CEZAYİR EDEBİYATINDA KISA ÖYKÜ
Öz
Tarihsel süreçte nesir türündeki farklı ürünleriyle belirli bir telif geleneğine sahip olan Arap edebiyatı, modern dönemle birlikte roman, tiyatro ve kısa öykü gibi edebi türlerde ürün vermeye başlamıştır. Bu süre zarfında, özellikle kısa öykü Cezayir edebiyatının önemli edebi türlerinden biri haline gelmiştir.
Kısa öykü, modern Cezayir edebiyatı edebi türleri arasında yaygınlık bakımından ilk sırada gelmektedir. Cezayirli edebiyatçıların, özellikle de bağımsızlık savaşı esnası ve sonrası dönemde, yazdıkları kısa öykülerinde, doğrudan Cezayir insanının hayatını konu edindikleri, onun sosyal ve medeni bakımdan ilerleyişini ve fikri gelişimini tasvir etmeye ve geniş bir portresini çizmeye çalıştıkları, aynı şekilde Cezayirlilerin iç dünyasına ışık tutarak, bütün çekişme ve çelişkileriyle yaşanan gerçek hayatı yansıtmayı amaçladıkları görülmektedir.
Cezayir edebiyatında kısa öykünün ele alındığı bu çalışmada, öykünün ortaya çıkışı, ortaya çıkışının gecikmesindeki din, dil, gelenekler, halk hikâyeleri vb. etkenler değerlendirilmiştir. Bunun yanında Cezayir’de hikâyeciliğin ortaya çıkışı, kültür ve geleneğin yeniden canlandırılmasındaki rolü, Cezayir’in Doğu ve Batı ile iletişimi, Cezayir devriminin rolü incelenmiştir. Çalışmanın son kısmında Cezayir Edebiyatında kısa hikâyenin gelişimi üzerinde durulmuştur.
Anahtar Kelimeler
References
- ‘Âyide Edîb Bamye, Tatavvuru’l-Edebi’l-Kasasiyyi’l-Cezâirî 1925- 1967, Dîvânu’l-Matbû‘âti’l-Câmi‘iyye. Abdullah Er-Rukeybî, el-Evrâs fî’ş-Şi‘ri’l-Arabî ve Dirâsât Uhrâ, eş-Şeriketu’l-Vataniyyeli’n-Neşr ve’t-Tevzî‘, Cezayir. Abdullah Er-Rukeybî, el-Kıssatu’l-Cezâiriyyetu’l-Kasîra, Dâru’l-Kuttâbi’l-Arab, Cezayir, 2009. Abdullah er-Rukeybî, Tatavvuru’n-Nesri’l-Cezâiriyyi’l-Hadîs, el-Muessesetu’l-Vataniyye li’l-Kuttâb, Dâru’l-Arabiyye li’l-Kuttâb, 1983. Abdulmelik Murtâd, el-Kıssatu’l-Cezâiriyyetu’l-Mu‘âsıra, el-Muessesetu’l-Vataniyye li’l-Kitâb, Cezayir, 1990. Abdülmelik Murtâd, es-Sekâfetu’l-‘Arabiyye fî’l-Cezâir, et-Te’sîr ve’t-Teessur, Menşûrât İttihâdi Kuttâbi’l-‘Arab, Dimaşk, 1981. Abdülmelik Murtâd, Funûnu’n-Nesri’l-Edebî fî’l-Cezâir, 1931- 1954, Dîvânu’l-Matbû‘âti’l-Câmi‘iyye, Cezayir, 1. Baskı, 1983. Ahmed Rızâ Hûhû, Gâde Ümmu’l- Kurâ, el-Enîsu’s-Silsiletu’l-Edebiyye, 2009. Ahmed Tâlib, el-Edebu’l-Cezâiriyyi’l-Hadîs el-Makâlu’l-Kasasî ve’l-Kıssatu’l-Kasîra, Dâru’l-Garîb li’n-Neşr ve’t-Tevzî‘. Ahmet Hamdi CAN, Modern Cezayir Edebiyatı ve et-Tâhir Vattâr’ın Romanlarında Toplumcu Gerçekçilik, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum 2013 Ebû’l-Kâsım Sadullah, Dirâsât fî’l-Edebi’l-Cezâiriyy’l-Hadîs, Daru’-Râid li’l-Kitâb, Cezayir, 5. Baskı, 2007. Ebu’l-Kâsım Sadullah, Târîhu’s-Sekâfî, c. 10, 1954 -1962, Dâru’l-Basâir, Cezayir, 2007. Gülyaşar Demirci, Mısır Edebiyatında Kısa Hikâye, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzurum 2014. Mahlûf ‘Âmir, Mazâhiru’t-Tecdîd fî’l-Kıssati’l-Kasîra bi’l-Cezâir, İttihâdu’l-Kuttâbi’l-Arab, 1988. Mucâhid Muhammed, el-Hikâyâtu’ş-Şa‘biyye, Künûz li’n-Neşr ve’t-Tevzî‘, 1.Baskı, 2011. Muhammed Sa‘îd Ez-Zâhirî, el-İslâmu fî Hâcetin ilâ de‘âye ve tebşir (Mecmû‘a Kasasiyye), Cezayir, Dâru’l-Kütub, 3. Baskı, 1383. Nur Selmân, el-Edebul’l-Cezâirî er-Rafd ve’t-Tahrîr, Dâru’l-Asâle li’n-Neşr ve’t-Tevzî‘, Beyrut, 2009. Şureybıt Ahmed Şureybıt, Tatavvuru’l-Binyeti’l-Fenniye fî’l-Kıssati’l-Cezâiriyyeti’l-Mu‘âsıra, 1947 -1985, Arap Yazarlar Birliği yayınları, 1998. Turgay Gökgöz, Bağımsızlık Sonrası Cezayir’de Edebi Ve Kültürel Çevre (1962-2016), Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2018. Umer b. Kayne, fi’l-edebi’l-cezâiriyyi’l-Hadîs (Târihan ve Envâʻan ve Kadâyâ ve Aʻmâlen) Divânu’l-Matbûʻât el-Câmiʻiyye, Cezayir 1995.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Creative Arts and Writing
Journal Section
Review
Authors
Mehmet Ali Kılay Araz
*
Türkiye
Publication Date
June 30, 2020
Submission Date
May 29, 2020
Acceptance Date
June 24, 2020
Published in Issue
Year 2020 Volume: 20 Number: 50