Din ve Folklorik Tıp İlişkisi: Hinduizm’in Atharva Veda Örneği

Year 2026, Volume: 16 Issue: 1, 232 - 243, 23.01.2026

Mustafa Kısakol

https://doi.org/10.31020/mutftd.1805616

Abstract

Amaç: Bu çalışma, Hinduizm’in kutsal metinlerinden Atharva Veda’da yer alan sağlık, hastalık ve iyileştirme anlayışlarını inceleyerek, dinî inanç ile folklorik tıp arasındaki ilişkiyi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, Atharva Veda’daki tıbbi uygulamaların tedavi yöntemleri olmanın ötesinde büyü, ritüel ve kozmolojik bir çerçeve içinde nasıl anlam kazandığını analiz etmektedir. Metinlerde hastalıkların kökenine dair kozmolojik açıklamalar ile folklorik tıp uygulamaları arasındaki bağın hangi dinî anlam dünyası içinde kurulduğu temel problem olarak ele alınmaktadır. Ayrıca şifa uygulamalarının bireysel iyileştirmenin ötesinde toplumsal düzeni ve kutsal-profan ayrımını nasıl yeniden ürettiği sorgulanmaktadır.
Yöntem: Araştırma, nitel ve metin merkezli bir yöntemle yürütülmüştür. Atharva Veda’nın seçilmiş bölümleri, özellikle büyüsel-dini formüller, şifa duaları ve bitkisel tedavi ritüelleri bağlamında incelenmiştir. Metin çözümlemesi, teolojik hermenötik ve folklorik yorumlama ile yapılmış, ayrıca ikincil kaynaklar aracılığıyla Hindu tıp geleneği ile ilişkisi, Dinler Tarihi perspektifinden değerlendirilmiştir.
Bulgular: İnceleme sonucunda, Atharva Veda’da sağlık ve hastalığın yalnızca bedensel değil, kozmik ve ruhsal bir denge meselesi olarak kavrandığı görülmüştür. Bitkiler, sözlü formüller ve ritüeller, hem tanrısal güçlerle iletişim kurma aracı hem de toplumsal dayanışmayı güçlendiren folklorik unsurlar olarak işlev görmektedir.
Sonuç: Atharva Veda, Hindu düşüncesinde din ile tıbbın birbirinden bağımsız alanlar olarak değil, aynı kozmik düzenin tamamlayıcı yönleri olarak kavrandığını göstermektedir. Bu bağlamda folklorik tıp, yalnızca geleneksel bir iyileştirme biçimi değil, dini dünya görüşünün uygulamalı bir tezahürü olarak değerlendirilmektedir. Çalışma, günümüz Hindu kültüründe yaşayan tıbbi ritüellerin tarihsel kökenlerinin Atharva Veda’ya dayandığını ve bu metnin dinî-folklorik sürekliliğin anlaşılmasında temel bir kaynak niteliği taşıdığını ortaya koymaktadır.

Keywords

Dinler Tarihi , Tıp Tarihi , Folklorik Tıp , Hinduizm , Atharva Veda

The Relationship between Religion and Folkloric Medicine: The Example of Hinduism’s Atharva Veda

Abstract

Purpose: This study aims to examine concepts of health, illness, and healing in the Atharva Veda, one of Hinduism’s sacred texts, and to reveal the relationship between religious belief and folkloric medicine. It analyzes how medical practices in the Atharva Veda acquire meaning within a magical, ritual, and cosmological framework beyond mere treatment. The central problem is how cosmological explanations of disease origins are linked to folkloric medical practices within a religious worldview. It questions how healing practices reproduce social order and the sacred-profane distinction.
Method: This study employs a qualitative, text-centered approach. Selected sections of the Atharva Veda, especially magical-religious formulas, healing prayers, and herbal healing rituals, are analyzed. Textual analysis uses theological hermeneutics and folkloric interpretation, and its relation to Hindu medical tradition is evaluated from a History of Religions perspective.
Findings: The analysis shows that in the Atharva Veda health and illness are conceived not merely as bodily conditions but as matters of cosmic and spiritual balance. Plants, formulas, and rituals function as mediators of power and social cohesion.
Conclusion: The Atharva Veda shows that in Hindu thought religion and medicine are not separate fields but complementary aspects of a single cosmic order. Folkloric medicine is therefore an applied expression of religious worldview. The study demonstrates that medical rituals in contemporary Hindu culture trace their historical roots to the Atharva Veda, which remains a fundamental source for understanding religious and folkloric continuity.

