Bireylerin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin ve Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi

Yakup Yılmaz; Senem Gürkan; Emel Tuba Akdeniz; Sena Nur Tınaz

doi:10.33206/mjss.1013219

Bireylerin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin ve Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi

Abstract

Araştırma, bireylerin toplumsal cinsiyet rollerini ve algılarını çeşitli değişkenler açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, Türkiye’nin farklı bölgelerinde yaşayan ve 18-63 yaş aralığında olan 809 katılımcıya ulaşılmıştır. Nicel araştırma paradigmasına göre yürütülen çalışmanın görüşmeleri, demografik sorular ve iki ölçüm aracını içeren anket internet üzerinden, COVID-19 pandemi önlemleri dikkate alınarak çevrimiçi gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara sorulan demografik sorular cinsiyet, şehir, yaş, medeni durum, eğitim durumu ve meslekleridir. Katılımcılara yöneltilen diğer sorular ise “Toplumsal Cinsiyet Rol Tutum Ölçeği” ve “Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği” anketlerinden oluşmaktadır. Araştırmanın bulguları, kadın katılımcıların, erkek katılımcılara göre daha yüksek eşitlikçi tutuma ve daha olumlu toplumsal cinsiyet algısına sahip olduğunu ortaya koymuştur. Evli katılımcıların, bekar katılımcılarla aynı düzeyde toplumsal cinsiyet rol tutumuna sahip olduğu; ancak bekar katılımcıların, evli katılımcılara göre daha olumlu toplumsal cinsiyet algısına sahip oldukları görülmüştür. Bir diğer değişken olan yaşa bakıldığında ise, en fazla eşitlikçi toplumsal cinsiyet rolüne sahip yaş grubunun sırasıyla 50-59; 18-29; 30-39 ve 40-49 yaş arası ve birbirlerine yakın olduğu görülürken, 60 yaş ve üstü katılımcıların geleneksel rol tutumuna sahip olduğu belirlenmiştir. Dahası, her yaş grubunun toplumsal cinsiyet algısının olumlu yönde olduğu ancak en fazla 60 yaş üstü ve 18-29 arası yaş grubunun olumlu algıya sahip oldukları bulunur. En fazla eşitlikçi toplumsal cinsiyet rolüne sahip öğrenim durumunun sırasıyla okuma yazma bilen, ortaokul, lisans ve ön lisans mezunu olduğu; aralarında çok fazla fark bulunmamakla beraber lisans üstü ve ilkokul mezunlarının daha az eşitlikçi toplumsal cinsiyet rol tutumuna sahip olduğu belirlenir. Bir diğer bulguya göre, her öğrenim durumundaki birey aynı düzeyde toplumsal cinsiyet algısına sahiptir. Bulgular, tartışmalarla desteklenerek sonuçlara yer verilmiştir.

Keywords

References

Altınova, H. H. ve Duyan, V. (2013). Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeğinin geçerlik güvenirlik çalışması. Toplum ve Sosyal Hizmet, 24(2), 9-22.
Arıcı, F. (2011). Üniversite öğrencilerinde toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin algılar ve psikolojik iyi oluş (Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Askari, S. F., Liss, M., Erchull, M .J., Staebell, S. E. ve Axelson, S. J. (2010). Men want equality, but women don’t expect it: Young adults expectations for participation in household and child care cores. Psychology of Women Quarterly, 34, 243-252.
Ayçiçek, V. (2020). Kadınlarda toplumsal cinsiyet algısı, psikolojik iyi oluş ve benlik saygısı arasındaki ilişkiler (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Arel Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Fakültesi, İstanbul.
Bal, M. D. (2014). Toplumsal cinsiyet eşitsizliğine genel bakış. KASHED, 1(1), 15-28.
Basow, S. A. (1992). Gender: Stereotypes and Roles (3th Edition). Pacific Grove, Ca: Brooks/Cole.
Baykal, S. (1991). Üniversite öğrencilerinin cinsiyet rolleri ile ilgili kalıp yargılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 1(2), 66-75.
Bem, S. L. (1974). The measurement of psychological androgyny. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 42(2), 155-162.

