TR
EN
Uganda, Kampala'da Mevcut Tüberküloz Önleme Ve Kontrol Programlarını Sınırlayan Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma
Abstract
Amaç: Bu çalışma, Kampala, Uganda’da tüberküloz önleme ve kontrol programlarının uygulanmasını engelleyen zorlukları belirlemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Kampala’da en az iki yıldır yaşayan, 18–65 yaş arası tüberküloz hastalarına sağlık çalışanları tarafından yapılandırılmış anketler uygulanarak kesitsel bir çalışma yürütülmüştür. Katılımcılar (n=413) basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %63,4’ü tüberküloz tanısını aile üyelerine açıklamamış, %59,6’sı HIV ile koenfekte bulunmuş ve %64,3’ü tüberküloz tedavisi dışında ek ilaçlara ihtiyaç duymuştur. Ayrıca %53,8’i tüberküloz tedavisi hakkında sınırlı bilgiye sahipken, %64,2’si semptomların erken düzelmesi nedeniyle tedaviyi iki ay içinde bırakma eğilimi göstermiştir. Bu faktörler, tüberküloz önleme ve kontrol çabalarının etkinliğini önemli ölçüde zayıflatmıştır. Sonuç: Kampala’daki mevcut tüberküloz önleme ve kontrol programlarının etkinliğini azaltan başlıca engeller; ilaç alımı sırasında gıda yetersizliği, hastaların tüberküloz durumlarını aile üyelerine açıklamaktan kaçınmaları, damgalanma ve ayrımcılık korkusu, tedaviye ilişkin sınırlı bilgi, semptomların erken düzelmesi nedeniyle tedaviyi zamanından önce bırakma, HIV koenfeksiyonu ve verem ilaçlarıyla birlikte ek ilaç kullanma zorunluluğudur.
Keywords
Supporting Institution
Kampala City Council Authority (KCCA)
Project Number
2022-924
Ethical Statement
This article has been prepared in accordance with scientific research and publication ethics. All data contained in the study is original, and information from other sources has been cited appropriately.
Thanks
Thanks to all participants
References
- World Health Organization. Tuberculosis [Internet]. 2022 [cited 2022 Oct 3]. Available from: https://www.who.int/health-topics/tuberculosis#tab=tab_1
- World Health Organization. Global tuberculosis report 2024 [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2025 Aug 7]. Available from: https://www.who.int/teams/global-programme-on-tuberculosis-and-lung-health/tb-reports/global-tuberculosis-report-2024
- World Health Organization. Uganda Ministry of Health launches the national coordination committee for tuberculosis [Internet]. [cited 2025 Nov 7]. Available from: https://www.afro.who.int/news/uganda-ministry-health-launches-national-coordination-committee-tuberculosis
- World Health Organization. Global tuberculosis programme [Internet]. 2021 [cited 2022 Mar 31]. Available from: https://www.who.int/teams/global-tuberculosis-programme/tb-reports
- Greene JJ. Factors associated with defaults from treatment among tuberculosis patients in Western Sierra Leone [Internet]. 2014 [cited 2022 Oct 3]. Available from: https://ugspace.ug.edu.gh/handle/123456789/7286
- World Health Organization. Implementing the End TB Strategy [Internet]. 2014 [cited 2022 Apr 2]. Available from: https://www.who.int/westernpacific/activities/implementing-the-end-tb-strategy
- Oyediran K, Kirenga B, Turyahabwe S, Davis N, Chauffour J, Muttamba W, et al. Quality of tuberculosis services assessment in Uganda: report—MEASURE Evaluation [Internet]. 2020 [cited 2022 Apr 1]. Available from: https://www.measureevaluation.org/resources/publications/tr-20-398.html
- World Health Organization. WHO global lists of high burden countries for tuberculosis (TB), TB/HIV and multidrug/rifampicin-resistant TB (MDR/RR-TB), 2021–2025: background document [Internet]. 2021 [cited 2022 Apr 2]. Available from: http://apps.who.int/bookorders
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Disease Surveillance
Journal Section
Research Article
Publication Date
March 31, 2026
Submission Date
October 8, 2025
Acceptance Date
March 26, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 9 Number: 1
APA
Mbonde, H., & Öztaş, D. (2026). Uganda, Kampala’da Mevcut Tüberküloz Önleme Ve Kontrol Programlarını Sınırlayan Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma. Medical Research Reports, 9(1), 62-76. https://doi.org/10.55517/mrr.1799829
AMA
1.Mbonde H, Öztaş D. Uganda, Kampala’da Mevcut Tüberküloz Önleme Ve Kontrol Programlarını Sınırlayan Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma. MRR. 2026;9(1):62-76. doi:10.55517/mrr.1799829
Chicago
Mbonde, Hadıjah, and Dilek Öztaş. 2026. “Uganda, Kampala’da Mevcut Tüberküloz Önleme Ve Kontrol Programlarını Sınırlayan Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma”. Medical Research Reports 9 (1): 62-76. https://doi.org/10.55517/mrr.1799829.
EndNote
Mbonde H, Öztaş D (March 1, 2026) Uganda, Kampala’da Mevcut Tüberküloz Önleme Ve Kontrol Programlarını Sınırlayan Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma. Medical Research Reports 9 1 62–76.
IEEE
[1]H. Mbonde and D. Öztaş, “Uganda, Kampala’da Mevcut Tüberküloz Önleme Ve Kontrol Programlarını Sınırlayan Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma”, MRR, vol. 9, no. 1, pp. 62–76, Mar. 2026, doi: 10.55517/mrr.1799829.
ISNAD
Mbonde, Hadıjah - Öztaş, Dilek. “Uganda, Kampala’da Mevcut Tüberküloz Önleme Ve Kontrol Programlarını Sınırlayan Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma”. Medical Research Reports 9/1 (March 1, 2026): 62-76. https://doi.org/10.55517/mrr.1799829.
JAMA
1.Mbonde H, Öztaş D. Uganda, Kampala’da Mevcut Tüberküloz Önleme Ve Kontrol Programlarını Sınırlayan Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma. MRR. 2026;9:62–76.
MLA
Mbonde, Hadıjah, and Dilek Öztaş. “Uganda, Kampala’da Mevcut Tüberküloz Önleme Ve Kontrol Programlarını Sınırlayan Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma”. Medical Research Reports, vol. 9, no. 1, Mar. 2026, pp. 62-76, doi:10.55517/mrr.1799829.
Vancouver
1.Hadıjah Mbonde, Dilek Öztaş. Uganda, Kampala’da Mevcut Tüberküloz Önleme Ve Kontrol Programlarını Sınırlayan Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma. MRR. 2026 Mar. 1;9(1):62-76. doi:10.55517/mrr.1799829