Research Article

Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Hastaların Maske Kullanım Düzeyi, Tutum ve Davranışları

Volume: 8 Number: 3 October 31, 2025
EN TR

Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Hastaların Maske Kullanım Düzeyi, Tutum ve Davranışları

Abstract

Amaç: COVID-19 pandemisi sürecinde bireylerin maske kullanım düzeyi, tercih ettikleri maske türü ve kullanım biçimleri incelenmiş; bu davranışların sosyodemografik değişkenler, kronik hastalık öyküsü ve aşılanma durumu ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı tasarıma sahip çalışmada, toplam 463 bireyden doğrudan gözlem ve anket yoluyla veri toplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların %82,07’sinin maskeyi uygun biçimde kullandığı, en sık tercih edilen maske türünün cerrahi maske (%69,76) olduğu belirlenmiştir. Aşı olmayan bireylerin bez/kumaş maske kullanma oranı anlamlı derecede yüksek saptanmıştır. Lojistik regresyon analizinde yaşın uygun maske kullanımı üzerinde, kronik hastalık ve aşılanma durumunun ise maske tipi tercihinde anlamlı etkisi olduğu gösterilmiştir. Sonuç: Bulgular, bireylerin maske kullanım davranışlarının sadece kişisel özelliklerle değil, aynı zamanda sağlık okuryazarlığı, pandemi deneyimi ve kamu politikalarıyla da şekillendiğini göstermektedir.

Keywords

Supporting Institution

Bu çalışma herhangi bir kurum, kuruluş veya fon tarafından maddi olarak desteklenmemiştir.

Ethical Statement

Çalışma için , Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Yenimahalle Eğitim ve Araştırma Hastanesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 14.07.2021 tarihli ve E-2021-41 karar numaralı etik onay alınmıştır. Ayrıca Ankara İl Sağlık Müdürlüğü’nden idari izin alınarak saha uygulaması gerçekleştirilmiştir.

Thanks

Çalışmanın yürütülmesinde kolaylık sağlayan ve veri toplama sürecinde katkı sunan gönüllü katılımcılara teşekkür ederiz.

References

  1. World Health Organization [Internet]. 2023. Coronavirus disease (COVID-19). [cited 2023 Mar 15]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/coronavirus-disease-(COVID-19)
  2. World Health Organization. Independent assessment of the origins of SARS-CoV-2, developed by the Scientific Advisory Group for the Origins of Novel Pathogens (SAGO) [Internet]. 2023. [cited 2023 Oct 20]. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/independent-assessment-of-the-origins-of-sars-cov-2-from-the-scientific-advisory-group-for-the-origins-of-novel-pathogens
  3. COVID-19 Pandemisinde Sağlık Kurumlarında Çalışma Rehberi ve Enfeksiyon Kontrol Önlemleri [Internet]. Sağlık Bakanlığı; 2021. [cited 2021 Jul 15]. Available from: https://covid19.saglik.gov.tr/Eklenti/40282/0/covid19-saglikkurumlarindacalismarehberiveenfeksiyonkontrolonlemleripdf.pdf
  4. Sağlık Bakanlığı. Pandemi ile Mücadelemiz [Internet]. Ankara: Sağlık Bakanlığı; 2022. [cited 2022 Dec 10]. Available from: https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/45858/0/pandemiileulusalmucadelemizpdf.pdf
  5. Ankara Valiliği. İl Umumi Hıfzıssıhha Kurulu’nun 17.06.2020 Tarih ve 2020/48 Sayılı Kararı [Internet]. Ankara: ankara.gov.tr; 2020. [cited 2021 Jun 12]. Available from: http://www.ankara.gov.tr/ankara-valiligi-il-umumi-hifzissihha-kurulunun-17062020-tarih-ve-202048-sayili-karari
  6. Lio CF, Cheong HH, Lei CI, Lo IL, Yao L, Lam C, et al. Effectiveness of personal protective health behaviour against COVID-19. BMC Public Health. 2021;21:827.
  7. Sarmasoğlu Ş, Çelik GHT, Korkmaz F. İnceleme: COVID-19 Hastalığından Korunmaya Yönelik Kişisel Koruyucu Ekipman Kullanımı. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2020;7(Özel Sayı):47-65.
  8. Andrejko KL, Pry JM, Myers JF, Fukui N, DeGuzman JL, Openshaw J, et al. Effectiveness of Face Mask or Respirator Use in Indoor Public Settings for Prevention of SARS-CoV-2 Infection - California, February-December 2021. Morbidity and Mortality Weekly Report. 2022;71(6):212-6.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Primary Health Care

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 31, 2025

Submission Date

July 13, 2025

Acceptance Date

September 18, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 3

APA
Güler Sönmez, T., Fidancı, İ., Bağcı, H. H., & Taşdelen, M. (2025). Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Hastaların Maske Kullanım Düzeyi, Tutum ve Davranışları. Medical Research Reports, 8(3), 193-210. https://doi.org/10.55517/mrr.1740718
AMA
1.Güler Sönmez T, Fidancı İ, Bağcı HH, Taşdelen M. Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Hastaların Maske Kullanım Düzeyi, Tutum ve Davranışları. MRR. 2025;8(3):193-210. doi:10.55517/mrr.1740718
Chicago
Güler Sönmez, Tuğba, İzzet Fidancı, Hamit Harun Bağcı, and Merve Taşdelen. 2025. “Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Hastaların Maske Kullanım Düzeyi, Tutum Ve Davranışları”. Medical Research Reports 8 (3): 193-210. https://doi.org/10.55517/mrr.1740718.
EndNote
Güler Sönmez T, Fidancı İ, Bağcı HH, Taşdelen M (October 1, 2025) Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Hastaların Maske Kullanım Düzeyi, Tutum ve Davranışları. Medical Research Reports 8 3 193–210.
IEEE
[1]T. Güler Sönmez, İ. Fidancı, H. H. Bağcı, and M. Taşdelen, “Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Hastaların Maske Kullanım Düzeyi, Tutum ve Davranışları”, MRR, vol. 8, no. 3, pp. 193–210, Oct. 2025, doi: 10.55517/mrr.1740718.
ISNAD
Güler Sönmez, Tuğba - Fidancı, İzzet - Bağcı, Hamit Harun - Taşdelen, Merve. “Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Hastaların Maske Kullanım Düzeyi, Tutum Ve Davranışları”. Medical Research Reports 8/3 (October 1, 2025): 193-210. https://doi.org/10.55517/mrr.1740718.
JAMA
1.Güler Sönmez T, Fidancı İ, Bağcı HH, Taşdelen M. Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Hastaların Maske Kullanım Düzeyi, Tutum ve Davranışları. MRR. 2025;8:193–210.
MLA
Güler Sönmez, Tuğba, et al. “Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Hastaların Maske Kullanım Düzeyi, Tutum Ve Davranışları”. Medical Research Reports, vol. 8, no. 3, Oct. 2025, pp. 193-10, doi:10.55517/mrr.1740718.
Vancouver
1.Tuğba Güler Sönmez, İzzet Fidancı, Hamit Harun Bağcı, Merve Taşdelen. Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Hastaların Maske Kullanım Düzeyi, Tutum ve Davranışları. MRR. 2025 Oct. 1;8(3):193-210. doi:10.55517/mrr.1740718