Araştırma Makalesi

Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri

Sayı: 6 31 Aralık 2020
PDF İndir
EN TR

Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri

Öz

Foucault öncesinde iktidarın doğasına ilişkin argümanlar hükümdarın kişiliğine bağlı olarak tezahür eden ve onunla ilişkilendirilen kavramlar çerçevesinde tartışılmaktaydı. Foucault kurumsal ve toplumsal ilişkiler ağının içinde iktidarın izini sürmüş ve iktidarın varlık alanını piramidin tabanı ve zirvesi arasında mikro fizik ölçekte aramıştır. Foucault, iktidar nerede sorusunun yanıtlarını, aile, okul, fabrika, hapishane, tımarhane gibi toplumsal yapılarda aramıştır. O, iktidar çözümlemesini siyasi kurumlar ve pratiklerle ilişkilendirmeyi indirgemeci bir yaklaşım olarak görmekteydi. Ona göre modern toplumda artık kralın başı kesilmeliydi. Geleneksel olarak kralın bedeninde ve kişiliğinde somutlaşan iktidar, kralın varlığını aşan ve toplumsal kurumların kılcal damarlarına kadar nüfuz eden bir ilişkiler ağına dönüşmüştü. Foucault, iktidarı sınırlayan, kısıtlayan ve baskılayan niteliklerinin yanı sıra “oluşturan, inşa eden ve düzenleyen” bir güç olarak ele alır. Baskıcı iktidarın, bedene yönelik şiddeti modern toplumda yerini düzenleyici, normalleştirici ve disiplinci iktidara terk etmiştir. Disiplinci iktidar bedeni edilgenleştirerek ona itaatkâr bir form kazandırmış, düzenleyici iktidar ise çalışma ve dinlenme saatlerini düzenleyerek onu üretken kılmıştır. Disiplinci iktidar; bireylerin gündelik yaşamdaki rutinlerine, bedenlerine, tutum ve davranışlara yönelik sistematik dayatmacı/zorlayıcı teknikler uygulanarak bireyin tutum ve davranışlarını denetlemek, üretkenliğini ve yeteneklerini geliştirerek daha kullanışlı ve yararlı bir forma dönüştürmenin kavramsal karşılığıdır. Bu çalışmada öncelikle iktidar olgusunun doğası ve Foucault felsefesinde konumlandığı yer irdelenmiştir. Akabinde orta çağda cezalandırma pratiğinin nesnesi olarak bedene çektirilen azabın seyirlik görkeminden, modern çağda inceltilmiş tekniklerle benliğe uygulanan cezanın tarihsel gelişimi disiplinci iktidar bağlamında analitik ve eleştirel bir bakış açısıyla ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Altunok, G. (2008). Şiddetin eleştirisi olarak iktidar: Arendt ve Foucault. Doğu-Batı, 43, 51-75.
  2. Agamben, G. (2013). Kutsal insan: Egemen iktidar ve çıplak hayat (İ. Türkmen, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  3. Agamben, G. (2006). İstisna hali (K. Atakay, Çev.). İstanbul: Otonom Yayıncılık
  4. Bayır, M. (2018). Egemenlik ve gözetimin çağdaş biçimleri: Total kurum, disiplinci iktidar ve kamp. Nosyon: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 1, 46-61.
  5. Becermen, M. (2014). Michel Foucault’da iktidar sorunu. Doğu Batı, 69, 239-263.
  6. Benjamin, W. (2010). Şiddetin eleştirisi üzerine (E. G. Çelebi, Çev.). A. Çelebi (Der.), Metis defterleri: Şiddetin eleştirisi üzerine (19-42) içinde. İstanbul: Metis Yayınları.
  7. Butler, J. (2012). Bedenler ve iktidar, tekrar (Ş. Öztürk, Çev.). Cogito Dergisi, 70-71, 275-288.
  8. Cevizci, A. (Ed.) (2006). Felsefe ansikopedisi (1. Baskı. Cilt. 4, s. 565-568) içinde. Ankara: E-babil Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

7 Kasım 2020

Kabul Tarihi

23 Aralık 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 6

Kaynak Göster

APA
Bayır, M. (2020). Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 6, 1-13. https://izlik.org/JA84HS36RW
AMA
1.Bayır M. Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri. Nosyon. 2020;(6):1-13. https://izlik.org/JA84HS36RW
Chicago
Bayır, Mehmet. 2020. “Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri”. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, sy 6: 1-13. https://izlik.org/JA84HS36RW.
EndNote
Bayır M (01 Aralık 2020) Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi 6 1–13.
IEEE
[1]M. Bayır, “Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri”, Nosyon, sy 6, ss. 1–13, Ara. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA84HS36RW
ISNAD
Bayır, Mehmet. “Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri”. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi. 6 (01 Aralık 2020): 1-13. https://izlik.org/JA84HS36RW.
JAMA
1.Bayır M. Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri. Nosyon. 2020;:1–13.
MLA
Bayır, Mehmet. “Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri”. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, sy 6, Aralık 2020, ss. 1-13, https://izlik.org/JA84HS36RW.
Vancouver
1.Mehmet Bayır. Michel Foucault’da biyoiktidar ve benlik teknikleri. Nosyon [Internet]. 01 Aralık 2020;(6):1-13. Erişim adresi: https://izlik.org/JA84HS36RW

19848   19580  19581 2070320899259912602531874