Year 2020, Volume 9 , Issue 3, Pages 1934 - 1941 2020-07-21

Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında)

Şebnem HÜSEYNOVA [1]


Trickster imgeler uzun yıllardır folklor araştırmacılarının araştırma hedefidir. Dünya folklorunda  trickster imgeler üzerine çalışmalar yaygınlaşmıştır. Tilki, tavşan, maymun, şaman, bilge adam, büyücü ve diğer imgeler analitik psikolojide ve halk bilimi çalışmalarının içinde bir hileci- trickster olarak yer alıyor. Makalemizde şimdiye kadar ele alınmamış yaşlı karı imgesinin trickster özeliklerinden bahs edeceğiz.

Beliretelim ki, mitlerden başlayarak, genellikle efsane ve destanlarda, masallarda ortaya çıkan karı imgesi bazı özelliklerine göre bir hileci olarak düşünülebilir. Halk edebiyatında karı imgesi mitolojik ve demonoloji imgedir. Aynı zamanda folklor metinlerinde karı mizah yaratan karakterdir. Bu mizah karının mitolojik karakter tricksterle yakınlığına dayanıyor. Karının da trickster olduğunu düşünmek için birçok sebep var. İlk önce bu sebepleri açıklamalıyız. Bu yüzden makalemizin ilk bölümünde, karı imgesini trickster eden özellikleri konuşacağız. İkinci bölümde ise, trickster karıdan trickster keçelin ninesi, anası gibi bahs edeceğiz.

trickster, yaşlı karı, düzenbaz, keçel
  • Azərbaycan Folkloru Külliyatı. (2006). 1-ci cild. Hazırlayan İsmayılov H., Əliyev O., Bakı.
  • Azərbaycan Folkloru Külliyatı. (2006). 2-ci cild. Hazırlayan İsmayılov H., Əliyev O., Bakı.
  • Azərbaycan Folkloru Külliyatı. (2006). 3-cü cild. Hazırlayan İsmayılov H., Əliyev O., Bakı.
  • Azərbaycan Folkloru Külliyatı. (2008). 7-ci cild.Bakı. Hazırlayan İsmayılov H., Əliyev O., Bakı.
  • Azərbaycan Folkloru Külliyatı. (2008). 9-cu cild.Bakı. Hazırlayan İsmayılov H., Əliyev O., Bakı.
  • Bergson Henri. (2014). Gülme. Gülüncün anlamı üzerine deneme. Çeviren: Devrim Çetinkasap.
  • Bəydili Cəlal. (2007). Türk mifoloji obrazlar sistemi: struktur və funksiya (monoqrafiya). Bakı Çoruhlu Yaşar. (2002). Türk mitolojisinin anahatları, Kabalcı yayınevi.
  • Əfzələddin Əsgər. (2017). Azərbaycan sehrli nağıllarında qəhrəman, Bakı, Elm və təhsil.
  • Əliyev Kamran. (2011). Eposun poetikası: “Dədə Qorqud” və “Koroğlu”. Bakı: Elm və təhsil.
  • Hynes William J. and Doty William G. (1993). Mythical Trickster Figures Contours, Contexts, and Criticisms – Tuscaloosa: University of Alabama press.
  • Hüseynova Şebnem. (2018). Türk halk edebiyatında yaşlı karı karakterinin tarihsel gelişimi- mitlerden masallara, yayınlanmamış bildiri metni. 18.Türk Tarih Kongresi, 1-5 Ekim. Ankara.
  • İsmayılov Hüseyn. (1993). Vətən Qürbətdə Qaldı. Bakı.
  • Kazımoğlu Muxtar. (2005).Gülüşün arxaik kökləri. Bakı.
  • Kazımoğlu Muxtar. (2006). Xalq gülüşünün poetikası(monoqrafiya). Bakı.
  • Керенъи Карл. (1999). Трикстер и Древнегреческая мифология. Пол Радин. Трикстер. Исследование мифов североамериканских индейцев с комментариями К.Г. Юнга и К.К. Кереньи. Санкт Петербург: Евразия, 288 c., с. 242-264. (Kerenyi Karl.(1999). Trikster v Drevneqreçeskaya mifologiya. Pol Radin. Trkster. İssledovaniye mifov severoamerikanskix indeytsev s kommentariyami K. Q. Yunqa i K.K Kerenyi. Sankt Peterburq: Yevraziya, 288s., c.242-264).
  • Кинжалов Ростислав Васильевич. (2008). Мифы народов мира. Электронное Издание, Москва. (Kinjalov Rostislav Vasilyeviç.(2008). Mifı Narodov mira. Elektronnoe İzdanie, Moskva).
  • Ögel Bahaeddin. (1995). Türk Mitolojisi, 2. Cilt. Ankara.
  • Qasımova Fidan. (2012). Türk Mifologiyasında Mədəni Qəhrəman Problemi.Bakı.
  • Франц Мария-Луиза фон (2004). Толкование волшебных сказок // Психология сказки. Пер. Р. Березовской и К. Бутырина. — М.: Б.С.К. — 364 с. (Frants Mariya-Luiza fon(2004). Tolkovanie volşebnıx skazok/ / Psixologiya skazki. Per. R. Berezovskoy i K. Butırina.-M.: B.S.K.- 364s.).
  • Радин Пол.(1999). Трикстер. Исследование мифов североамериканских индейцев с комментариями К. Г. Юнга и К. К. Кереньи, Санкт Петербург: Евразия, 288 c. (Pol Radin.(1999). Trkster. İssledovaniye mifov severoamerikanskix indeyçev s kommentariyami K. Q. Yunqa i K.K Kerenyi. Sankt Peterburq: Yevraziya, 288s).
  • Пропп Владимир. Проблемы комизма и смеха. (PDF)(Propp Vladimir. Problemı komizma i smexa) (http://royallib.com/book/prop_vladimir/problem_komizma_i_smeha.html)- erişim tarihi: 26.08.20164
  • Feinberg Leonard, (2004). Mizahın Sırrı. Çevirenler: Prof. Dr. Ali Çelik, Dr. F.Gül Özyazıcıoğlu Koçsoy. Milli Folklor, Yıl 16, Sayı 62 (http://www.millifolklor.com/PdfViewer.aspx?Sayi=62&Sayfa=102) –erişim tarihi: 28.07.2018
  • Stefanova Ana. Humour Theories and The Archetype of The Trickster In Folklore: An Analytical Psychology Point of View (https://www.folklore.ee/folklore/vol50/stefanova.pdf)-erişim tarihi: 12.08.2018
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Research Article
Authors

