Research Article

Өспүрүмдөрдүн Кибер Зомбулукка Каршы Сезгичтик Деңгээлдерин Аныктоочу Шкаласын Иштеп Чыгуу

Volume: 14 Number: 1 January 15, 2025
EN KY TR

Өспүрүмдөрдүн Кибер Зомбулукка Каршы Сезгичтик Деңгээлдерин Аныктоочу Шкаласын Иштеп Чыгуу

Abstract

Изилдөөнүн максаты өспүрүмдөрдүн кибер зомбулукка каршы сезгичтик деңгээлин аныктоо үчүн жарактуу жана ишенимдүү шкала иштеп чыгуу болуп саналат. Изилдөөнүн фокус-группасын 2023-2024-окуу жылында Бишкек шаарында мамлекеттик мектептердин 7, 8, 9, 10 жана 11-класстарында билим алган 451 окуучу түзгөн. Өспүрүмдөрдүн кибер зомбулукка каршы сезгичтик деңгээлин аныктоочу шкала иштеп чыгуу үчүн эки фокус группадан маалымат топтолгон. Биринчи фокус-группаны түзгөн 281 окуучудан алынган маалыматтар боюнча ачыктоочу фактордук анализ жана ички ырааттуулук анализи жасалган. Үч жумадан кийин экинчи фокус-группадан маалымат чогултулуп, тастыктоочу фактордук анализи жасалган. 16 пункттан турган шкала боюнча тастыктоочу фактордук анализи үчүн 170 окуучудан маалымат чогултулган. Ачыктоочу фактордук анализдин жыйынтыгында “Кибер зомбулукка каршы сезгичтик” шкаласында орун алган пункттар “Коргонуу”, “Адеп” жана “Маалыматтуулук” болуп 3 көмөкчү группага бөлүнгөн. Пункттардын фактордук жүктөрү .47 менен .80 арасында өзгөрөөрү аныкталган. Ал эми ишенимдүүлүк анализинин натыйжасында жалпы шкаланын ишенимдүүлүк деңгээли .73 болуп табылган. Тастыктоочу фактордук анализинин натыйжасында Хи-квадратынын (2) мааниси 181.98, ал эми эркиндик деңгээли (df) 98 болуп табылган. Хи-квадраты/эркиндик деңгээли 1.86 болуп аныкталып, эң сонун болгон көрсөткүчтү көрсөткөн. Шкаланын ылайыктуулук индекстери RMSEA:0.05 болуп эң сонун ылайыктуулук коэффициенттин, калган ылайыктуулук индекстери CFI:0.92, GFI:0.93, AGFI:0.90, IFI:0.92, TLI:0.90 түзүп, жакшы деңгээлдеги ылайыктуулукту көрсөткөн. Жасалган анализдердин жыйынтыгына таянып, иштелип чыккан шкала- өспүрүмдөрдүн кибер зомбулукка каршы сезгичтик деңгээлдерин аныктоодо колдонулуучу ишенимдүү жана жарактуу курал катары колдонула аларын айта алабыз.

Keywords

Project Number

7

Ethical Statement

Өспүрүмдөрдүн Кибер Зомбулукка Каршы Сезгичтик Деңгээлдерин Аныктоочу Шкаласын Иштеп Чыгуу аттуу изилдөө ишин жазуу процессинде илимий эрежелер, этика эрежелери жана цитата эрежелери сакталган. Чогултулган маалыматтар бурмаланган эмес, изилдөө жарыялоо үчүн башка академиялык басылмаларга жөнөтүлгөн эмес. Керектүү этикалык уруксат - Кыргыз-Түрк Манас Университети кеңешинин 31 Май 2024 тарых жана 2024_9 номурлуу чогулушунда алынган.

