Research Article

Tarihsel ve Dogmatik Açıdan Depositum Irregulare’nin Karşılığı Olarak Kullanılan Terimler Üzerine

Volume: 8 Number: 1 June 29, 2025
TR EN

Tarihsel ve Dogmatik Açıdan Depositum Irregulare’nin Karşılığı Olarak Kullanılan Terimler Üzerine

Abstract

Roma hukukunda, sonraki dönemlerde depositum irregulare olarak adlandırılmış olan olağan dışı, atipik veya düzensiz saklama sözleşmesi, pek çok tartışmaya konu olmakla birlikte Roma hukuku ve ortak hukuktan günümüze kadar varlığını sürdürmüş bir hukukî müessesedir. Depositum irregulare, genellikle bir miktar para veya başka mislî eşyanın, açık bir şekilde yani kapalı veya mühürlenmiş bir kutu ya da kese içine konulmadan, saklanmak üzere saklayana bırakılmasıyla kurulan bir sözleşmedir. Saklayan almış olduğu paranın veya mislî eşyanın mülkiyetini kazanır ve aldığı şeyleri aynen değil aynı cins ve miktarda olacak şekilde iade etme borcu altına girer. Taşıdığı bu özelliklerden dolayı depositum irregulare, tüketim ödüncü sözleşmesine (mutuum) oldukça benzemektedir. Bununla birlikte depositum irregulare’nin onu tüketim ödüncü sözleşmesinden (mutuum’dan) ayıran bazı niteliklerinin bulunduğu da ileri sürülmektedir. Depositum irregulare’nin farklı sözleşmelerden unsurlar barındıran bu karışık yapısı, hem muhtelif ülkelerin kanunlarında ilgili sözleşmenin farklı şekillerde düzenlenmiş olması hem de Türk hukuk doktrininde depositum irregulare’nin karşılığı olarak kullanılan terimlerde bir birlik olmaması gibi sonuçlar doğurmuştur. Bu çalışmada bir yandan Türk hukuk doktrininde müessese ile ilgili farklı terminolojik yaklaşımlar ele alınırken diğer yandan depositum irregulare’nin Türk Borçlar Kanunu’nda ve İsviçre, Almanya, İtalya, İspanya, Arjantin gibi Romanist hukuk geleneğinden etkilenmiş olan diğer bazı ülkelerin kanunlarında ne şekilde düzenlendiği ana hatlarıyla açıklanacaktır.

Keywords

References

  1. Adams, Bertrand. “Haben die Römer “Depositum Irregulare” und Darlehen Unterschieden?”, Studia et Documenta Historiae et Iuris (SDHI), 28, 1962, s. 360-371.
  2. Akıncı, Şahin. Roma Borçlar Hukuku, 818 sayılı BK ve 6098 sayılı TBK ile Mukayeseli, Sayram Yayınları, Konya, 2013.
  3. Andreu, Jean. Banking and Business in the Roman World, translated by Janet Llyod, Cambridge University Press, Cambridge, 1999.
  4. Arsebük, Esat. Borçlar Hukuku, C. 2, Arkadaş Matbaası, İstanbul, 1943.
  5. Aydoğdu, Murat. “Konut ve Çatılı İşyeri Kirası Sözleşmelerinde Kiracının Güvence (Depozito) Verme Borcu”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 14, S. 1, 2012, s. 1-53.
  6. Aydoğdu, Murat/Kahveci, Nalan. Türk Borçlar Hukuku, Özel Borç İlişkileri (Sözleşmeler Hukuku), Gözden Geçirilmiş, Yenilenmiş ve Dipnotlu 5. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2021.
  7. Ayverdi, İlhan. Misalli Büyük Türkçe Sözlük (Kubbealtı Lugatı), C. 1, 2. Baskı, Kubbealtı Neşriyâtı, İstanbul, 2006 (C. 1).
  8. Ayverdi, İlhan. Misalli Büyük Türkçe Sözlük (Kubbealtı Lugatı), C. 3, 2. Baskı, Kubbealtı Neşriyâtı, İstanbul, 2006 (C. 3).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Law in Context (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

June 3, 2025

Publication Date

June 29, 2025

Submission Date

December 4, 2024

Acceptance Date

January 24, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 1

APA
Atak, A. S. (2025). Tarihsel ve Dogmatik Açıdan Depositum Irregulare’nin Karşılığı Olarak Kullanılan Terimler Üzerine. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 8(1), 128-156. https://izlik.org/JA53UN69XZ
AMA
1.Atak AS. Tarihsel ve Dogmatik Açıdan Depositum Irregulare’nin Karşılığı Olarak Kullanılan Terimler Üzerine. NEÜHFD. 2025;8(1):128-156. https://izlik.org/JA53UN69XZ
Chicago
Atak, Ali Selkor. 2025. “Tarihsel Ve Dogmatik Açıdan Depositum Irregulare’nin Karşılığı Olarak Kullanılan Terimler Üzerine”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 8 (1): 128-56. https://izlik.org/JA53UN69XZ.
EndNote
Atak AS (June 1, 2025) Tarihsel ve Dogmatik Açıdan Depositum Irregulare’nin Karşılığı Olarak Kullanılan Terimler Üzerine. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 8 1 128–156.
IEEE
[1]A. S. Atak, “Tarihsel ve Dogmatik Açıdan Depositum Irregulare’nin Karşılığı Olarak Kullanılan Terimler Üzerine”, NEÜHFD, vol. 8, no. 1, pp. 128–156, June 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA53UN69XZ
ISNAD
Atak, Ali Selkor. “Tarihsel Ve Dogmatik Açıdan Depositum Irregulare’nin Karşılığı Olarak Kullanılan Terimler Üzerine”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 8/1 (June 1, 2025): 128-156. https://izlik.org/JA53UN69XZ.
JAMA
1.Atak AS. Tarihsel ve Dogmatik Açıdan Depositum Irregulare’nin Karşılığı Olarak Kullanılan Terimler Üzerine. NEÜHFD. 2025;8:128–156.
MLA
Atak, Ali Selkor. “Tarihsel Ve Dogmatik Açıdan Depositum Irregulare’nin Karşılığı Olarak Kullanılan Terimler Üzerine”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol. 8, no. 1, June 2025, pp. 128-56, https://izlik.org/JA53UN69XZ.
Vancouver
1.Ali Selkor Atak. Tarihsel ve Dogmatik Açıdan Depositum Irregulare’nin Karşılığı Olarak Kullanılan Terimler Üzerine. NEÜHFD [Internet]. 2025 Jun. 1;8(1):128-56. Available from: https://izlik.org/JA53UN69XZ