Research Article

Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri

Number: 6 December 31, 2020
EN TR

Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri

Abstract

Foucault öncesinde iktidarın doğasına ilişkin argümanlar hükümdarın kişiliğine bağlı olarak tezahür eden ve onunla ilişkilendirilen kavramlar çerçevesinde tartışılmaktaydı. Foucault kurumsal ve toplumsal ilişkiler ağının içinde iktidarın izini sürmüş ve iktidarın varlık alanını piramidin tabanı ve zirvesi arasında mikro fizik ölçekte aramıştır. Foucault, iktidar nerede sorusunun yanıtlarını, aile, okul, fabrika, hapishane, tımarhane gibi toplumsal yapılarda aramıştır. O, iktidar çözümlemesini siyasi kurumlar ve pratiklerle ilişkilendirmeyi indirgemeci bir yaklaşım olarak görmekteydi. Ona göre modern toplumda artık kralın başı kesilmeliydi. Geleneksel olarak kralın bedeninde ve kişiliğinde somutlaşan iktidar, kralın varlığını aşan ve toplumsal kurumların kılcal damarlarına kadar nüfuz eden bir ilişkiler ağına dönüşmüştü. Foucault, iktidarı sınırlayan, kısıtlayan ve baskılayan niteliklerinin yanı sıra “oluşturan, inşa eden ve düzenleyen” bir güç olarak ele alır. Baskıcı iktidarın, bedene yönelik şiddeti modern toplumda yerini düzenleyici, normalleştirici ve disiplinci iktidara terk etmiştir. Disiplinci iktidar bedeni edilgenleştirerek ona itaatkâr bir form kazandırmış, düzenleyici iktidar ise çalışma ve dinlenme saatlerini düzenleyerek onu üretken kılmıştır. Disiplinci iktidar; bireylerin gündelik yaşamdaki rutinlerine, bedenlerine, tutum ve davranışlara yönelik sistematik dayatmacı/zorlayıcı teknikler uygulanarak bireyin tutum ve davranışlarını denetlemek, üretkenliğini ve yeteneklerini geliştirerek daha kullanışlı ve yararlı bir forma dönüştürmenin kavramsal karşılığıdır. Bu çalışmada öncelikle iktidar olgusunun doğası ve Foucault felsefesinde konumlandığı yer irdelenmiştir. Akabinde orta çağda cezalandırma pratiğinin nesnesi olarak bedene çektirilen azabın seyirlik görkeminden, modern çağda inceltilmiş tekniklerle benliğe uygulanan cezanın tarihsel gelişimi disiplinci iktidar bağlamında analitik ve eleştirel bir bakış açısıyla ele alınmıştır.

Keywords

References

  1. Altunok, G. (2008). Şiddetin eleştirisi olarak iktidar: Arendt ve Foucault. Doğu-Batı, 43, 51-75.
  2. Agamben, G. (2013). Kutsal insan: Egemen iktidar ve çıplak hayat (İ. Türkmen, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  3. Agamben, G. (2006). İstisna hali (K. Atakay, Çev.). İstanbul: Otonom Yayıncılık
  4. Bayır, M. (2018). Egemenlik ve gözetimin çağdaş biçimleri: Total kurum, disiplinci iktidar ve kamp. Nosyon: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 1, 46-61.
  5. Becermen, M. (2014). Michel Foucault’da iktidar sorunu. Doğu Batı, 69, 239-263.
  6. Benjamin, W. (2010). Şiddetin eleştirisi üzerine (E. G. Çelebi, Çev.). A. Çelebi (Der.), Metis defterleri: Şiddetin eleştirisi üzerine (19-42) içinde. İstanbul: Metis Yayınları.
  7. Butler, J. (2012). Bedenler ve iktidar, tekrar (Ş. Öztürk, Çev.). Cogito Dergisi, 70-71, 275-288.
  8. Cevizci, A. (Ed.) (2006). Felsefe ansikopedisi (1. Baskı. Cilt. 4, s. 565-568) içinde. Ankara: E-babil Yayınları.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sociology

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2020

Submission Date

November 7, 2020

Acceptance Date

December 23, 2020

Published in Issue

Year 2020 Number: 6

APA
Bayır, M. (2020). Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri. NOSYON: Uluslararası Toplum Ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 6, 1-13. https://izlik.org/JA84HS36RW
AMA
1.Bayır M. Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi. 2020;(6):1-13. https://izlik.org/JA84HS36RW
Chicago
Bayır, Mehmet. 2020. “Michel Foucault’da Biyoiktidar Ve Benlik Teknikleri”. NOSYON: Uluslararası Toplum Ve Kültür Çalışmaları Dergisi, nos. 6: 1-13. https://izlik.org/JA84HS36RW.
EndNote
Bayır M (December 1, 2020) Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi 6 1–13.
IEEE
[1]M. Bayır, “Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri”, NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, no. 6, pp. 1–13, Dec. 2020, [Online]. Available: https://izlik.org/JA84HS36RW
ISNAD
Bayır, Mehmet. “Michel Foucault’da Biyoiktidar Ve Benlik Teknikleri”. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi. 6 (December 1, 2020): 1-13. https://izlik.org/JA84HS36RW.
JAMA
1.Bayır M. Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi. 2020;:1–13.
MLA
Bayır, Mehmet. “Michel Foucault’da Biyoiktidar Ve Benlik Teknikleri”. NOSYON: Uluslararası Toplum Ve Kültür Çalışmaları Dergisi, no. 6, Dec. 2020, pp. 1-13, https://izlik.org/JA84HS36RW.
Vancouver
1.Mehmet Bayır. Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi [Internet]. 2020 Dec. 1;(6):1-13. Available from: https://izlik.org/JA84HS36RW