Resim Sergilerinde Mekân Seçim Problemi: Ankara’da Bir Uygulama

Öz

Sanat eserlerinin paylaşılması amacıyla düzenlenen sunum alanlarından resim sanatı için en çok kullanılan yöntemlerden biri sergilerdir. Serginin gerçekleşmesi için gerekli olan fiziksel yer ihtiyacını karşılamak ve başarılı bir sergileme gerçekleştirmek için sergi mekânının doğru seçilmesi önemlidir. Bu çalışmada hedeflenen amaç, resim sanatının sergilenmesi için önemli sunum yollarından biri olan sergi mekânlarında, mekân seçimi için gerekli görülen kriterlerin belirlenmesidir. Bu amacı karşılayacak şekilde Ankara ilinden alternatif 5 mekân seçilerek en uygun sergileme mekânının bulunması sağlanmıştır. Sergileme mekânı için sahip olması gerekli görülen kriterler belirlenmiş ve kriterlerin ağırlıklandırılması için Pisagor Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi (PBAHP) kullanılmıştır. Bu amaç doğrultusunda belirlenen alternatif mekânların sıralanması için Pisagor bulanık TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity) yöntemi kullanılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda en önemli kriterin “Bütçe” olduğu bulunmuştur. Ankara ilinden seçilen 5 alternatif mekân değerlendirildiğinde ise “Mekan1” en uygun alternatif sergileme mekânı olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Sergi
• Mekân seçimi
• Bulanık çok kriterli karar verme
• Bulanık AHP
• Bulanık TOPSIS

Venue Selection Problem in Art Exhibitions: An Application in Ankara

Öz

Exhibitions are one of the most commonly used methods for painting art as presentation spaces organized for the purpose of sharing artworks. To meet the physical space requirements for an exhibition to take place and to achieve a successful display, the correct selection of the exhibition venue is crucial. The aim of this study is to determine the criteria deemed necessary for venue selection in exhibition spaces, which are one of the important presentation methods for exhibiting painting art. To achieve this aim, the most suitable exhibition venue was found by selecting 5 alternative venues from Ankara province. The criteria required for an exhibition venue were determined, and the Pythagorean Fuzzy Analytic Hierarchy Process (PBAHP) was used to weight these criteria. In line with this objective, the Pythagorean fuzzy TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity) method was used to rank the determined alternative venues. As a result of the investigations, "Budget" was found to be the most important criterion. When the 5 alternative venues selected from Ankara province were evaluated, "Venue1" was determined to be the most suitable alternative exhibition venue.

Anahtar Kelimeler

• Exhibition
• Venue selection
• Fuzzy multi-criteria decision making
• Fuzzy AHP
• Fuzzy TOPSIS

Kaynakça

1. Ören, Ş., “Sanatın doğuşunda iletişimle aralarındaki varoluşsal birliktelik ve sanat eyleminde psikolojik iletişimin önemi”, Atatürk İletişim Dergisi, 8, 207-226, 2015.
2. Çalışkan, C., “Sergileme tasarımının gelişimi ve müze ile sanat galerilerinin karşılaştırılması”, Yıldız Journal of Art and Design, 3(1), 26-42, 2016.
3. Güler, Ö. K., “Çağdaş sanata mekan bağlamında bir bakış”, Tasarım+ Kuram, 10(17), 39-53, 2006.
4. Güven, E., Pınarbaşı, M., Alakaş, H. M., Eren, T. “Organize sanayi bölgeleri’nin natech riskine göre değerlendirilmesi: Kocaeli ili için bir örnek”, Resilience, 8(1), 13-30, 2024.
5. Yılmaz, M., Yıldız, A., “Prioritization of r&d project evaluation criteria using pythagorean fuzzy ahp method”, Academic Perspective Procedia, 5(3), 443-455, 2022.
6. Aydın, Ö., “Bulanık Ahp ile Ankara için hastane yer seçimi”, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(2), 87-104, 2009.
7. Ünlükara, T., Berköz, L., “Alışveriş merkezlerinin yer seçimi kriterleri: İstanbul örneği”, Megaron, 11(3), 2016.
8. Feng, T., Bednarz, T., “Automatic site selection of cultural venues”, SIGGRAPH Asia 2018 Technical Briefs, Tokyo - Japan, 2018.

