Year 2019, Volume 19 , Issue 49, Pages 151 - 182 2019-12-29

HAVEYZİ'NİN GAZELLERİNDE HAFIZ'IN RİNTLİK ve MELAMETİ FİKİRLERİNİN İNCELENMESİ
بررسی اندیشه های رندانه و ملامتی حافظ در غزلیات حویزی
A Discussion of the (Randan) and (Malamati) thought of Hafiz in Hawez's Flirtation

Jihad Shukri SHUKRİ [1]


Rintlik terimi Hafız’ın şiirlerinde en çok kullanılan terimlerinden biridir ve bu rindane atmosfer Haveyzi’nin şiirleri ve görüşlerinde sıklıkla kullandığı tasavvufi konulardandır.   Haveyzi’nin gazelleri aynı şekilde ruhsal, sanatsal, rindane, aşıkane, arifane ve felsefi bir değere sahiptir ve toplumsal ve inançsal bir yönü de vardır. Bu araştırmada elde edilen sonuçlara göre Haveyzi’nin gazellerinde rindane mazmunlardan istifade edilmesinin özel bir yeri vardır. Onun irfanı metinleri sürekli analiz etme, dini ve irfani tecrübe ve ilmi kazanımlarına dayanır ve tüm bunların karışı sanatsal, aşıkane ve rindane bir özellik taşır. Bu çalışmadaki amaç onun rintlik hakkındaki Hafız ile benzer yönlerine işaret etmektir. Haveyzi’nin kelime dağarcığı ve rindane tabirleri onun rintlik meşrebi ve aşıkane halleri ile uyumludur. Haveyzi’nin şiirlerinde riyakârlar ve ikiyüzlülerden bezginlik ve nefret sıklıkla görüldüğü için onun şiirleri rindane ve melameti bir atmosfere sahiptir.

      مفهوم رندی یکی از بنیادی ترین مفاهیم موجود در سروده های حافظ می باشد و روحیات رندانه از جمله موضوعات عرفانی­ است که کاربرد زیادی در شعر و اندیشة حویزی داشته است و از آن می­توان به عنوان اصول عرفانی مورد توجه حویزی تعبیر کرد که شاعر تحت نفوذ اندیشه و بینش شاعرانة حافظ قرار گرفته است. غزلیات حویزی در عین روانی، دلنشینی و هنری، دارای مضامینی رندانه، عاشقانه، عارفانه و قلندرانه است و از درونمایه های اجتماعی و اعتقادی فراوانی برخوردار می باشد. نتایج حاصل آمده از این پژوهش حاکی از آن است که استفاده کردن از مضامین رندانه در غزلیات حویزی از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده است. عرفان او مبتنی بر مطالعات پیوسته متون و تجربه های دینی و عرفانی و دریافت های عمیق علمی و آمیختنش با ظرایف هنری و ذوقی و شور عاشقانه و رندانه است و سعی نگارنده برآن است تا نشان دهد که سلوک، تأملات و ملاحظات رندانه اش به شاعری همچون، حافظ شباهت دارد. دایرة واژگانی و تعبیرات رندانه حویزی، کاملا متناسب با مشرب رندی و خوش باشی و عاشقانة او و نیز برآیند تأملات انتقادی اش از بی عملان ریاکار و قشری مشربان متظاهر است. بیزاری و نفرت بسیار حویزی از ریاکاران و دغلکاری آنان و مخلص دیدن اهل ملامت سبب گشته که شعر او از نظر مضمون، بیشتر ملامتی و رند بنماید.

Abstract

The randan expression considered to be one of the most important expressions in Hafeze's poems, also the randan concept that used in the mystic subjects of Hawez'sit attracted him and Hafiz;s thought affected him. Kasid's Flirtation besides to its fluency and artistic acceptance sides it has a randan, romantic, gnostic core, also it is full of social and religious contents. The result of this research shows the use of the randan thought in the core of Hawez's flirtation in a special way. Kasid's gnostic depends on the continuous reading of the religious and mystic texts and the deep scientific comprehension with the artistic taste thoroughness and the randan tendencies that affected it a lot. This research clarified the randan concept of Hawez's and his criticism of the hypocrisy of some people. Hawez's anger of the hypocrites was the reason behind the randan core of his poet.