Bhasin, K. (2012). Toplumsal cinsiyet (Bize yüklenen roller). İstanbul: Kadınlarla Dayanışma Vakfı Yayınları.
Bilgiz, Ş. (2018). Toplumsal cinsiyet algısı ve bilişsel çarpıtmaların sosyal kaygı üzerindeki yordayıcı etkisinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (BMKP). (2015). Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları. Erişim Adresi: https://www.kureselamaclar.org/
Coşkun, A. ve Özdilek, R. (2012). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği: sağlığa yansıması ve kadın sağlığı hemşiresinin rolü. KUHEAD, 9(3), 30-39.
Çavdar, D. (2013). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ve romantik ilişkilerde akılcı olmayan inançlar (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Çetinkol Petek, H. (2019). Hemşirelerin toplumsal cinsiyet algısının evlilikte kadına yönelik fiziksel şiddete ilişkin görüşlerine etkisi (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Okan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Çevik Bekleviç, A. (2013). Bir üniversite hastanesi araştırma görevlilerinin toplumsal cinsiyet rolleri tutum ölçeği ve çalışma yaşamında toplumsal cinsiyet rolleri algısının değerlendirilmesi (Yüksek Lisans Tezi). Bülent Ecevit Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Zonguldak.
Çiçek, B. ve Çopur, Z. (2018). Bireylerin kadınların çalışmasına ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları. International Journal of Eurasian Education and Culture, 3(4), 1-21.
Çifçi, S. (2018). 20-65 Yaş arası kişilerin toplumsal cinsiyet algısı ve etkileyen faktörler Mardin örneği (Doktora Tezi). Dicle Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Diyarbakır.
Dağdeviren, B. (2019). Sağlık çalışanlarının cam tavan algılarının toplumsal cinsiyet algısı ile ilişkisi (Yüksek Lisans Tezi). Bahçeşehir Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Demirkoparan, B. (2018). Hemşirelerin toplumsal cinsiyet algısının lezbiyen ve geylere yönelik tutumlarına etkisi (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Okan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Direk, N. ve Irmak, B. (2017). Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinde toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumlar. DEÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 31(3), 121-128.
Dokudan Dinç, E. Y. (2018). İstanbul’da bir ilçede toplumsal cinsiyet algısının araştırılması (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Dünya Ekonomik Forumu (DEF). (2021). Küresel Cinsiyet Eşitsizliği 2021.
Erzeybek, B. (2015). Anne-Babaların çocuklarını yetiştirirken benimsedikleri toplumsal cinsiyet rolleri tutumları (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Kadılar, E. (2011). Üç kuşak kadının cinsiyet rolleri: Ankara Örneği (Yüksek Lisans Tezi). Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
Kağıtçıbaşı, Ç. (1999). Sosyal psikoloji. İstanbul: Evrim Yayınevi.
Kahraman, L., Kahraman, A. B., Ozansoy, N., Akıllı, H., Kekillioğlu, A. ve Özcan, A. (2014). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi toplumsal cinsiyet algısı araştırması. Turkish Studies, 9(2), 811-831.
Karaaslan, S. (2020). Aile içi şiddete yönelik erkeklerin görüşleri ve toplumsal cinsiyet algısının etkisi (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Nobel Yayınları.
Kavuncu, A. N. (1987). Bem Cinsiyet Rolü Envanteri’ni Türk toplumuna uyarlama çalışmaları (Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Kodan Çetinkaya, S. (2013). Üniversite öğrencilerinin şiddet eğilimlerinin ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının incelenmesi. Nesne Psikoloji Dergisi, 1(2), 21-43.
Kul, A. (2016). Sağlık Yüksekokulu öğrencilerinin cinsiyet rolleri, toplumsal cinsiyet algısı ve şiddet eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Karabük Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Karabük.
Lewis, M. (2006). Gender role socialization: An ıntergenerational analysis of role predictors. Department of Psychology, Växjö University, Sweden.
