Research Article

FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI

Volume: 19 Number: 48 June 29, 2019
EN TR

FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI

Abstract

Edat tek başına bir anlamı olmayan, cümle içerisinde isim veya isim soylu kelimelerden önce ya da sonra gelerek bağlı olduğu kelimeler ile fiiller, fiilimsiler, isimler arasında çeşitli anlam ilgileri kuran, cümleye farklı anlamlar katan, gramer görevli bağımsız kelime türüdür. Edatlar cümlenin yardımcı parçalarının en küçük grubunu oluşturur, birlikte kullanıldıkları kelimelerin, kelime gruplarının ve cümlelerin kullanışlarına, ifade kabiliyetlerine yardım eder. Edatlar sözcükler arasında ilgi kurarken aynı zamanda tümleç öbekleri oluşturur, bu öbekler bazen zarf tümleçleri gibi yüklemi neden, zaman, yer, yön, amaç, nitelik, nicelik, karşıtlık, soru, benzerlik, vasıta, beraberlik, açıklama bakımından bazen de dolaylı tümleçler gibi yönelme, bulunma, ayrılma bakımından tümler. Farsçada özellikle nazım ve nesir türünde kaleme alınan klasik eserlerde edatların birbirlerinin yerine ve öz anlamları dışında farklı anlamlarda kullanıldığı görülmektedir. Çeşitli kullanım alanları ve farklı görevleri olan, isme –e halini veren به edatı da از، با، بر، برای، تا، در، نزدِ، از روی، از جهتِ، به سوی، مطابقِ، به واسطۀ، به سببِ  gibi edatlar yerine kullanılarak öz anlamı dışında -i,  -de, -den, ile, için, üzerine, üzerinde, -e doğru, tarafına, -e karşın, karşılığında, -e rağmen, yerine, kadar, bir, bakımından, gibi, sebebiyle, yüzünden, -e uygun, -e göre, -iken, olarak, altında, hakkında, yanına, yanında, -dığı zaman, yoluyla, …gibi birçok anlamı karşılamaktadır.

Çalışmada به edatının klasik şiirde kullanım alanları, görevleri ve farklı anlamları Firdevsî, Enverî, Hakânî, Attâr, Mevlânâ, Irâkî, Saʻdî, Evhâdî, Hâfız gibi klasik Fars şairlerinin şiirlerinden tarafımızca tespit edilen örneklerle incelenmiştir. Örneklerin sayfa numarasının yanında beyit numarası da verilmiştir. Kendinden sonra gelen kelimeye tamlama kesresi ile bağlanan edatlarda kesre işareti gösterilmiştir. 

Keywords

References

  1. Değirmençay, V. (2010). Farsça Edatlar ve Bağlaçlar Sözlüğü. İstanbul: Kurtuba Yayınevi.
  2. Delice, H. İ. (2008). Sözcük Türleri. Sivas: Asitan Yayıncılık.
  3. Efşâr, H. İ. (1380 hş.). Destûr-i Sâhtimân-i Zebân-i Fârsî. Tahran: İntişârât-i Danişgâh-i Ellâme-yi Tabâtabâyî.
  4. Ergin, M. (2013). Türk Dilbilgisi. İstanbul: Bayrak Yayıncılık.
  5. Erjeng, G. R. (1374 hş.). Destûr-i Zebân-i Fârsî-yi İmrûz. Tahran: İntişârât-i Danişgâh-i Ellâme-yi Tabâtabâyî.
  6. Enverî, E. (1364 hş.). Dîvân-i Enverî. (tsh. Saîd-i Nefîsî) Tahran: İntişârât-i Nigâh.
  7. Ferşîdverd, H. (1392 hş.). Destûr-i Mufessel-i İmrûz. Tahran: İntişârât-i Sohen.
  8. Firdevsî, Ebu’l-Kâsım (1388 hş.). Şahname-yi Firdevsî. (tsh. Said-i Hamîdîyân) Tahran: Neşr-i Katre

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 29, 2019

Submission Date

February 12, 2019

Acceptance Date

May 28, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 19 Number: 48

APA
Çağlayan Esen, P. S. (2019). FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI. Nüsha, 19(48), 137-154. https://doi.org/10.32330/nusha.526028
AMA
1.Çağlayan Esen PS. FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI. Nüsha. 2019;19(48):137-154. doi:10.32330/nusha.526028
Chicago
Çağlayan Esen, Pelin Seval. 2019. “FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI”. Nüsha 19 (48): 137-54. https://doi.org/10.32330/nusha.526028.
EndNote
Çağlayan Esen PS (June 1, 2019) FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI. Nüsha 19 48 137–154.
IEEE
[1]P. S. Çağlayan Esen, “FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI”, Nüsha, vol. 19, no. 48, pp. 137–154, June 2019, doi: 10.32330/nusha.526028.
ISNAD
Çağlayan Esen, Pelin Seval. “FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI”. Nüsha 19/48 (June 1, 2019): 137-154. https://doi.org/10.32330/nusha.526028.
JAMA
1.Çağlayan Esen PS. FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI. Nüsha. 2019;19:137–154.
MLA
Çağlayan Esen, Pelin Seval. “FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI”. Nüsha, vol. 19, no. 48, June 2019, pp. 137-54, doi:10.32330/nusha.526028.
Vancouver
1.Pelin Seval Çağlayan Esen. FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI. Nüsha. 2019 Jun. 1;19(48):137-54. doi:10.32330/nusha.526028

All articles are licensed under Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY-NC 4.0).