1877/78 Osmanlı – Rus Savaşı Öncesinde ve Sonrasında Erzurum Vilayeti’nin İdari ve Sosyo-Ekonomik Durumu

Coğrafi konumu itibariyle hem ekonomik hem de askeri açıdan büyük bir öneme sahip olması nedeniyle sık sık el değiştiren Erzurum, Yavuz Sultan Selim zamanında Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Erzurum Vilayeti’nin tarihinde 1877/78 Osmanlı – Rus Savaşı derin etkileri ile birlikte belirleyici bir aşamayı teşkil etmiştir. Doğrudan cephe ve ikmal bölgesi içerisinde yer alması Erzurum’u idari, toplumsal ve iktisadi olarak etkilemiştir. Bu çalışmada Erzurum Vilayeti’nin idari ve sosyo-ekonomik yapısı 93 Harbi öncesi ve sonrası olmak üzere karşılaştırmalı bir biçimde ele alınmaktadır. Bunun için sayısal göstergelerden mümkün olduğu ölçüde istifade edilmiştir. Böyle bir karşılaştırma şüphesiz Vilayet genelindeki idari, iktisadi ve toplumsal değişiklikleri daha iyi yansıtacaktır. Bunun için arşiv kaynakları ile birlikte Vilayet Salnamelerinden ve İngiliz konsül raporlarından geniş bir ölçüde istifade edilmiştir. Çalışmanın bulguları savaşın idari ve toplumsal anlamda dönem içerisinde süregelen dönüşümleri hızlandırdığı ve iktisadi anlamda ticari faaliyetlerdeki ve zirai ve sınai üretimdeki durgunluğu derinleştirdiği yönündedir.