Araştırma Makalesi

Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms

Cilt: 8 Sayı: 1 26 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de ruh sağlığı hizmetlerine erişim süreçlerinde yaşanan damgalanma deneyimlerini dijital platformlardaki kullanıcı anlatıları üzerinden sosyolojik bir perspektifle analiz etmektedir. Damgalanma, bireysel tutumların ötesinde toplumsal yapılar, kurumsal pratikler ve dijital altyapılar tarafından üretilen ve sürdürülen yapısal bir süreç olarak ele alınmaktadır. Goffman’ın damga kuramı, Link ve Phelan’ın yapısal damgalanma modeli ile Bourdieu’nun sembolik şiddet kavramı, bu çok katmanlı yapının farklı boyutlarını aydınlatmak amacıyla bütünleşik biçimde kullanılmaktadır. Ekşi Sözlük, Reddit ve çeşitli niş forumlardan 2018-2024 yılları arasında derlenen 847 kullanıcı paylaşımı nitel içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, psikiyatriye başvuran bireylerin dört birbirine eklemlenmiş düzeyde damgalanmayla karşılaştığını ortaya koymaktadır: aile ve yakın çevrenin etiketleyici ve dışlayıcı tutumlarından oluşan toplumsal baskı, sağlık sisteminin performans odaklı işleyişi ve yapısal yetersizliklerinin beslediği kurumsal damga, e-Nabız gibi merkezi dijital sağlık kayıt sistemlerinin kariyer ve istihdam üzerinde yarattığı mesleki tehdit, bireylerin toplumsal önyargıları kendilerine yönelterek kendi deneyimlerini değersizleştirdiği içselleştirilmiş damga. Dijital platformlar ise bu süreçte hem damgalanmanın yeniden üretildiği bir zemin olarak hem de bireylerin deneyimlerini anonim biçimde ifade edebildiği, pratik bilgi paylaştığı ve dayanışma ağları kurduğu bir ara alan olarak çift işlevli biçimde konumlanmaktadır. Çalışma ayrıca dijital sağlık altyapılarının yaygınlaşmasıyla birlikte Goffman’ın klasik “gizlenebilir damga” tipolojisinin dönüşümüne dikkat çekmekte, bireyin iradesi dışında kurumsal aktörlere görünür kılınan damgayı tanımlamak üzere “saydam damga” kavramını ve bunun politika önerisi olarak “dijital unutulma hakkını” tartışmaya açmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aranda, A. M., Helms, W. S., Patterson, K. D. W., Roulet, T. J., & Hudson, B. A. (2023). Standing on the Shoulders of Goffman: Advancing a Relational Research Agenda on Stigma. Business & Society, 62(7), 1339-1377. https://doi.org/10.1177/00076503221148441
  2. Bourdieu, P. (2015). Pratik Nedenler / Eylem Kuramı Üzerine (H. U. Tanrıöver, Çev.). Hil Yayınları.
  3. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  4. Charmaz, K. (2020). Experiencing stigma and exclusion: The influence of neoliberal perspectives, practices, and policies on living with chronic illness and disability. Symbolic Interaction, 43(1), 121–144. https://doi.org/10.1002/symb.432
  5. Choudhry, F. R., Mani, V., Ming, L. C., & Khan, T. M. (2016). Beliefs and perception about mental health issues: A meta-synthesis. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 12, 2807-2818. https://doi.org/10.2147/NDT.S111543
  6. De Choudhury, M., & De, S. (2014). Mental Health Discourse on reddit: Self-Disclosure, Social Support, and Anonymity. Proceedings of the International AAAI Conference on Web and Social Media, 8(1), 71-80. https://doi.org/10.1609/icwsm.v8i1.14526
  7. Competiello, S. K., Bizer, G. Y., & Walker, D. C. (2023). The Power of Social Media: Stigmatizing Content Affects Perceptions of Mental Health Care. Social Media + Society, 9(4), 20563051231207847. https://doi.org/10.1177/20563051231207847
  8. Corrigan, P. W., Larson, J. E., & Rüsch, N. (2009). Self-stigma and the “why try” effect: impact on life goals and evidence-based practices. World Psychiatry, 8(2), 75-81. https://doi.org/10.1002/j.2051-5545.2009.tb00218.x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Sosyolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

10 Şubat 2026

Kabul Tarihi

3 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Demir, A. E. (2026). Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms. Nitel Sosyal Bilimler, 8(1), 126-133. https://doi.org/10.47105/nsb.1886519
AMA
1.Demir AE. Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms. NSB. 2026;8(1):126-133. doi:10.47105/nsb.1886519
Chicago
Demir, Ali Eren. 2026. “Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms”. Nitel Sosyal Bilimler 8 (1): 126-33. https://doi.org/10.47105/nsb.1886519.
EndNote
Demir AE (01 Haziran 2026) Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms. Nitel Sosyal Bilimler 8 1 126–133.
IEEE
[1]A. E. Demir, “Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms”, NSB, c. 8, sy 1, ss. 126–133, Haz. 2026, doi: 10.47105/nsb.1886519.
ISNAD
Demir, Ali Eren. “Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms”. Nitel Sosyal Bilimler 8/1 (01 Haziran 2026): 126-133. https://doi.org/10.47105/nsb.1886519.
JAMA
1.Demir AE. Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms. NSB. 2026;8:126–133.
MLA
Demir, Ali Eren. “Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms”. Nitel Sosyal Bilimler, c. 8, sy 1, Haziran 2026, ss. 126-33, doi:10.47105/nsb.1886519.
Vancouver
1.Ali Eren Demir. Türkiye’de Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim Sürecinde Damgalanma Deneyimleri: Dijital Platformlardaki Kullanıcı Anlatılarının Sosyolojik Analizi/ Stigmatization Experiences in Accessing Mental Health Services in Turkey: A Sociological Analysis of User Narratives on Digital Platforms. NSB. 01 Haziran 2026;8(1):126-33. doi:10.47105/nsb.1886519