Structured Abstract

Becker bin Mohammed Hawezi (1885-1855) was one of the eighteenth and nineteenth-century famous Persian poets and ghazals who showed a keen interest in intellectual and relational sciences at a young age. Hawezi's tendency to live with asceticism has made him a popular figure in a special and general sense, and since he was honored by the people of his time, he was appointed to command the narrative. In addition to his mother tongue in Arabic, Persian and Turkish, he has a thorough knowledge of the Divine Ghazaliat, as well as a number of Mathnavi and Makhmamis, whose skill and proficiency in poetry and lectures show. What attracts him literally is his Persian poetry, which has a mystical and romantic aroma and much of it comes from his mystical experiences that have a mystical and romantic aroma. The most prominent feature of the Hawezi is the popularity of Persian poets, especially Hafiz, Sa'adi, and Attar Neyshaburi. This is the effect of the content and the words and the combinations it has used. A mystique of mysticism and asceticism and secularism, and the emergence and expression of these tendencies, apart from overwhelming sectarianism and lawsuits, has led to mysticism, individual and mysticism. Randy, is one of the main branches of mystical literature in the poetry of Hafiz and Hawez's, has a special place and a great deal of attention is given to these two poets in their poems, and this concept (Randy) as one of the branches Mysticism has been a major focus of mysticism. In the court of Hawezi's, Hafiz has been a source of inspiration and a model of perfection for Hawez's, and the prominent lines of Persian poetry and literature can be found in Hawezi's  poetry. The randan expression considered to be one of the most important expressions in Hafeze's poems, also the randan concept that used in the mystic subjects of Hawez'sit attracted him and Hafiz;s thought affected him. The universe of Hafiz's excitement in "The Ghostly Spirit" has drawn more attention to itself. The pursuit of happiness, the fight against religious hypocrisy, and the pursuit of love are prominent lines of Hafiz's thought that have attracted the attention of Hawezi's that is addressed in this study. Has Hawezi's used the same terms as Hafiz Shirazi to reflect Randy's ideas? And what are the main characteristics of Randy's ideas on the level of intellectual power? The present study attempts to answer three main questions: What is the position of Randy in the Hoysian thought and what are the meanings of Randy's ideas in the Hoysian sonnets?  And has Hoji used the same terms as Hafiz Shirazi to reflect Randy's ideas? And what are the main characteristics of Randy's ideas on the level of intellectual power? Nonetheless, the study of Hawezi's sonnets from the perspective of Hafiz's sonnets as one of the most prominent examples of Randy's poetry in Persian literature provides the main features of Randy's ideas. As can be seen from this study, the character of Hawezi's and the language of his poetry is Randy. The research method is descriptive-analytic and with a text-oriented approach in which he attempts to analyze Hawez's thoughts on Hundred's perspective on Hafiz Shirazi's perspective on this subject. Randy's and Malaty's thoughts as a particular approach to conduct have always been important in the study of Islamic mystical thought streams, the manifestations of which are evident in the hymns. In the content analysis of the Frequency sonnets the notions of Randy and Symmetry are noteworthy. In addition to his intellectual and poetic innovations and creations, Huzzi has added to the richness of his works, like any other poet, influenced by his precious mystical tradition. Calendars and rendezvous spirits are mystical subjects that have been widely used in Heavenly poetry and thought and can be interpreted as the mystical principles of Heaven's attention so far as Randy can be regarded as one of the manifestations of thought and poetic style that influenced Hafiz. Kasid's gnostic depends on the continuous reading of the religious and mystic texts and the deep scientific comprehension with the artistic taste thoroughness and the randan tendencies that affected it a lot. This research clarified the randan concept of Hawez's and his criticism of the hypocrisy of some people. Hawez's anger of the hypocrites was the reason behind the randan core of his poet.