References

  1. Bryman, A., & Cramer, D. (2002). Quantitative Data Analysis with SPSS for Windows. A Guide for Social Scientists. New York: Routledge. ISBN: 9780203498187.
  2. Büyüköztürk, Ş. (2023). Veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi. ISBN 978-975-6802-74-8.
  3. Ercan, İ., & Kan, İ. (2004). Ölçeklerde güvenirlik ve geçerlik. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 30(3), 211 - 216. https://dergipark.org.tr/tr/pub/uutfd/issue/35255/391149.
  4. Erkuş, A. (2022). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme-I . Ankara: Pegem Akademi. ISBN 978-605-364-311-1.
  5. Everitt, B. (1975). Multivariate analysis: the need for data, and other problems. British Journal of Psychiatry, 126, 237-240. DOI: 10.1192/bjp.126.3.237.
  6. Gouws, E., Kruger, N., & Burger, S. (2003). The Adolescent. Johannesburg: Heinemann. ISBN-13: 9781868538522.
  7. Güvendir, M., & Özkan, Y. (2024). Tüm yönleriyle ölçek geliştirme süreci. Ankara: Pegem Akademi. ISBN 978 625 6357 00 6.
  8. Hinduja, S., & Patchin , J. (2008). Cyberbullying: An exploratory analysis of factors related to offending and victimization. . Deviant Behavior, 29(2), 129–156. https://doi.org/10.1080/01639620701457816.

Details

Primary Language

Kyrgyz

Subjects

Scale Development

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 15, 2025

Submission Date

June 10, 2024

Acceptance Date

September 17, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 14 Number: 1

APA
Özerbaş, M. A., & Ysmanova, G. (2025). Өспүрүмдөрдүн Кибер Зомбулукка Каршы Сезгичтик Деңгээлдерин Аныктоочу Шкаласын Иштеп Чыгуу. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(1), 103-113. https://doi.org/10.33206/mjss.1498801
AMA
1.Özerbaş MA, Ysmanova G. Өспүрүмдөрдүн Кибер Зомбулукка Каршы Сезгичтик Деңгээлдерин Аныктоочу Шкаласын Иштеп Чыгуу. MJSS. 2025;14(1):103-113. doi:10.33206/mjss.1498801
Chicago
Özerbaş, Mehmet Arif, and Gulnur Ysmanova. 2025. “Өспүрүмдөрдүн Кибер Зомбулукка Каршы Сезгичтик Деңгээлдерин Аныктоочу Шкаласын Иштеп Чыгуу”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 14 (1): 103-13. https://doi.org/10.33206/mjss.1498801.
EndNote
Özerbaş MA, Ysmanova G (January 1, 2025) Өспүрүмдөрдүн Кибер Зомбулукка Каршы Сезгичтик Деңгээлдерин Аныктоочу Шкаласын Иштеп Чыгуу. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 14 1 103–113.
IEEE
[1]M. A. Özerbaş and G. Ysmanova, “Өспүрүмдөрдүн Кибер Зомбулукка Каршы Сезгичтик Деңгээлдерин Аныктоочу Шкаласын Иштеп Чыгуу”, MJSS, vol. 14, no. 1, pp. 103–113, Jan. 2025, doi: 10.33206/mjss.1498801.
ISNAD
Özerbaş, Mehmet Arif - Ysmanova, Gulnur. “Өспүрүмдөрдүн Кибер Зомбулукка Каршы Сезгичтик Деңгээлдерин Аныктоочу Шкаласын Иштеп Чыгуу”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 14/1 (January 1, 2025): 103-113. https://doi.org/10.33206/mjss.1498801.
JAMA
1.Özerbaş MA, Ysmanova G. Өспүрүмдөрдүн Кибер Зомбулукка Каршы Сезгичтик Деңгээлдерин Аныктоочу Шкаласын Иштеп Чыгуу. MJSS. 2025;14:103–113.
MLA
Özerbaş, Mehmet Arif, and Gulnur Ysmanova. “Өспүрүмдөрдүн Кибер Зомбулукка Каршы Сезгичтик Деңгээлдерин Аныктоочу Шкаласын Иштеп Чыгуу”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, vol. 14, no. 1, Jan. 2025, pp. 103-1, doi:10.33206/mjss.1498801.
Vancouver
1.Mehmet Arif Özerbaş, Gulnur Ysmanova. Өспүрүмдөрдүн Кибер Зомбулукка Каршы Сезгичтик Деңгээлдерин Аныктоочу Шкаласын Иштеп Чыгуу. MJSS. 2025 Jan. 1;14(1):103-1. doi:10.33206/mjss.1498801

MANAS Journal of Social Studies
 

Published issues, issue files, and article files are licensed under the Creative Commons CC-BY-NC-ND 4.0 license.

The content on our website is licensed under the Creative Commons CC-BY-NC 4.0 license.