Metruk Bir Evin Anlattıkları: İz-İmge Kavramı Bağlamında Zaman-Mekânın Estetik ve Politik Sökümü

Abstract

Mekânı görülürlük ve duyulurluk formları üzerinden bölüştürmek estetik olduğu kadar politik bir tartışmadır. Konvansiyonel mekân üretme pratikleri içerisinde yürütülen mimari tasarım mekânı bir tasarım nesnesi olarak ele alırken zaman katmanı görmezden gelinebilir. Bu çalışma Ranciére’in “estetik rejim” ve “ortak yaşam” fikirlerini mimarlığın estetik-politik tartışmalarına taşımak istemektedir. Bu kavramlar eşliğinde zamansal boyutu da içeren mimari karşılaşmalarla yeni açılımlar getirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışma boyunca Üsküdar’da bulunan metruk bir evin rölöve ve restütisyon süreçleri sırasında kayıt altına alınan zaman-mekân ilişkileri yakın ölçekte incelenir. Metruk ev üzerindeki izler, bunları oluşturan sebepler ve deneyimimiz üzerindeki yansımaları “iz-imge” ile kavramı tartışılır. İz-imge mimarlığın yalnız mekânsal değil zamansal bir deneyim olabileceğini gösterilebilir ve bu deneyim, gölgede kalan ilişkileri görünür kılabilecek bir form sunarken etik ve politik tartışmaları da içerebilir. Bu bakış açısıyla mekânı statik bir varlık olarak değil, zamanın ve çoklu etkileşimlerin şekillendirdiği, dönüşen bir süreç olarak anlamak mümkün olabilir. Bu perspektif yardımıyla alternatif tasarım yaklaşımları geliştirilebilir.

Keywords

• Zaman-Mekan
• İz-imge
• Estetik Rejim
• Mimari Eleştiri
• Bellek

Narratives of an Abandoned House: Aesthetic and Political Deconstruction of Time-Space in the Context of the Trace-Image Concept

Abstract

This study explores the political and aesthetic dimensions of architecture, incorporating Rancière’s concepts of the “aesthetic regime” and “common life” into architectural debates. Conventional architectural practices often overlook the temporal aspect of space, treating it as a static object. By examining the time-space relationships during the survey and restoration of an abandoned house in Üsküdar, this study introduces the concept of "trace-image," which demonstrates how architecture can be both spatial and temporal. The "trace-image" reveals hidden relationships and ofers a new lens for understanding space as a dynamic, evolving process shaped by time and interaction. This temporal dimension opens the door for ethical and political discussions in architecture, challenging traditional approaches and proposing alternative design methods that consider space as a process rather than a fixed entity.

Keywords

• Time-space
• Trace-image
• Aesthetic Regime
• Architectural Critique
• Memory

References

1. Bergson, H. (2020). Madde ve Bellek. (I. Ergüden, Çev.) Fol.
2. Bicnknell, J. (2014). The Architectural Ghosts. The Journel of Aesthetics and Art Criticism, 72 (4), 435-441.
3. Deleuze, G. (2016, Kış). Edimsel ve Virtüel (H. Yücefer, Çev.). Cogito, (36), 14-17.
4. Eisenman, P. (1984). The End of the Classical: The End of the Beginning, the End of the End. Perspecta, (21) 154-173.
5. Ginsberg, R. (2004). The Aesthetics of Ruins. Rodopi.
6. Latour, B., & Yaneva, A. (2017). Give me a Hun and I Will Make All Buildings Move: An ANT's View of Architecture. Architectural Design Theory, 103-111. Doi: 10.17454/ARDETH01.08
7. Ranciére, J. (2006). Estetik Bilinçdışı. (K. Sarıalioğlu, Çev.). Ara-lık.
8. Ranciére, J. (2007). Siyasalın Kıyısında. (A. U. Kılıç, Çev.). Metis Yayınları.

9. Ranciére, J. (2008). Görüntülerin Yazgısı. (A. U. Kılıç, Çev.). Versus Kitap.
10. Ranciére, J. (2012). Estetiğin Huzursuzluğu. (A. U. Kılıç, Çev.). İletişim Yayınları.
11. Ranciére, J. (2020). Dissensus: Politika ve Estetik Üzerine. (M. Yalçınkaya, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
12. Rancière, J. (2023). İmajların Yazgısı. (A. U. Kılıç, Çev.). Ketebe Yayınları.
13. Ricoeur, P. (2012). Hafıza Tarih Unutuş. (M. E. Özcan, Çev.) Metis Yayınları.
14. Simmel, G. (1958, Güz). Two Essays: The Handle and The Ruin. The Hudson Review, 11 (3), 371-385.
15. Tanju, B. (2008). Zaman-Mekan Mimarlıklar. A. Şentürer, Ş. Ural, Ö. Berbercioğlu ve F. Uz, ed., Zaman-Mekan içinde (ss. 168-185). Yem yayınları.
16. Varlık, S. (2021). Paul Ricoeur’de Yaralı Hafıza ve Tarih Bilimi. A. İbişi Temelli, C. Ergün, & A. Bıçak, der. Tarihi Düşüncesi Yazıları içinde(ss. 27-37). Tarih Düşüncesi.