Research Article

Peru’da yerlilik, devlet politikaları ve siyasal dışlanma: Tarihsel bir analiz

Number: 17 June 30, 2026
TR EN

Peru’da yerlilik, devlet politikaları ve siyasal dışlanma: Tarihsel bir analiz

Abstract

Günümüzde yerli halkların mücadelesi birçok ülkeyi doğrudan etkilemektedir. Latin Amerika yerli mücadelesinin yoğun olduğu bölgelerden bir tanesidir. Bazı ülkelerde yerli aktörler devlet başkanlığına kadar yükselip ulusal siyasette belirleyici bir rol üstlenirken, kimi ülkelerde yerli nüfusun yoğunluğuna karşın yerli örgütlenmelerin yokluğu ve zayıflığı göze çarpmaktadır. Bunun en bariz örneği olarak Peru gösterilebilir. Bu çalışma, Latin Amerika’da son otuz yılda güç kazanan yerli hareketlerinin genel eğiliminden ayrışan Peru örneğini tarihsel ve siyasal bağlamıyla incelemektedir. Bölgedeki birçok ülkede yerli topluluklar kültürel tanınma, siyasal temsil ve hak taleplerinde önemli ilerlemeler kaydetmiş olsa da geniş yerli nüfusa sahip Peru’da yerli hareketinin neden zayıf kaldığı temel araştırma sorusunu oluşturmaktadır. Çalışma, Peru’daki bu özgün durumu açıklayabilmek için öncelikle uluslararası yerli hakları çerçevesini ele almaktadır. Ardından Peru’nun demografik incelemesine yer verilmekte ve Peru toplumunda yerli olmanın anlamı incelenmektedir. Sonrasında Peru demokrasisine ve yerli halkların mücadelesine yer verilmektedir. Bu mücadele bazen Sendero Luminoso örneğinde olduğu gibi silahlı mücadeleye evrilmiştir. Sendero’nun örgütsel yapısı, stratejisi ve yerli hareketi açısından önemi ortaya konulmaktadır. Bu çalışmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Çalışma hazırlanırken ağırlıklı olarak -yabancı literatüre- başvurulmuş olup bilimsel makaleler ve kitaplar taranıp analizler yapılmıştır. Çalışma sonucunda, tarih boyunca birçok kez yerli ayaklanmalarına sahne olsa da Peru’da yerli aktivizmi ve hareketinin diğer Latin Amerikalı emsallerine nazaran zayıf ve parçalanmış olduğu değerlendirilmektedir. Şu ana kadar ortak bir yerli kimliğinin inşa edilemediği ifade edilebilir. Ortak yerli kimliğin geliş(e)memesinde kamu politikalarının da etkili olduğu görülmektedir.

Keywords

References

  1. Albo, X. (2012). Indigenous movements in Bolivia, Ecuador and Peru. R. Boschi & C. H. Santana (Eds.), Development and Semi-Periphery: Post-Neoliberal Trajectories in South America and Central Eastern Europe (s. 105–122) içinde. Londra & New York: Anthem Press.
  2. Avilés, W., & Rosas, Y. R. (2017). Low-Intensity Democracy and Peru’s Neoliberal State: The case of the Humala administration. Latin American Perspectives, 44(5), 162–182. https://doi.org/10.1177/0094582X17705867
  3. Babb, F. E. (2012). Theorizing gender, race, and cultural tourism in Latin America: A view from Peru and Mexico. Latin American Perspectives, 39(6), 36–50. https://doi.org/10.1177/0094582X12454560
  4. Bourque, S. C., & Warren, K. B. (1989). Democracy without peace: The cultural politcs of terror in Peru. Latin American Research Review, 24(1), 7–34.
  5. C169 - Indigenous and Tribal Peoples Convention, 1989 (No. 169). (n.d.). Erişim adresi (16, Haziran 2025): https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_en/f?p=NORMLEXPUB:55:0::NO::P55_TYPE%2CP55_LANG%2CP55_DOCUMENT%2CP55_NODE:REV%2Cen%2CC169%2C%2FDocument
  6. Convention C107 - Indigenous and Tribal Populations Convention, 1957 (No. 107). (n.d.). Erişim adresi (16 Eylül 2025): https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C107
  7. Coxshall, W. (2010). “When they came to take our resources”: Mining conflicts in Peru and their complexity. Social Analysis: The International Journal of Anthropology, 54(1), 35–51. https://doi.org/10.3167/sa.2010.540103
  8. Crabtree, J. (2010). Democracy without parties? Some lessons from Peru. Journal of Latin American Studies, 42(2), 357–382. https://doi.org/10.1017/S0022216X10000477

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Social Movement

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

November 28, 2025

Acceptance Date

January 12, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 17

APA
Konak, İ. (2026). Peru’da yerlilik, devlet politikaları ve siyasal dışlanma: Tarihsel bir analiz. NOSYON: Uluslararası Toplum Ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 17, 97-110. https://izlik.org/JA53MJ82BN
AMA
1.Konak İ. Peru’da yerlilik, devlet politikaları ve siyasal dışlanma: Tarihsel bir analiz. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi. 2026;(17):97-110. https://izlik.org/JA53MJ82BN
Chicago
Konak, İhsan. 2026. “Peru’da Yerlilik, Devlet Politikaları Ve Siyasal Dışlanma: Tarihsel Bir Analiz”. NOSYON: Uluslararası Toplum Ve Kültür Çalışmaları Dergisi, nos. 17: 97-110. https://izlik.org/JA53MJ82BN.
EndNote
Konak İ (June 1, 2026) Peru’da yerlilik, devlet politikaları ve siyasal dışlanma: Tarihsel bir analiz. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi 17 97–110.
IEEE
[1]İ. Konak, “Peru’da yerlilik, devlet politikaları ve siyasal dışlanma: Tarihsel bir analiz”, NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, no. 17, pp. 97–110, June 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA53MJ82BN
ISNAD
Konak, İhsan. “Peru’da Yerlilik, Devlet Politikaları Ve Siyasal Dışlanma: Tarihsel Bir Analiz”. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi. 17 (June 1, 2026): 97-110. https://izlik.org/JA53MJ82BN.
JAMA
1.Konak İ. Peru’da yerlilik, devlet politikaları ve siyasal dışlanma: Tarihsel bir analiz. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi. 2026;:97–110.
MLA
Konak, İhsan. “Peru’da Yerlilik, Devlet Politikaları Ve Siyasal Dışlanma: Tarihsel Bir Analiz”. NOSYON: Uluslararası Toplum Ve Kültür Çalışmaları Dergisi, no. 17, June 2026, pp. 97-110, https://izlik.org/JA53MJ82BN.
Vancouver
1.İhsan Konak. Peru’da yerlilik, devlet politikaları ve siyasal dışlanma: Tarihsel bir analiz. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi [Internet]. 2026 Jun. 1;(17):97-110. Available from: https://izlik.org/JA53MJ82BN