Keywords

History of Religions , History of Medicine , Folk Medicine , Hinduism , Atharva Veda

References

• 1. Eliade M. Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy. Trask WR, çev. Princeton: Princeton University Press; 1964. p. 5-7.
• 2. Müller FM. Sacred Books of the East, Vol. 42: The Atharva-Veda Samhita. Oxford: Clarendon Press; 1892.
• 3. Doniger W. The Hindus: An Alternative History. New York: Penguin; 2009.
• 4. Gonda J. The Atharvaveda: A Study. Leiden: Brill; 1965. p.45.
• 5. Wujastyk D. The Roots of Ayurveda. London: Penguin Classics; 2003.
• 6. Bloomfield M. The Atharva-Veda and the Gopatha-Brāhmaṇa. Strassburg: Karl J Trübner; 1899.
• 7. Zysk K. Asceticism and Healing in Ancient India: Medicine in the Buddhist Monastery. New York: Oxford University Press; 1991.
• 8. Zysk Kenneth (1993). Religious Medicine: The history and evolution of Indian medicine. Routledge. pp. x–xii
• 9. Wujastyk D. The Roots of Ayurveda. London: Penguin Classics; 2003. p. 33-36.
• 10. Olivelle Patrick. The Upanishads. Oxford: Oxford University Press; 1998. p. 45-48.
• 11. Basham AL. The Wonder That Was India. London: Sidgwick & Jackson; 1954.
• 12. Gonda J. The Religion of the Veda. Delhi: Motilal Banarsidass; 1965.
• 13. Filliozat J. The Classical Doctrine of Indian Medicine. Delhi: Munshiram Manoharlal; 1964. p. 134-137.
• 14. Malinowski B. Magic, Science and Religion and Other Essays. Boston: Beacon Press; 1948.
• 15. Malinowski B. Coral Gardens and Their Magic: A Study of the Methods of Tilling the Soil and of Agricultural Rites in the Trobriand Islands. Vol. 1. London: George Allen & Unwin; 1935. p. 152-156.
• 16. Staal F. Discovering the Vedas: Origins, Mantras, Rituals, Insights. New Delhi: Penguin; 2008. p. 3-6.
• 17. Keith AB. The Religion and Philosophy of the Veda and Upanishads. Cambridge: Harvard University Press; 1925. (212-214)
• 18. Kaya K. Hinduizm. Ankara: Kabalcı Yayınları; 2001. p. 105-106.
• 19. Yitik A.İ. Doğu Dinleri. 1. baskı. İstanbul: İSAM Yayınları; 2014. s. 58.
• 20. Witzel M. Vedas and Upanishads. In: Flood G, editor. The Blackwell Companion to Hinduism. Oxford: Blackwell Publishing; 2003. p. 68–89. 72-74.
• 21. Griffith RT. The Hymns of the Atharva-Veda. Benares: E. J. Lazarus & Co.; 1895. p. 18-40.
• 22. Zysk K. Understanding Mantra. Alper H, editor. Delhi: Motilal Banarsidass; 2012. p. 125-126, 133. 23. Renou L. Vedic India. Delhi: Indological Book House; 1971. p. 57–59.
• 24. Meulenbeld GJ. A History of Indian Medical Literature. Groningen: Egbert Forsten; 1999. p. 201–204.
• 25. Whitney WD. Atharva-Veda Samhitâ: Translated with a Critical and Exegetical Commentary. Cambridge: Harvard University Press; 1905.
• 26. Jamison SC, Brereton JL. The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India. Oxford: Oxford University Press; 2014.
• 27. Kleinman A. The Illness Narratives: Suffering, Healing, and the Human Condition. New York: Basic Books; 1988.
• 28. Dominik WM. Medical Knowledge and Religious Thought in Vedic India. History of Religions. 1985;25(3):243-265
• 29. Ernst E. Complementary and Alternative Medicine: A Critical Analysis of Its Evidence Base. Annals of Internal Medicine 2010;153(3):182-189.
• 30. Alter JS. Yoga in Modern India: The Body Between Science and Philosophy. Princeton: Princeton University Press; 2004.
• 31. Sarma DS. Hint Dini Tarihine Giriş. Ankara: Ataç Yayınları; 2006. s. 16-18.
• 32. Macdonell A. History of Sanskrit Literature. London: William Heinemann; 1900. p. 29-39
• 33. Renou L. Hinduizm. Çev. Maide Selen. İstanbul: İletişim Yayınları; 2016. s.71-72.