9. Walker, C., “Participation in arts and culture: the importance of community venues”, Urban Institute, 2003.
10. Balcı, H., Ayyıldız, H., Kulaç, A., "Fındıkta depo yer seçimi sorunsalının çok kriterli karar verme teknikleri ile analizi", Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, 60(2), 1332-1356, 2025.
11. Gültekin, N., Onsekiz, D. “Ankara kentinde eğlence mekanlarının oluşumu ve yer seçimi”, Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 20(1), 2005.
12. Mattison, G. A., “Does venue selection affect the GPA?: A study of online and on campus final course grades”, Doktora tezi, Capella University, 2008.
13. Yücel, M. ve Ulutaş, A., “Çok kriterli karar yöntemlerinden electre yöntemiyle Malatya'da bir kargo firması için yer seçimi”, Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 9(17), 327-344, 2009.
14. Baldemir, E., Bakan, H., Kılıç, B. “Fakülte kurulması uygun olan ilçelerin Ahp yöntemiyle belirlenmesi: Muğla ili örneği”, Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 4(1), 1-15, 2012.
15. Ömürbek, N., Üstündağ, S., Helvacıoğlu, Ö. C., “Kuruluş yeri seçiminde analitik hiyerarşi süreci (Ahp) kullanımı: Isparta bölgesinde bir uygulama”, Yönetim Bilimleri Dergisi, 11(21), 101-116, 2013.
16. Soba, M., Şimşek, A., Bayhan, M., “Bulanık topsıs yöntemi ile alışveriş merkezi kuruluş yeri seçimi: Uşak ilinde bir uygulama”, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 103-132, 2014.
17. Parrish, C., “Event planner perceptions of a college football stadium as an event and meeting venue: a qualitative study of site selection attributes”, Doktora tezi, George Mason University, Fairfax, VA, 2014.
18. Trinh, G., Lam, D., “Understanding the attendance at cultural venues and events with stochastic preference models”, Journal of Business Research, 69(9), 3538-3544, 2016.
19. Kavi, O., Akdeniz, H., Körmükçü, F. Y., “The factors effect the venue selection and joining to physical activity of the users visit ‘özgürlük park and recreation’area for physical activity”, SHS Web of Conferences, 2017.
20. Ardani, E. G., “The importance of the venue selection in an event organization case study: special event organization Rencontre Alumni Entreprise 1 & 2”, E-Journal of Tourism, 4(1), 46-54, 2017.
21. Uslu, A., Kızıloğlu, K., İşleyen, S. K., Kahya, E., “Okul yeri seçiminde coğrafi bilgi sistemine dayalı ahp-topsıs yaklaşımı: Ankara ili örneği”, Politeknik Dergisi, 20(4), 933-943, 2017.
22. Eren T., Hamurcu, M., Alağaş, H. M., “Çok kriterli karar verme yöntemleri ile Kırıkkale yüksek hızlı tren istasyon yerinin seçimi”, 5th International Symposium on Innovative Technologies in Engineering and Science, Bakü – Azerbaycan, 2017.
23. Beşikçi, T., Yıldız, K., Güzel, P., “Fiziksel aktiviteye katılımda mekân seçimi ve katılımı engelleyen unsurların incelenmesi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi kampüsü”, Uluslararası Herkes İçin Spor ve Wellness Kongresi, Alanya, 2018
24. Oğuz, A., “Kış turizm merkezi seçimi için kriter ağırlıklarının bulanık ahp kullanılarak belirlenmesi” Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 789-802, 2018.
25. Işıkgöz, E., Esentaş, M., Şahin, H. M., “Beden eğitimi ve spor alanında öğrenim gören öğrencilerin fiziksel aktivite mekân seçimini ve fiziksel aktiviteye katilimini etkileyen faktörlerin incelenmesi”, İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 5(1), 21-32, 2018.
26. Şeker, Ö., Alakaş, H. M., “Bir lojistik firması için çok ölçütlü karar verme yöntemleri ile iç anadolu bölgesinde depo yeri seçimi”, Academic Perspective Procedia, 2(3), 841-850, 2019.
27. Lee, J., Yang, K., Oh, D. G., “Factors influencing the choice of a publication venue in library and information science”, Learned Publishing, 33(3), 323-332, 2020.
28. Karaköprü, U. O., Kabadurmuş, Ö., “Evaluation of stadium locations using Ahp and Topsis methods”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(1), 1-16, 2020.
29. Aksu, H. S., Kaya, A., Arslan, F., “Covid-19 sürecinde fiziksel aktivite amacıyla açık rekreasyon alanlarını tercih eden bireylerin mekân seçimi ve fiziksel aktiviteye katılımını etkileyen faktörler”, Türkiye Spor Bilimleri Dergisi, 5(2), 73-85, 2021.
