Research Article

Mimaride Biyofilik Tasarım Seviyesinin Sayısal Olarak Ölçümlenmesine Yönelik Bir Yaklaşım

Volume: 8 Number: 2 December 27, 2025
TR EN

Mimaride Biyofilik Tasarım Seviyesinin Sayısal Olarak Ölçümlenmesine Yönelik Bir Yaklaşım

Öz

Biyofili, insanın doğaya ve diğer canlılara karşı hissettiği içgüdüsel yakınlık olarak tanımlanmaktadır. Bu yakınlık duygusunu, doğanın iyileştirici veya rahatlatıcı psikolojik etkilerinin olduğunu öne süren hipotez açıklamaktadır. Mimaride biyofilik unsurların kullanımı, psikolojik etkileri nedeniyle vazgeçilmez olarak görülmekte ve tasarım açısından ise iç mekân kalitesini artırarak ilgi çekici hâle getirebilmektedir. Bununla birlikte biyofilik tasarımın, bitkilerin iç mekânda konumlandırılmasının ötesinde, doğanın tüm yönleriyle iç mekâna dahil edilmesi olarak görülmesi gerekmektedir. Bu kapsamda çalışmada, yapıların biyofilik tasarım kriterleri çerçevesinde biyofilik tasarım düzeyinin sayısal veriler ile tespitini sağlayacak bir yaklaşım geliştirilmesi amaçlanmıştır. Biyofilik tasarım algısının oluşumu; doğanın doğrudan kullanımı, dolaylı kullanımı ve mekândaki deneyim başlıklarına indirgenmiştir. Bu ayrıştırma, farklı uyaran seviyelerine göre bir değerlendirme çerçevesi ortaya çıkmasını sağlamıştır. Çalışmanın temelini oluşturan bu yaklaşım ile, farklı coğrafyalarda yer alan sırasıyla ofis, konut ve havalimanı işlevine sahip üç yapı örneği incelenmiştir. Bu örnekler, yazar tarafından yapılan ön değerlendirmeye göre farklı seviyelerde biyofilik tasarım unsurları içermeleri nedeniyle seçilmiştir. Buna göre ilk incelenen ofis örneğinin en düşük düzey olan birinci seviye biyofilik tasarım seviyesi kapsamında olduğu, konut yapı örneğinin ise daha yüksek düzeyde ikinci seviye biyofilik tasarım etkisine sahip olduğu görülmüştür. Üçüncü yapı örneğinin ise güçlü bir biyofilik tasarım yaklaşımı ile üçüncü seviye biyofilik tasarım değerine sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Buna göre biyofilik tasarımın değerlendirilmesine yönelik nicel veri ortaya koymayı amaçlayan bu çalışma, gelecekte tasarlanacak yapılarda tasarım niteliğini artıracak bir arayışın parçası olarak görülmelidir. Bu arayış, mimari tasarımın farklı başlıklarında da kullanılabilecek ve sayısal veri elde etmeyi sağlayabilen bir anlayışın temellerini oluşturacaktır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Abkar, M., Kamal, M., Maulan, S. ve Mariapan, M. (2010) Influences of viewing nature through windows. Journal of Basic & Applied Sciences, 4, 5346–5351. https://www.ajbasweb.com/old/ajbas/2010/5346-5351.pdf
  2. Aristizabal, S., Byun, K., Porter, P., Clements, N., Campanella, C., Li, L., Mullan, A., Ly, S., Senerat, A., Nenadic, I. Z., Browning, W. D., Loftness, V. ve Bauer, B. (2021). Biophilic office design: Exploring the impact of a multisensory approach on human well-being. Journal of Environmental Psychology, 77. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2021.101682
  3. Annerstedt, M., Jönsson, P., Wallergård, M., Johansson, G., Karlson, B., Grahn, P., Hansen, A. S. ve Währborg, P. (2013). Inducing physiological stress recovery with sounds of nature in a virtual reality forest–results from a pilot study. Physiology & Behavior, 118, 240–250. https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2013.05.023
  4. Banaei, M., Hatami, J., Yazdanfar, A. ve Gramann, K. (2017). Walking through architectural spaces: The impact of interior forms on human brain dynamics. Frontiers in Human Neuroscience, 11. https://doi.org/10.3389/fnhum.2017.00477
  5. Bratman, G. N., Hamilton, J. P. ve Daily, G. C. (2012). The impacts of nature experience on human cognitive function and mental health. Annals of the New York Academy of Sciences, 1249, 118–136. https://doi.org/10.1111/j.1749-6632.2011.06400
  6. Browning, B., Garvin, C. ve Ryan, C. (2012). The economics of biophilia-why designing with nature in mind makes financial sense. https://www.terrapinbrightgreen.com/reports/the-economics-of-biophilia
  7. Browning, W. D., Ryan, C. O. ve Clancy, J. O. (2014). Patterns of biophilic design. New York: Terrapin Bright Green, 3-4. https://www.terrapinbrightgreen.com/wp-content/uploads/2014/09/14-Patterns-ofBiophilic-Design-Terrapin-2014p.pdf
  8. Chang, C. Y. ve Chen, P. K. (2005). Human response to window views and indoor plants in the workplace. HortScience, 40(5), 1354–1359. https://doi.org/10.21273/ HORTSCI.40.5.1354

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Interior Architecture , Architectural Design , Design (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 27, 2025

Submission Date

February 2, 2025

Acceptance Date

October 25, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 2

APA
Kılıç, O. (2025). Mimaride Biyofilik Tasarım Seviyesinin Sayısal Olarak Ölçümlenmesine Yönelik Bir Yaklaşım. Modular Journal, 8(2), 448-469. https://doi.org/10.59389/modular.1631637