  • 1) اسلامی ندوشن، محمد علی( 1383)، ماجرای پایان ناپذیر حافظ، تهران: یزدان
  • 2) انصاری، قاسم(1362). ملامتيه، ماهنامة آینده، سال نهم، شمارة 5، صص 350-355
  • 3) آشوری، داریوش(1379)، عرفان و رندی در شعر حافظ، تهران: نشر مرکز
  • 4) بامداد، محمد علی، حافظ شناسی یا الهامات خواجه، به کوشش محمود بامداد، تهران: ابن سینا
  • 5) پروین دخت، مشهور (1380)، رند حافظ و بائول تاگور، پژوهشنامه علوم انساند دانشگاه شهید بهشتی، شماره 29.
  • 6) پورنامداریان، تقی( 1382)، گمشدة لب دریا، چاپ دوم. تهران: سخن
  • 7) حافظ، شمس¬الدین محمد (1385). به تصحیح ادیب برومند، چاپ دوم، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
  • 8) حویزی، بکر آقای حویزی (1392). دیوان حویزی، به تصحیح: دکتر فاطمه مدرسی، چاپ اول، ارومیه: بوتا
  • 9) خاتمی، احمد(1373) شرح مشکلات تاریخ جهانگشای جوینی، چاپ اول، تهران: مؤسسه فرهنگی و انتشاراتی پایا
  • 10) خدادادی، محمد(1392). بازتاب اندیشه¬های شمس تبریزی در مثنوی مولوی، چاپ اول، یزد: دانشگاه یزد
  • 11) خرمشاهی، بهاءالدین(1367)، ذهن و زبان حافظ، چاپ سوم، تهران: نشر نو
  • 12) خرمشاهی، بهاءالدین، (1387)، حافظ، حافظه ماست، تهران : نشر قطره
  • 13) درگاهی، محمود(1382) حافظ و الهیات رندی، چاپ سوم، تهران: انتشارات قصیده سرا
  • 14) دستغیب علی(1373)، از حافظ به گوته، چاپ دوم، تهران: انتشارات بدیع
  • 15) دهقانی، علی و صدیقی لیقوان، جواد(1392)، از قلندر تا رند حافظ، فصلنامه عرفان اسلامی، سال یازدهم، شماره 44، تابستان 94، صص 31-51
  • 16) راهور، پرویز (1363). کلک خیال انگیز، تهران: زوار
  • 17) سجادی، سید جعفر(1370)، فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، چاپ سوم، ترهان: طهوری
  • 18) سجادی، سید ضیاءالدین (1354). فرهنگ لغات و اصطلاحات و تعبیرات عرفانی.چاپ دوم، تهران: طهوری
  • 19) سجادی، سید ضیاءالدین (1372). مقدمه ای بر عرفان و تصوف، قم: انتشارات مهر
  • 20) ـــــــــــــــــــــ ، (1384)، دیوان حکیم سنایی غزنوی، تصحیح و شرح محمد بقائی (ماکان)، چاپ اول، تهران: اقبال
  • 21) شاد، محمد پادشاهی(1335)، فرهنگ آنندراج، تهران: انتشارات خیام
  • 22) شریفی، محمد(1388). فرهنگ ادبیات فارسی، چاپ سوم، تهران: معین
  • 23) شیمل، آن ماری(1382) شکوه شمس. چ چهارم. تهران: علمی و فرهنگی
  • 24) عطار نیشابوری، شیخ فریدالدین (1376). دیوان عطار، تنظیم: جهانگیر منصور، چ دوم، تهران: نگاه
  • 25) غزالی، محمد(1383). کیمیای سعادت. به کوشش حسین خدیوجم، تهران: دانتشارات علمی و فرهنگی
  • 26) فروزانفر، بدیع الزمان (1386)، شرح مثنوی شریف(8 جلد)، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
  • 27) کامرانی، یدالله (1363). حافظ رند پارسا. تهران: نشر تاریخ ایران.
  • 28) لاهوری، ختمی، عبدالرحمان، ابوالحسن(1376)، شرح عرفانی غزلهای حافظ، تصحیح و تعلیقات از بهاء الدین خرمشاهی، کورش منصوری، حسین مطیعی امین، چ1، تهران: نشر قطره
  • 29) مزارعی، فخرالدین (1373)، مفهوم رندی در شعر حافظ، ترجمة کامبیز محمود زاده، تهران: انتشارات کویر
  • 30) معین، محمد(1384)، فرهنگ معین، چاپ دوم، تهران: رشد
  • 31) هنرمندی، حسن (1349). آندره ژید و ادبیت فارسی، تهران: انتشارات زوار
Primary Language fa
Subjects Literature
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0003-1038-8291
Author: Jihad Shukri SHUKRİ
Institution: Salahaddin University
Country: Iraq


Dates

Application Date : August 26, 2019
Acceptance Date : November 25, 2019
Publication Date : December 29, 2019

APA SHUKRİ, J . (2019). بررسی اندیشه های رندانه و ملامتی حافظ در غزلیات حویزی. Nüsha , 19 (49) , 151-182 . DOI: 10.32330/nusha.604710