Araştırma Makalesi

FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI

Cilt: 19 Sayı: 48 29 Haziran 2019
PDF İndir
EN TR

FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI

Öz

Edat tek başına bir anlamı olmayan, cümle içerisinde isim veya isim soylu kelimelerden önce ya da sonra gelerek bağlı olduğu kelimeler ile fiiller, fiilimsiler, isimler arasında çeşitli anlam ilgileri kuran, cümleye farklı anlamlar katan, gramer görevli bağımsız kelime türüdür. Edatlar cümlenin yardımcı parçalarının en küçük grubunu oluşturur, birlikte kullanıldıkları kelimelerin, kelime gruplarının ve cümlelerin kullanışlarına, ifade kabiliyetlerine yardım eder. Edatlar sözcükler arasında ilgi kurarken aynı zamanda tümleç öbekleri oluşturur, bu öbekler bazen zarf tümleçleri gibi yüklemi neden, zaman, yer, yön, amaç, nitelik, nicelik, karşıtlık, soru, benzerlik, vasıta, beraberlik, açıklama bakımından bazen de dolaylı tümleçler gibi yönelme, bulunma, ayrılma bakımından tümler. Farsçada özellikle nazım ve nesir türünde kaleme alınan klasik eserlerde edatların birbirlerinin yerine ve öz anlamları dışında farklı anlamlarda kullanıldığı görülmektedir. Çeşitli kullanım alanları ve farklı görevleri olan, isme –e halini veren به edatı da از، با، بر، برای، تا، در، نزدِ، از روی، از جهتِ، به سوی، مطابقِ، به واسطۀ، به سببِ  gibi edatlar yerine kullanılarak öz anlamı dışında -i,  -de, -den, ile, için, üzerine, üzerinde, -e doğru, tarafına, -e karşın, karşılığında, -e rağmen, yerine, kadar, bir, bakımından, gibi, sebebiyle, yüzünden, -e uygun, -e göre, -iken, olarak, altında, hakkında, yanına, yanında, -dığı zaman, yoluyla, …gibi birçok anlamı karşılamaktadır.

Çalışmada به edatının klasik şiirde kullanım alanları, görevleri ve farklı anlamları Firdevsî, Enverî, Hakânî, Attâr, Mevlânâ, Irâkî, Saʻdî, Evhâdî, Hâfız gibi klasik Fars şairlerinin şiirlerinden tarafımızca tespit edilen örneklerle incelenmiştir. Örneklerin sayfa numarasının yanında beyit numarası da verilmiştir. Kendinden sonra gelen kelimeye tamlama kesresi ile bağlanan edatlarda kesre işareti gösterilmiştir. 

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Değirmençay, V. (2010). Farsça Edatlar ve Bağlaçlar Sözlüğü. İstanbul: Kurtuba Yayınevi.
  2. Delice, H. İ. (2008). Sözcük Türleri. Sivas: Asitan Yayıncılık.
  3. Efşâr, H. İ. (1380 hş.). Destûr-i Sâhtimân-i Zebân-i Fârsî. Tahran: İntişârât-i Danişgâh-i Ellâme-yi Tabâtabâyî.
  4. Ergin, M. (2013). Türk Dilbilgisi. İstanbul: Bayrak Yayıncılık.
  5. Erjeng, G. R. (1374 hş.). Destûr-i Zebân-i Fârsî-yi İmrûz. Tahran: İntişârât-i Danişgâh-i Ellâme-yi Tabâtabâyî.
  6. Enverî, E. (1364 hş.). Dîvân-i Enverî. (tsh. Saîd-i Nefîsî) Tahran: İntişârât-i Nigâh.
  7. Ferşîdverd, H. (1392 hş.). Destûr-i Mufessel-i İmrûz. Tahran: İntişârât-i Sohen.
  8. Firdevsî, Ebu’l-Kâsım (1388 hş.). Şahname-yi Firdevsî. (tsh. Said-i Hamîdîyân) Tahran: Neşr-i Katre

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

12 Şubat 2019

Kabul Tarihi

28 Mayıs 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 19 Sayı: 48

Kaynak Göster

APA
Çağlayan Esen, P. S. (2019). FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI. Nüsha, 19(48), 137-154. https://doi.org/10.32330/nusha.526028
AMA
1.Çağlayan Esen PS. FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI. Yer Aldığı İndeksler ve Veritabanları. 2019;19(48):137-154. doi:10.32330/nusha.526028
Chicago
Çağlayan Esen, Pelin Seval. 2019. “FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI”. Nüsha 19 (48): 137-54. https://doi.org/10.32330/nusha.526028.
EndNote
Çağlayan Esen PS (01 Haziran 2019) FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI. Nüsha 19 48 137–154.
IEEE
[1]P. S. Çağlayan Esen, “FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI”, Yer Aldığı İndeksler ve Veritabanları, c. 19, sy 48, ss. 137–154, Haz. 2019, doi: 10.32330/nusha.526028.
ISNAD
Çağlayan Esen, Pelin Seval. “FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI”. Nüsha 19/48 (01 Haziran 2019): 137-154. https://doi.org/10.32330/nusha.526028.
JAMA
1.Çağlayan Esen PS. FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI. Yer Aldığı İndeksler ve Veritabanları. 2019;19:137–154.
MLA
Çağlayan Esen, Pelin Seval. “FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI”. Nüsha, c. 19, sy 48, Haziran 2019, ss. 137-54, doi:10.32330/nusha.526028.
Vancouver
1.Pelin Seval Çağlayan Esen. FARSÇA به EDATININ KLASİK FARS ŞİİRİNDEN ÖRNEKLERLE ÇEŞİTLİ GÖREVLERİ, KULLANIM ALANLARI VE ANLAMLARI. Yer Aldığı İndeksler ve Veritabanları. 01 Haziran 2019;19(48):137-54. doi:10.32330/nusha.526028

Tüm makaleler Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY-NC 4.0) lisansı altında yayınlanmaktadır.