Nasnameyên Edebîyata Kurdî ya Sovyetê

Abstract

Di serdema modern da di navbera nasname û edebîyatê da peywendîyên xurt çê dibin û gelek caran edebîyat wek qadeke avakirina nasnameyan tê dîtin û bikaranîn. Edebîyat û nasneme dîyardeyên dînamîk û guherbar in. Ev taybetmendî di edebîyat û nasnameya kurdên Sovyeta berê da jî tê dîtin. Ji bo vekolîna vê mijarê ev gotar li ser arasteyên nasnameyî yên edebîyata kurdên Sovyetê radiweste û di nav konteksteke sîyasî û civakî da behsa guherînên nasnameyî yên vê edebîyatê dike. Ji ber vê pêşî şopên nasnameya travmatîk a kurdên êzîdî vedikole ku wek komeke etno-dînî di nîvê duyem ê sedsala nozdehan û di destpêka sedsala bîstî da dikevin ber êrîşên Osmanîyan. Piştî vê cih dide awayê bicihbûna nasnameya Sovyetê di nav kurdên Sovyetê da û temsîla vê nasnameyê di edebîyata wan da berbiçav dike. Herî dawî jî behsa serîhildana nasnameya neteweyî dike û awayê sêwirîn û nîşandana vê nasnameyê di deqên edebî da berceste dike.

Keywords

• Nasname
• Edebîyat
• Kurdên Êzîdî
• Netewetî
• Sovyet

Identities of Soviet Kurdish Literature

Abstract

In the modern era, a very strong relationship is established between literature and identity, and literature is often seen and used as field of identity building. Literature and identity are dynamic and changeable phenomena. This feature is also seen in the literature and identity building of the former Soviet Kurds. In order to explore this topic, this article focuses on the identity orientations of Soviet Kurdish literature and discusses the identity changes of this literature in a political and social context. Therefore, firstly, it traces the traumatic identities of Yazidi Kurds, as an ethno-religious community, who were exposed to the wrath of the Ottoman State in the second half of the nineteenth century and at the beginning of the twentieth century, and then deals with the building of Soviet identity among Soviet Kurds and its representation in their literature. Finally, it examines the emergence of national identity in their literary texts and the theme of the representation and representation of this identity.

Keywords

• Identity
• Literature
• Yazidi Kurds
• Nationalism
• Soviet.

References

1. Anderson, B. (2011). Hayali Cemaatler Milliyetçiliğin Kökenleri ve Yayılması. (İ. Savaşır, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
2. Celîl, O. (2001). Kürt Kahramanlık Destanı Dimdim. İstanbul: Avesta yayınları.
3. Cindî, H. (2008). Hewarî (P. Alîmûradî, Tîpguhêzî). Diyarbakır: Lîs.
4. Comas-Diaz, L., Hall, G. N., & Neville, H. A. (2019). Racial trauma: Theory, research, and healing: Introduction to the special issue. American Psychologist. 74 (1), 1-5. http://dx.doi.org/10.1037/amp0000442
5. Ergün, Z. (2017). Ducemseriya Realîzma Sosyalîst di Romanên Erebê Şemo û Heciyê Cindî de. e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi. b. 9, h. 2, 644-661.
6. Eriksen, T. H. (2002). Etnisite ve Milliyetçilik. (E. Uşaklı, Çev.). İstanbul: Avesta.
7. Evdilrehman, E. (2011). Şer Li Çîya Şêx Zayîr. (H. Şamil, Transkiripsîyona Ji Kirilî bo Tîpên Latînî). Sitenbol: Weşanên Pêrî.
8. Ebdilrehman, E. (2004). Xatê Xanim. (M. Têmûr & D. Têmûr, Transkiripsîyona Ji Kirilî). Stenbol: Belkî.

9. Evdilrehman, E. (2012). Gundê Mêrxasa. (M. Têmûr & D. Têmûr, Tîpguhêzî ji Tîpên Kirilî). Ankara: Lîs.
10. Hesen, Ş. (2022). Meremê Dilê Kurd. (Ö. F. Feyat, Latînîzekirina ji Kirîlî). İstanbul: Nûbihar.
11. Hesen, Ş. (2022). Perweza Weten. (Ö. F. Feyat, Latînîzekirina ji Kirîlî). İstanbul: Nûbihar.
12. Hesen, Ş. (2022). Tembûrê Kurda. (Ö. F. Feyat, Latînîzekirina ji Kirîlî). İstanbul: Nûbihar.
13. Jdanov, A. A. (1996). Edebîyat Müzik ve Felsefe Üzerine. (F. Berktay, Çev.). İstanbul: Kaynak Yayınları.
14. Lunaçarski, A. (2000). Devrim ve Sanat (S. Kaya, Çev.). Ankara: İnter Yayınları.
15. Smith, A. D. (2002). Ulusların Etnik Kökeni. (S. Bayramoğlu & H. Kendir, Çev.). Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
16. Şemo, E. (2007). Hopo. Dîyarbakır: Weşanên Lîs.
17. Şemo, E. (2009). Şivanê Kurmanca. (M. Aydogan, Amd.). Dîyarbakır: Weşanên Lîs.
18. Şemo, E. (2015). Jîyana Bextewar. Dîyarbakır: Weşanên Lîs.
19. Şemo, E.(2007). Dimdim. Stebol: Weşanên Lîs.
20. Uzun, M. (2003). Antolojiya Edebiyata Kurdî. İstanbul Weşanên Aram.
21. Ûsiv, F. (2011). Hesretdefter. (F. H. Cewarî, Amd.). Diyarbakır: Weşanên Lîs.
22. Ûsiv, F. (2012). Sûretsûfê. (F. H. Cewarî, Amd.). Diyarbakır: Weşanên Lîs.
23. Xudo, E. (1995). Dê û Dêmarî (N. Kutlay, Tîpguhêzî). Stockholm: Weşanên Nûdem.
24. Wexler, L. (2014). Looking across three generations of Alaska Natives to explore how culture fosters Indigenous resilience. Transcultural Psychiatry. 51, 73-92. http://dx.doi.org/10.1177/1363461513497417