Mackie, D. M., Hamilton, D. L., Susskind, J. ve Rosselli, F. (1996). Social psychological foundations of stereotype formation. (Edt. C. N. Macrae, C. Stangor & M. Hewstone), In Stereotypes And Stereotyping Ny: Guilford, 41-47.
Öngen, B. ve Aytaç, S. (2013). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ve yaşam değerleri ilişkisi. Sosyoloji Konferansları, 48, 1-18.
Özaydınlık, Y. (2014). Toplumsal cinsiyet temelinde Türkiye’de kadın ve eğitim. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 33, 93-112.
Özden, S. (2018). Sağlık çalışanlarının toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının belirlenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sivas.
Özmete, E. ve Yanardağ, M.Z. (2016). Erkeklerin bakış açısıyla toplumsal cinsiyet rolleri: Kadın ve erkek olmanın değeri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(1), 91- 107.
Özyiğit, K. M. (2019). Psikolojik danışman ve psikolog adaylarının toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları (Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Paçacıoğlu, B. (2018).Üç farklı kuşaktaki evli kadın ve erkeklerin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ile aile işlevleri arasındaki ilişki (Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Pınar, G., Taşkın, L. ve Eroğlu, K. (2008). The behaviours of the students in dormitory of Baskent University against sexual role patterns. Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 15(1), 47-57.
Raffaelli, M. ve Ontai, L., L. (2004). Gender socialization in Latino/a families: Results from two retrospective studies. Sex Roles: A Journal of Research, 50(5/6), 287-299.
Seçgin, F. ve Tural, A. (2011). Attitudes on gender roles of primary school teacher candidates. Education Sciences, 6(4), 2446-2458.
Sezgin, D. (2015). Toplumsal cinsiyet perspektifinde sağlık ve tıbbileştirme. SAD, 18(1), 153-186.
Simpson, R. (2004). Masculinity at work: The experiences of men in female dominated occupations. Work, Employment and Society, 18(2), 349-368.
Türkmen, B. (2019). Hemşirelikte cam asansör olgusu: yönetici hemşirelerin toplumsal cinsiyet algısı bağlamında bir araştırma (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Uçar, T., Derya, Y. A., Karaaslan, T. ve Özgül, A. T. (2017). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ve şiddet davranışları. STED, 26(39), 96-103.
Ünser, A. F. (2019). Erken çocukluk eğitimi öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet rolleri tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
Vatandaş, C. (2007). Toplumsal cinsiyet ve cinsiyet rollerinin algılanışı. Sosyoloji Konferansları, 35, 29-56.
Vefikuluçay, A.G., Zeyneloğlu, A.G., Eroğlu, K. ve Taşkın, L. (2007). Kafkas Üniversitesi son sınıf öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin bakış açıları. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 14(2), 26-38.
Vefikuluçay Yılmaz, D. ve Zöhre Türkmenoğlu, M. D. (2018). Hemşirelik öğrenimi gören birinci ve son sınıf üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının Belirlenmesi. Sosyal Bilimler Dergisi, 5(20), 123-136.
Yaşın Dökmen, Z. Y. (2010). Toplumsal cinsiyet. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Yüceol, Ö. S. E. (2016). Toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlar ile ilişki doyumu ve romantik ilişkilerde akılcı olmayan inançlar arasındaki ilişkiler (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Bilim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Zanna, M. P. ve Pack, S. J. (1975). On the self-fulflling nature of apparent sex differences in behavior. Journal Of Experimental Social Psychology, 11, 583–591.
Zeyneloğlu, S. (2008). Ankara’da hemşirelik öğrenimi gören üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları (Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Zeyneloğlu, S. ve Terzioğlu, F. (2011). Toplumsal cinsiyet rolleri tutum ölçeğinin geliştirilmesi ve psikometrik özellikleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40, 409-420.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Yakup Yılmaz
Türkiye

