımlanmamış doktora tezi), İstanbul: Marmara Üniversitesi.
71. Recepoğlu, E. ve Kılınç, A.Ç. (2014). “Türkiye’de Okul Yöneticilerinin Seçilmesi Ve Yetiştirilmesi, Mevcut Sorunlar Ve Çözüm Önerileri”, Turkish Studies-International Periodical For the Lan- guages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9 (2), 1817-1845.
72. Reese, S. (2010). “Bringing effective Professional”, Techniques. 85 (6), 38-43.
73. Rogers, M. P., Abell, S., Lannin, J., Wang, C., Musikul, K., Barker, D., & Dingman, S. (2007). Effective professional development in science and mathematics education: Teachers’ and facilitators’ views. International Journal of Science and Mathematics Education, 5, 507-532.
74. Rosenholtz, S. J. (1985). Political myth about education reform: Lessons from research on teac- hing. Phi Delta Kappan, 66(5), s. 349-355.
75. Sandholtz, J. H. (2002). “Inservice training or professional development: Contrasting opportunities in a school/university partnership”. Teaching and Teacher Education, 18(7), 815-830.
76. Sezer, Ş. (2016). “Okul Yöneticilerinin Seçimle Belirlenmesine İlişkin Yönetici Görüşleri: Fenomenolojik Bir Çözümleme”, Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 22(3), 351-373.
77. Sıcak, A. ve Parmaksız, R. (2016). “An Evaluation of Efficacy of In-Service Training in Primary Schools”, İnönü University Journal of the Faculty of Education. 17(1), 17-33.
78. Süngü, H. (2012). “Türkiye, Almanya, Fransa ve İngiltere’de Okul Müdürlerinin Atanma ve Yetiştirilmesi”, Sakarya University Journal of Education. 1 (3), 33-48.
79. Şahin, M. ve Üstüner, M. (2014). “Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki 652 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye İlişkin Okul Müdürlerinin Görüşleri”, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(25), 373-392.
80. Şişman, M. (2014). Öğretim Liderliği. Ankara; Pegem A. Yayınları. Toprakçı, E. (2013). Sınıf Yönetimi. Ankara; Pegem A. Yayınları.
81. Turhan, M. ve Yaraş, Z. (2013). “Lisansüstü Programların Öğretmen, Yönetici Ve Denetmenlerin Mesleki Gelişimine Katkısı”, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12 (43), 200-218.
82. Uygun, S. (2012). “Basında Öğretmen Sorunları”, Milli Eğitim Dergisi, 194.
83. Wong, J.L.N. ve Tsui, A.B.M. (2007). “How do teachers view the effects of school-based in-service learning activities?”, Journal of Education for Teaching, 33(4), 457-470.
84. www.hedb.meb.gov.tr/index, Milli Eğitim Bakanlığında Hizmet içi Eğitim, 24.05.2011.
85. Yıldırım, M. C. (2017). Okul Müdürü Görevlendirme Politikası: Bir Olgu Bilim Çalışması. Eğitim Yönetimi Araştırmaları (e-kitap). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
86. 825
87. Okul Müdürlerinin 2023 Eğitim Vizyon Belgesinde Yer Alan Yöneticilerin Mesleki Gelişim...
88. Yiğit, N. ve Altun, T. (2011). “Bir Hizmet içi Eğitim Kursunun Etkililiği: Öğretim Yöntem ve Tek- nikleri”, Milli Eğitim Dergisi, 189, 118 – 131.
89. Yiğit, N. ve Altun, T. (2011). “Bir Hizmet-İçi Eğitim Kursunun Etkililiği: Öğretim Yöntem Ve Tek- nikleri”, Milli Eğitim Dergisi, 189, 118 – 131.
90. Yolcu, H., ve Bayram, A. (2015). “Okul Yöneticisi Seçme Sürecini Deneyimleyen Yönetici Aday- larının Sözlü Sınav Yöntemine İlişkin Algıları”, Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 3(3), 102-126.