Research Article

Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms

Volume: 8 Number: 1 June 26, 2026
TR EN

Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’de ruh sağlığı hizmetlerine erişim süreçlerinde yaşanan damgalanma deneyimlerini dijital platformlardaki kullanıcı anlatıları üzerinden sosyolojik bir perspektifle analiz etmektedir. Damgalanma, bireysel tutumların ötesinde toplumsal yapılar, kurumsal pratikler ve dijital altyapılar tarafından üretilen ve sürdürülen yapısal bir süreç olarak ele alınmaktadır. Goffman’ın damga kuramı, Link ve Phelan’ın yapısal damgalanma modeli ile Bourdieu’nun sembolik şiddet kavramı, bu çok katmanlı yapının farklı boyutlarını aydınlatmak amacıyla bütünleşik biçimde kullanılmaktadır. Ekşi Sözlük, Reddit ve çeşitli niş forumlardan 2018-2024 yılları arasında derlenen 847 kullanıcı paylaşımı nitel içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, psikiyatriye başvuran bireylerin dört birbirine eklemlenmiş düzeyde damgalanmayla karşılaştığını ortaya koymaktadır: aile ve yakın çevrenin etiketleyici ve dışlayıcı tutumlarından oluşan toplumsal baskı, sağlık sisteminin performans odaklı işleyişi ve yapısal yetersizliklerinin beslediği kurumsal damga, e-Nabız gibi merkezi dijital sağlık kayıt sistemlerinin kariyer ve istihdam üzerinde yarattığı mesleki tehdit, bireylerin toplumsal önyargıları kendilerine yönelterek kendi deneyimlerini değersizleştirdiği içselleştirilmiş damga. Dijital platformlar ise bu süreçte hem damgalanmanın yeniden üretildiği bir zemin olarak hem de bireylerin deneyimlerini anonim biçimde ifade edebildiği, pratik bilgi paylaştığı ve dayanışma ağları kurduğu bir ara alan olarak çift işlevli biçimde konumlanmaktadır. Çalışma ayrıca dijital sağlık altyapılarının yaygınlaşmasıyla birlikte Goffman’ın klasik “gizlenebilir damga” tipolojisinin dönüşümüne dikkat çekmekte, bireyin iradesi dışında kurumsal aktörlere görünür kılınan damgayı tanımlamak üzere “saydam damga” kavramını ve bunun politika önerisi olarak “dijital unutulma hakkını” tartışmaya açmaktadır.

Keywords

References

  1. Aranda, A. M., Helms, W. S., Patterson, K. D. W., Roulet, T. J., & Hudson, B. A. (2023). Standing on the Shoulders of Goffman: Advancing a Relational Research Agenda on Stigma. Business & Society, 62(7), 1339-1377. https://doi.org/10.1177/00076503221148441
  2. Bourdieu, P. (2015). Pratik Nedenler / Eylem Kuramı Üzerine (H. U. Tanrıöver, Çev.). Hil Yayınları.
  3. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  4. Charmaz, K. (2020). Experiencing stigma and exclusion: The influence of neoliberal perspectives, practices, and policies on living with chronic illness and disability. Symbolic Interaction, 43(1), 121–144. https://doi.org/10.1002/symb.432
  5. Choudhry, F. R., Mani, V., Ming, L. C., & Khan, T. M. (2016). Beliefs and perception about mental health issues: A meta-synthesis. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 12, 2807-2818. https://doi.org/10.2147/NDT.S111543
  6. De Choudhury, M., & De, S. (2014). Mental Health Discourse on reddit: Self-Disclosure, Social Support, and Anonymity. Proceedings of the International AAAI Conference on Web and Social Media, 8(1), 71-80. https://doi.org/10.1609/icwsm.v8i1.14526
  7. Competiello, S. K., Bizer, G. Y., & Walker, D. C. (2023). The Power of Social Media: Stigmatizing Content Affects Perceptions of Mental Health Care. Social Media + Society, 9(4), 20563051231207847. https://doi.org/10.1177/20563051231207847
  8. Corrigan, P. W., Larson, J. E., & Rüsch, N. (2009). Self-stigma and the “why try” effect: impact on life goals and evidence-based practices. World Psychiatry, 8(2), 75-81. https://doi.org/10.1002/j.2051-5545.2009.tb00218.x

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sociology of Health

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 26, 2026

Submission Date

February 10, 2026

Acceptance Date

March 3, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 8 Number: 1

APA
Demir, A. E. (2026). Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms. Nitel Sosyal Bilimler, 8(1), 126-133. https://doi.org/10.47105/nsb.1886519
AMA
1.Demir AE. Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms. QSS. 2026;8(1):126-133. doi:10.47105/nsb.1886519
Chicago
Demir, Ali Eren. 2026. “Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms”. Nitel Sosyal Bilimler 8 (1): 126-33. https://doi.org/10.47105/nsb.1886519.
EndNote
Demir AE (June 1, 2026) Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms. Nitel Sosyal Bilimler 8 1 126–133.
IEEE
[1]A. E. Demir, “Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms”, QSS, vol. 8, no. 1, pp. 126–133, June 2026, doi: 10.47105/nsb.1886519.
ISNAD
Demir, Ali Eren. “Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms”. Nitel Sosyal Bilimler 8/1 (June 1, 2026): 126-133. https://doi.org/10.47105/nsb.1886519.
JAMA
1.Demir AE. Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms. QSS. 2026;8:126–133.
MLA
Demir, Ali Eren. “Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms”. Nitel Sosyal Bilimler, vol. 8, no. 1, June 2026, pp. 126-33, doi:10.47105/nsb.1886519.
Vancouver
1.Ali Eren Demir. Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms. QSS. 2026 Jun. 1;8(1):126-33. doi:10.47105/nsb.1886519