Orcid: 0000-0002-2672-9583
Author: Şebnem HÜSEYNOVA (Primary Author)
Institution: Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi Folklor Enstitüsü
Country: Azerbaijan


Dates

Publication Date : July 21, 2020

Bibtex @research article { mjss480169, journal = {MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi}, issn = {1694-7215}, address = {Chyngyz Aytmatov Campus, 720038, Djal, Bishkek, KYRGYZSTAN}, publisher = {Kyrgyz-Turkish Manas University}, year = {2020}, volume = {9}, pages = {1934 - 1941}, doi = {10.33206/mjss.480169}, title = {Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında)}, key = {cite}, author = {Hüseynova, Şebnem} }
APA Hüseynova, Ş . (2020). Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında) . MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi , 9 (3) , 1934-1941 . DOI: 10.33206/mjss.480169
MLA Hüseynova, Ş . "Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında)" . MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 (2020 ): 1934-1941 <https://dergipark.org.tr/en/pub/mjss/issue/56124/480169>
Chicago Hüseynova, Ş . "Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında)". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 (2020 ): 1934-1941
RIS TY - JOUR T1 - Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında) AU - Şebnem Hüseynova Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.33206/mjss.480169 DO - 10.33206/mjss.480169 T2 - MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1934 EP - 1941 VL - 9 IS - 3 SN - 1694-7215- M3 - doi: 10.33206/mjss.480169 UR - https://doi.org/10.33206/mjss.480169 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında) %A Şebnem Hüseynova %T Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında) %D 2020 %J MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi %P 1694-7215- %V 9 %N 3 %R doi: 10.33206/mjss.480169 %U 10.33206/mjss.480169
ISNAD Hüseynova, Şebnem . "Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında)". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 / 3 (July 2020): 1934-1941 . https://doi.org/10.33206/mjss.480169
AMA Hüseynova Ş . Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında). MJSS. 2020; 9(3): 1934-1941.
Vancouver Hüseynova Ş . Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında). MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2020; 9(3): 1934-1941.