30. Akgöz, E., Şalvarcı, S., Aylan, F. K., Gök, H. S., “Selection of smart museums according to multi-criteria decision-making technique: Ahp method”, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(3), 2008-2025, 2021.
31. Kara, M., Ercan, Y., Yumuşak, R., Cürebal, A., “Yenilenebilir hibrit enerji santrali uygulamasında tesis yer seçimi”, Uluslararası Mühendislik Araştırma ve Geliştirme Dergisi, 14(1), 208-227, 2022.
32. Payumo, R. R., Redi, A. A. N. P., German, J. D., Persada, S. F., Nadlifatin, R., “Selection of the Most Beneficial Flight Training Venue in the Airline Industry Using the Analytic Hierarchy Process (AHP)”, 5th International Conference on Management Science and Industrial Engineering, Chiang Mai - Thailand, 2023.
33. Rodriguez, L., “Optimizing wedding venue selection process using integer programming” Theses/Capstones/Creative Projects, 197, 2023.
34. Gök, M., Toklu, R., Güven, E., Eren, T., “Afet lojistiğinde depo yer seçimi”, Resilience, 8(2), 123-138, 2024.
35. Ekin, E., Dolanbay, G., “Ahp temelli topsıs yöntemi ile yer seçim problemine ilişkin bir uygulama”, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 301-317, 2024.
36. Özlemiş, Ş., Eren, T., “Afet sonrası kullanılacak geçici barınma alanlarının çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılarak seçilme üzerine bir uygulama”, Uluslararası Mühendislik Araştırma ve Geliştirme Dergisi, 16(2), 860-879, 2024.
37. Ercan, Z., Pınarbaşı, M., “Çok kriterli karar verme yöntemleri ile biyogaz enerji santrali kuruluş yeri seçimi: Ankara ili Polatlı ilçesi için bir örnek”, Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 10(2), 395-408, 2024.
38. Özdemir, D., Yılmaz, Ş. F., “Kentsel son adım lojistik çözümleri için yer seçimi problemi: Tarsus ilçesi kargo dolabı örneği”, Uluslararası Ticaret ve Lojistik Kapsamında Yönetim, Finans ve Muhasebe Yaklaşımları II, Özgür Yayınları, 15 – 37s, Gaziantep, 2025.
39. Taştan, B., Bozkan, E. Z., “Rüzgâr enerji santrallerinin kuruluş yeri seçiminde cbs, çok kriterli karar verme analizi ve bulanık mantık yönteminin kullanılması: Kastamonu ili örneği”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 30(1), 172-190, 2025.
40. Aytas, B., Ceylan, M., “Bütünleşik Ahp ve Topsıs yöntemiyle sanayi yatırımı lokasyonunun belirlenmesi: Kuzey Afrika'da tekstil üretim yeri için bir vaka çalışması”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 8(1), 301-314, 2025.
41. Dönmez, B. B., Sanlı, Y. B., Güven, E., Öztürk, B. N., Eren, T., “Elektrikli araçlar için şarj istasyonu yer seçimi: bulanık mantık ile karar verme”, Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi, 2(2), 113-137, 2025.
42. Mutlu, H. T., Süvari, E., Orhan, M., “Coğrafi bilgi sistemi tabanlı çok kriterli karar verme yöntemi ile kaykay parkı yer seçimi: Bolu örneği”, Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 1054-1077, 2024.
43. Akpınar, A., Arslan, E., “Mekânsallaşan sanat ve sanatta alternatif mekânlar”, Ulakbilge: Journal of Social Sciences, 11(86), 2023.
44. Varol, E. B., Varol, A., “Sanat aracılığıyla mekan deneyiminin aktarımı üzerine bir inceleme: do ho suh”, Sanat ve Tasarım Dergisi, 12(2), 499-514, 2022.
45. Dai, Y., Ren, Y., Li, H., Wang, M., “Evaluating art exhibition spaces through space syntax and multimodal physiological data”, Buildings, 15(11), 1776, 2025.
46. Yıldız, A., Ayyıldız, E., Gümüş, A. T., Özkan, C., “Ülkelerin yaşam kalitelerine göre değerlendirilmesi için hibrit pisagor bulanık ahp-topsıs metodolojisi: Avrupa birliği örneği”, Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 17, 1383-1391, 2019.
47. Garip, S. B., “Sergileme mekânlarının tasarım performansının artırılmasında kullanılan kriterlerin belirlenmesi için analitik bir yaklaşım”, Journal of the Faculty of Engineering & Architecture of Gazi University, 35(3), 2020.
48. Nonsuch Foundation "Selecting the Perfect Venue for Art Exhibitions in 2024" https://nonsuchfoundation.com/selecting-venue-art-exhibitions/ (Erişim Tarihi: 20.05.2025), 2025.