Research Article

Destan û Hikayeyên Gelêrî: Niqaş û Nirxandinek li ser Cureyên Edebiyata Kurdî ya Gelêrî

Number: 23 June 30, 2025
TR KU EN

Destan û Hikayeyên Gelêrî: Niqaş û Nirxandinek li ser Cureyên Edebiyata Kurdî ya Gelêrî

Abstract

Mijara vê gotarê di çarçoveya niqaşên derbarê cureyê de nirxandina gengeşiya binavkirina “hikayeyên gelêrî” û “destan”ê ye di edebiyata kurdî ya gelêrî de. Mijara cureyan û binavkirina wan di nav xebatên folklorê de mijareke giring e. Hîna di destpêka xebatên folklorê yên sedsala 19mîn de, di kongreyan de ev mijar tên niqaşkirin û ceribandinên polînkirinan jî tên dîtin. Li ser berhevkariyên berfireh ên cîhanê û bi nêrînên teorîk ên nû, di salên 1950î û vir de û bi taybetî jî di salên 70yî de ev niqaş berfireh dibin, gotar û pirtûk tên weşandin. Ev xebat û nêrînên folklornasên navnetewî ji bo yên kurdî jî dê sûdewer bin. Herçiqas dîroka xebatên folklor û edebiyata kurdî ya gelêrî bigihije destpêka sedsala 20emîn jî û di vê navberê de berhevkarî bê kirin jî, niqaşên derbarê mijara cureyê de zêde xuya nakin. Li hêla din, li Tirkiyeyê bi avakirina beşên Ziman û Edebiyat/Ziman û Çanda Kurdî re xebaten akademîk ên têkildarî folklor û edebiyata kurdî ya gelêrî jî zêde dibin û di vê çarçoveyê de jî hewldan û ceribandinên binavkirin û polînkirina cureyan jî xuya dibin. Di van xebatan de bi taybetî mijara binavkirin û polînkirina destan û hikayeyên gelêrî serdest e. Di vê xebatê de pêşî me bi giştî berê xwe da niqaşên derbarê cureyê di qada folklorê de. Piştre jî me têkildarî mijarê rewşa edebiyata kurdî ya gelêrî bi kurtasî nirxand. Hewldan û ceribandina binavkirin û polînkirina vegêranên gelêrî û bi taybetî ya destan û hikayeyên gelêrî di vê çarçoveyê de hatine nirxandin. Dîsa di vê çarçoveyê de bi sûdwergirtina ji xebatên folklornasên cîhanê û gelên cîran em li ser gengeşiya binavkirina “destan” û “hikayeyên gelêrî” rawestiyan, me xebatên vê dawiyê yên têkildarî mijarê nirxandin û herweha nêrînên xwe anîn zimên. Di dawî de jî ji bo proseya binavkirin û polînkirina cureyên edebiyata kurdî ya gelêrî me pêşniyazên xwe rêz kirin.

Keywords

References

  1. Atlı, H. (2024). Destanên Kurdî ji Alîyê Taybetmendîyên Dirûvî ve. Şarkiyat 16/1, r. 488-501. https://doi.org/10.26791/sarkiat.1437047.
  2. Atlı, H. (2025). Destanên Kurdî Ji Alîyê Tema û Mijarên Xwe ve. International Journal of Kurdish Studies, Volume 11 (1), 399-422, DOI: https://doi.org/10.21600/ijoks.1595895
  3. Aykaç, Y., Güzel, Ş., & Çakar, S. (2019). Bîbliyografyaya Tezên Masterê yên Beşên Ziman û Edebiyata Kurdî û Ziman û Çanda Kurdî (2011-2018). Şarkiyat 11/2 (Ağustos 2019), 1007-1043. https://doi.org/10.26791/sarkiat.581438.
  4. Bascom, W. (1965). The Forms of Folklore: Prose Narratives. The Journal of American Folklore, Jan. - Mar., 1965, Vol. 78, No. 307 (Jan. - Mar., 1965), pp. 3-20. https://www.jstor.org/stable/538099
  5. Ben-Amos, D. (1976a). Introduction. Di nav Folklore Genres (ed. D. Ben-Amos). Austin & London: University of Texas Press, r. ix-xlv.
  6. Ben-Amos, D. (1976b). Analytical Categories and Ethnic Genres. Di nav Folklore Genres (ed. D. Ben-Amos). Austin & London: University of Texas Press, r. 215-242.
  7. Berbir, H. (Brh.) (2013). Destanên Kurdî. Weşanên Şaredariya Kayapınar
  8. Başgöz, İ. (1989). The Structure of Turkish Romances. Di nav Folk Groups and Folklore Genres- A Reader (ed. E. Oring). Logan & Utah: Utah University Press, r. 197-208.

Details

Primary Language

Kurdish

Subjects

Kurdish Language, Literature and Culture

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2025

Submission Date

May 13, 2025

Acceptance Date

June 27, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 23

APA
Keskin, N. (2025). Destan û Hikayeyên Gelêrî: Niqaş û Nirxandinek li ser Cureyên Edebiyata Kurdî ya Gelêrî. Nubihar Akademi, 23, 101-122. https://doi.org/10.55253/2025.nubihar.1698482
AMA
1.Keskin N. Destan û Hikayeyên Gelêrî: Niqaş û Nirxandinek li ser Cureyên Edebiyata Kurdî ya Gelêrî. na. 2025;(23):101-122. doi:10.55253/2025.nubihar.1698482
Chicago
Keskin, Necat. 2025. “Destan û Hikayeyên Gelêrî: Niqaş û Nirxandinek Li Ser Cureyên Edebiyata Kurdî Ya Gelêrî”. Nubihar Akademi, nos. 23: 101-22. https://doi.org/10.55253/2025.nubihar.1698482.
EndNote
Keskin N (June 1, 2025) Destan û Hikayeyên Gelêrî: Niqaş û Nirxandinek li ser Cureyên Edebiyata Kurdî ya Gelêrî. Nubihar Akademi 23 101–122.
IEEE
[1]N. Keskin, “Destan û Hikayeyên Gelêrî: Niqaş û Nirxandinek li ser Cureyên Edebiyata Kurdî ya Gelêrî”, na, no. 23, pp. 101–122, June 2025, doi: 10.55253/2025.nubihar.1698482.
ISNAD
Keskin, Necat. “Destan û Hikayeyên Gelêrî: Niqaş û Nirxandinek Li Ser Cureyên Edebiyata Kurdî Ya Gelêrî”. Nubihar Akademi. 23 (June 1, 2025): 101-122. https://doi.org/10.55253/2025.nubihar.1698482.
JAMA
1.Keskin N. Destan û Hikayeyên Gelêrî: Niqaş û Nirxandinek li ser Cureyên Edebiyata Kurdî ya Gelêrî. na. 2025;:101–122.
MLA
Keskin, Necat. “Destan û Hikayeyên Gelêrî: Niqaş û Nirxandinek Li Ser Cureyên Edebiyata Kurdî Ya Gelêrî”. Nubihar Akademi, no. 23, June 2025, pp. 101-22, doi:10.55253/2025.nubihar.1698482.
Vancouver
1.Necat Keskin. Destan û Hikayeyên Gelêrî: Niqaş û Nirxandinek li ser Cureyên Edebiyata Kurdî ya Gelêrî. na. 2025 Jun. 1;(23):101-22. doi:10.55253/2025.nubihar.1698482

Nubihar Akademi is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY NC).