Senem Gürkan ^*
0000-0002-2061-6385
Türkiye

Emel Tuba Akdeniz
0000-0002-6073-0350
Türkiye

Sena Nur Tınaz
0000-0001-5300-9736
Türkiye

Publication Date

July 26, 2022

Submission Date

October 21, 2021

Acceptance Date

February 5, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 11 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.33206/mjss.1013219

IZ

https://izlik.org/JA64AM28WW

Cite

RIS / Bibtex

APA

Yılmaz, Y., Gürkan, S., Akdeniz, E. T., & Tınaz, S. N. (2022). Bireylerin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin ve Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(3), 1021-1032. https://doi.org/10.33206/mjss.1013219

AMA

1.Yılmaz Y, Gürkan S, Akdeniz ET, Tınaz SN. Bireylerin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin ve Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. MJSS. 2022;11(3):1021-1032. doi:10.33206/mjss.1013219

Chicago

Yılmaz, Yakup, Senem Gürkan, Emel Tuba Akdeniz, and Sena Nur Tınaz. 2022. “Bireylerin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin Ve Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 11 (3): 1021-32. https://doi.org/10.33206/mjss.1013219.

EndNote

Yılmaz Y, Gürkan S, Akdeniz ET, Tınaz SN (July 1, 2022) Bireylerin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin ve Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 11 3 1021–1032.

IEEE

[1]Y. Yılmaz, S. Gürkan, E. T. Akdeniz, and S. N. Tınaz, “Bireylerin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin ve Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”, MJSS, vol. 11, no. 3, pp. 1021–1032, July 2022, doi: 10.33206/mjss.1013219.

ISNAD

Yılmaz, Yakup - Gürkan, Senem - Akdeniz, Emel Tuba - Tınaz, Sena Nur. “Bireylerin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin Ve Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 11/3 (July 1, 2022): 1021-1032. https://doi.org/10.33206/mjss.1013219.

JAMA

1.Yılmaz Y, Gürkan S, Akdeniz ET, Tınaz SN. Bireylerin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin ve Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. MJSS. 2022;11:1021–1032.

MLA

Yılmaz, Yakup, et al. “Bireylerin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin Ve Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, vol. 11, no. 3, July 2022, pp. 1021-32, doi:10.33206/mjss.1013219.

Vancouver

1.Yakup Yılmaz, Senem Gürkan, Emel Tuba Akdeniz, Sena Nur Tınaz. Bireylerin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin ve Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. MJSS. 2022 Jul. 1;11(3):1021-32. doi:10.33206/mjss.1013219

Cited By

Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Kişilik Özellikleri ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Muhakeme Dergisi

https://doi.org/10.33817/muhakeme.1400040

Toplumsal Cinsiyet Algısı ve Cinsiyetçi Kelime Kullanma Sıklığının Sosyodemografik Değişkenler ile Geleneksel ve Modern Yaşam Tarzları Açısından İncelenmesi: Ankara İli Örneği

Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1437243

Bireylerin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin ve Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi

Bireylerin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin ve Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Kişilik Özellikleri ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Toplumsal Cinsiyet Algısı ve Cinsiyetçi Kelime Kullanma Sıklığının Sosyodemografik Değişkenler ile Geleneksel ve Modern Yaşam Tarzları Açısından İncelenmesi: Ankara İli Örneği

KADININ GÜÇLENMESİNİN TOPLUMSAL CİNSİYET ALGISINA ETKİSİ

Investigation of the Attitudes of Healthcare Professionals towards Disabled Women in Terms of Gender Perceptions

Yaratıcı Yazma Ürünlerinde Akran Zorbalığının Temsili 7. Sınıf Uygulama Örneği

Düzce İlinde Görev Yapan Hakemlerin Kadın Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi

The Relationship Between Perceived Social Support and Gender Role Attitudes in Pregnant Women

Alevilikte Çocuk Yetiştirme Üzerine Kuşaklararası Aile Araştırması

Examining parents’ perceptions of gender roles in terms of various variables